Έρευνα ΣΒΒΕ: Πώς οι επιταχυνόμενες αποσβέσεις ωθούν τις παραγωγικές επενδύσεις στην ελληνική βιομηχανία

Ώθηση στις επενδύσεις και την ανάπτυξη μπορούν να δώσουν οι επιταχυνόμενες αποσβέσεις απελευθερώνοντας ρευστότητα που θα ενισχύσει τις επιχειρήσεις και την οικονομία, απέδεξε η μελέτη «Ξεκλειδώνοντας τις Παραγωγικές Επενδύσεις: Επιταχυνόμενες αποσβέσεις για παραγωγικές επενδύσεις στην ελληνική βιομηχανία» που παρουσιάστηκε σε εκδήλωση του Συνδέσμου Βιομηχανιών Στερεάς Ελλάδας.

Η μελέτη εξετάζει τον ρόλο των επιταχυνόμενων αποσβέσεων ως εργαλείου ενίσχυσης των επιχειρηματικών επενδύσεων και της ανταγωνιστικότητας της ελληνικής βιομηχανίας. Βασικός στόχος της, είναι η αποτύπωση της σημερινής κατάστασης στην Ελλάδα, η σύγκριση με τις πρακτικές που εφαρμόζονται σε άλλες ευρωπαϊκές και διεθνείς οικονομίες, καθώς και η ποσοτική εκτίμηση των επιδράσεων που θα είχε η εφαρμογή ενός πιο ευέλικτου συστήματος φορολογικών αποσβέσεων.

Όπως αναφέρει, τα τελευταία χρόνια οι επενδύσεις στην Ελλάδα έχουν ανακάμψει σημαντικά, ιδιαίτερα μετά το 2019. Παρότι η εξέλιξη αυτή είναι θετική, το επενδυτικό κενό που δημιουργήθηκε κατά την προηγούμενη δεκαετία της οικονομικής κρίσης παραμένει μεγάλο. Για τον λόγο αυτό είναι αναγκαίο να συνεχιστεί η ενίσχυση των παραγωγικών επενδύσεων με ταχύτερους ρυθμούς από τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ώστε να επιταχυνθεί ο εκσυγχρονισμός της ελληνικής παραγωγικής βάσης.

Για τη βιομηχανία και την οικονομία, η ανάγκη για περισσότερες επενδύσεις παραμένει επιτακτική. Όπως σημείωσε ο κ. Σπύρος Θεοδωρόπουλος, Πρόεδρος του ΣΕΒ στο πλαίσιο της εκδήλωσης, το σύνολο των επενδύσεων στην Ελλάδα αντιστοιχεί στο 17% του ΑΕΠ, ποσοστό που αφορά το σύνολο των επενδύσεων και όχι μόνο τις παραγωγικές, έναντι 21% στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Παρά τη σημαντική βελτίωση σε σχέση με το 9% πριν από πέντε-έξι χρόνια, η χώρα εξακολουθεί να υπολείπεται του ευρωπαϊκού μέσου όρου. Όπως επισήμανε, οι βιομηχανικές επενδύσεις είναι εκείνες που παράγουν το μεγαλύτερο πολλαπλασιαστικό αποτέλεσμα στην οικονομία, καθώς ενισχύουν τις εξαγωγές, την παραγωγή και τη δημιουργία καλύτερα αμειβόμενων θέσεων εργασίας.

