Σε ηλικία τεσσάρων ετών έρχονται τα παιδάκια αντιμέτωπα με την αλήθεια.

Από τη μία υπάρχουν νηπιαγωγεία με κανονικές κουζίνες για να πλάθουν κουλουράκια, με μαλακά στρώματα για τον υπνάκο και βιολογικά φρούτα για δεκατιανό. Από την άλλη υπάρχουν νηπιαγωγεία σε αυλές φωταγωγών, με ξεραμένους μαρκαδόρους και ελλιπές προσωπικό.

Δεν αποτελούν αυτά κοινωνική αδικία; Μια συνθήκη που συνεχίζεται στα δημοτικά χωρίς θέρμανση, στα γυμνάσια χωρίς καθηγητές όλων των ειδικοτήτων, ενώ σε άλλα σχολεία υπάρχουν ολόκληρα κολυμβητήρια, διάσημοι φιλόλογοι, δυνατότητα για διεθνές μπακαλορεά.

Ας δούμε λίγο πιο αναλυτικά τις τρεις παραμέτρους της συζήτησης.

Πρώτη παράμετρος: η αναφορά σε εκπαίδευση δύο ταχυτήτων. Ακούμε ότι τα ιδιωτικά πανεπιστήμια θα αποκλείσουν όσους δεν έχουν την οικονομική δυνατότητα να πληρώσουν δίδακτρα, ότι θα καταργήσουν τη δημοκρατική ισότητα στην πρόσβαση στη γνώση. Αν πράγματι το πρόβλημα είναι η άνιση πρόσβαση, τότε το πρόβλημα ξεκινά πολύ πριν το πανεπιστήμιο. Δεν μπορεί κανείς να καταγγέλλει την «προνομιακή εκπαίδευση» μόνο στη μία βαθμίδα και να κάνει τα στραβά μάτια στις υπόλοιπες. Όσοι στέλνουν τα παιδιά τους σε ιδιωτικά σχολεία ή πληρώνουν φροντιστήρια για να εξασφαλίσουν το προβάδισμα, δεν μπορούν να μιλούν για «ίσες ευκαιρίες» όταν φτάνει η κουβέντα στο πανεπιστήμιο.

Δεύτερη παράμετρος: η κριτική στους διδάσκοντες. Με σκωπτικά γελάκια λέγεται ότι τα ιδιωτικά πανεπιστήμια θα στελεχωθούν με καθηγητές αμφιβόλου ποιότητας, χωρίς ακαδημαϊκή εμπειρία, χωρίς δημοσιεύσεις και έρευνα. Κι όμως, η ιστορία των δημόσιων πανεπιστημίων στη χώρα μας δείχνει πως οι έδρες δεν κερδίζονταν πάντα με αξιοκρατικές διαδικασίες. Πλείστα παραδείγματα «κληρονομιάς έδρας», οικογενειακών διαδοχών ή στενών σχέσεων είναι καταγεγραμμένα. Βεβαίως υπήρξαν και υπάρχουν εξαιρετικοί πανεπιστημιακοί, όμως η ύπαρξη παρασκηνίων και μεθοδεύσεων είναι μια πραγματικότητα. Συνεπώς, δεν πείθει το επιχείρημα ότι μόνο στα ιδιωτικά θα εμφανιστούν καθηγητές χωρίς προσόντα. Χρειάζεται αξιολόγηση παντού, στα δημόσια και στα ιδιωτικά ιδρύματα.

Τρίτη παράμετρος: τα μίζερα κτήρια. Καταγράφονται ειρωνείες για τις στενάχωρες εγκαταστάσεις, τα άχαρα κτήρια, την απουσία μεγάλων αμφιθεάτρων. Λες και το μέγεθος του κτηρίου καθορίζει την ποιότητα της διδασκαλίας. Όσοι το λένε, ξεχνούν πού σπούδασαν πιθανότατα οι ίδιοι. Επί δεκαετίες τα ελληνικά δημόσια πανεπιστήμια φιλοξενούσαν τους φοιτητές τους σε γκρίζες αίθουσες, συχνά χωρίς επαρκή εξοπλισμό, με βιβλιοθήκες που υστερούσαν και με υποδομές σε κακή κατάσταση. Κι όμως, από αυτά τα «μίζερα» πανεπιστήμια βγήκαν σπουδαίοι επιστήμονες, δικηγόροι, γιατροί, μηχανικοί, ερευνητές που διακρίθηκαν διεθνώς. Αν η μιζέρια του κτηρίου ήταν πραγματικό εμπόδιο, η Ελλάδα δεν θα είχε βγάλει επιστήμονες τον 20ό αιώνα.

Αν λοιπόν θέλουμε να κάνουμε μια σοβαρή συζήτηση, ας την κάνουμε για την ποιότητα σπουδών, για την αξιολόγηση όλων των ιδρυμάτων, για τη διασφάλιση των επαγγελματικών δικαιωμάτων και για τη συμπληρωματική σχέση δημόσιου και ιδιωτικού. Όλα τα άλλα είναι περισσότερο ιδεολογικά στερεότυπα, παρά γνήσια αγωνία για την εκπαίδευση.