Τι ισχύει σήμερα

Σήμερα, το ελληνικό φορολογικό σύστημα βασίζεται αποκλειστικά στη σταθερή μέθοδο αποσβέσεων. Ο μηχανολογικός εξοπλισμός αποσβένεται με ετήσιο συντελεστή 10%, γεγονός που σημαίνει ότι μια βιομηχανική επένδυση απαιτεί δέκα χρόνια για να αποσβεστεί πλήρως, ανεξάρτητα από την πραγματική διάρκεια ζωής ή τον ρυθμό αξιοποίησης του εξοπλισμού. Σε αντίθεση με πολλές άλλες ευρωπαϊκές χώρες, η Ελλάδα δεν επιτρέπει γενικευμένη εφαρμογή της φθίνουσας μεθόδου αποσβέσεων, με αποτέλεσμα οι επιχειρήσεις να στερούνται σημαντικής ρευστότητας κατά τα πρώτα χρόνια μιας επένδυσης, όταν οι χρηματοδοτικές τους ανάγκες είναι μεγαλύτερες.

Η ελληνική νομοθεσία παρέχει σήμερα ένα ιδιαίτερα ισχυρό φορολογικό κίνητρο μόνο για δραστηριότητες Έρευνας και Ανάπτυξης. Οι σχετικές υπεραποσβέσεις φτάνουν έως και το 215% για συγκεκριμένες κατηγορίες επιχειρήσεων και συνεργασιών, ενισχύοντας την καινοτομία. Ωστόσο, το συγκεκριμένο μέτρο αφορά κυρίως ερευνητικές δραστηριότητες και δεν αποτελεί εργαλείο ενίσχυσης των παραγωγικών επενδύσεων στη βιομηχανία.

Για τις παραγωγικές επιχειρήσεις προβλέπεται δυνατότητα επιταχυνόμενων αποσβέσεων μόνο μέσω του καθεστώτος των Στρατηγικών Επενδύσεων. Στις περιπτώσεις αυτές ο συντελεστής απόσβεσης μπορεί να διπλασιαστεί, επιτρέποντας την πλήρη απόσβεση του μηχανολογικού εξοπλισμού σε πέντε αντί για δέκα χρόνια. Παράλληλα προβλέπεται και πρόσθετη υπεραπόσβεση για επενδύσεις στη μεταποίηση. Ωστόσο, το συγκεκριμένο καθεστώς είναι διαθέσιμο μόνο σε πολύ μεγάλες επενδύσεις που πληρούν αυστηρές προϋποθέσεις σχετικά με το ύψος του προϋπολογισμού, τη δημιουργία θέσεων εργασίας, την καινοτομία, τον ψηφιακό μετασχηματισμό, την πράσινη ανάπτυξη και την περιφερειακή ανάπτυξη. Επιπλέον, απαιτείται ειδική διαδικασία αξιολόγησης μέσω της Enterprise Greece και της Διυπουργικής Επιτροπής Στρατηγικών Επενδύσεων. Ως αποτέλεσμα, η μεγάλη πλειονότητα των μικρομεσαίων μεταποιητικών επιχειρήσεων δεν μπορεί να αξιοποιήσει το συγκεκριμένο φορολογικό εργαλείο.

Τι δείχνει η διεθνής εμπειρία

Η διεθνής εμπειρία δείχνει ότι οι επιταχυνόμενες αποσβέσεις χρησιμοποιούνται ευρέως ως μέσο τόνωσης των ιδιωτικών επενδύσεων. Περισσότερες από σαράντα χώρες έχουν εφαρμόσει αντίστοιχα συστήματα, μεταξύ των οποίων η Γερμανία, η Πορτογαλία, η Ιταλία, η Φινλανδία, η Πολωνία, η Τσεχία, το Βέλγιο, η Σουηδία, η Ολλανδία, η Γαλλία, η Νορβηγία, η Σλοβακία, η Κροατία, οι Ηνωμένες Πολιτείες, το Ηνωμένο Βασίλειο, η Αυστραλία, η Νέα Ζηλανδία και το Μεξικό. Σε πολλές από αυτές τις χώρες οι επιχειρήσεις έχουν τη δυνατότητα να αποσβένουν σημαντικό ποσοστό της αξίας ενός παγίου ήδη από το πρώτο έτος λειτουργίας του ή να εφαρμόζουν υψηλότερους συντελεστές απόσβεσης στα πρώτα χρόνια της επένδυσης, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για επενδύσεις σε ψηφιακό, βιομηχανικό ή πράσινο εξοπλισμό.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ο ΟΟΣΑ, το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο και άλλοι διεθνείς οργανισμοί επισημαίνουν ότι τα φορολογικά κίνητρα που βασίζονται στις επενδυτικές δαπάνες, όπως οι επιταχυνόμενες αποσβέσεις, είναι αποτελεσματικότερα από τις γενικές μειώσεις φορολογικών συντελεστών, καθώς δημιουργούν άμεσο κίνητρο για νέες παραγωγικές επενδύσεις. Επιπλέον, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, στο πλαίσιο της Συμφωνίας για την Καθαρή Βιομηχανία, προτρέπει τα κράτη-μέλη να αξιοποιήσουν τις ταχύτερες αποσβέσεις ως εργαλείο ενίσχυσης επενδύσεων σε καθαρές τεχνολογίες.

Στο πλαίσιο της μελέτης εξετάστηκαν δύο εναλλακτικά σενάρια εφαρμογής επιταχυνόμενων αποσβέσεων στον μηχανολογικό εξοπλισμό. Το πρώτο προβλέπει ολοκλήρωση της απόσβεσης σε επτά χρόνια και το δεύτερο σε πέντε χρόνια, αντί της σημερινής δεκαετούς διάρκειας. Στόχος είναι να εκτιμηθεί η πρόσθετη ρευστότητα που δημιουργείται για τις επιχειρήσεις και να υπολογιστούν οι ευρύτερες επιδράσεις στην οικονομία, εφόσον σημαντικό μέρος αυτής της ρευστότητας επανεπενδύεται σε νέο παραγωγικό εξοπλισμό.

Τι θα έφερνε η αύξηση ρευστότητας

Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι οι επιταχυνόμενες αποσβέσεις αυξάνουν σημαντικά τη διαθέσιμη ρευστότητα των επιχειρήσεων χωρίς να δημιουργούν μόνιμο δημοσιονομικό κόστος. Η πρόσθετη ρευστότητα εκτιμάται περίπου στα 623 εκατομμύρια ευρώ στο σενάριο της επταετούς απόσβεσης και περίπου στο 1 δισεκατομμύριο ευρώ στο σενάριο της πενταετούς απόσβεσης. Παρότι τα δημόσια έσοδα εμφανίζονται μειωμένα στα πρώτα χρόνια εφαρμογής, η απώλεια αυτή αντισταθμίζεται πλήρως τα επόμενα χρόνια από την αύξηση της οικονομικής δραστηριότητας, της παραγωγικότητας και των φορολογικών εσόδων που προκύπτουν από τις νέες επενδύσεις.

Οι πολλαπλασιαστικές επιδράσεις στην οικονομία είναι ιδιαίτερα σημαντικές. Αν το 50% της πρόσθετης ρευστότητας επανεπενδυθεί σε νέο μηχανολογικό εξοπλισμό, η συνολική επίδραση στο ΑΕΠ υπολογίζεται σε περίπου 504 εκατομμύρια ευρώ. Αν το ποσοστό επανεπένδυσης αυξηθεί στο 70%, η συνολική συμβολή στο ΑΕΠ μπορεί να φτάσει περίπου τα 725 εκατομμύρια ευρώ. Παράλληλα, τα σωρευτικά δημόσια έσοδα μπορούν να αυξηθούν έως και κατά 227 εκατομμύρια ευρώ, ενώ η επίδραση στην απασχόληση εκτιμάται ότι κυμαίνεται από περίπου 7.200 έως και περισσότερα από 16.500 ανθρωποέτη, ανάλογα με το σενάριο εφαρμογής και το ποσοστό επανεπένδυσης.

Συνολικά, η μελέτη καταλήγει ότι οι επιταχυνόμενες αποσβέσεις αποτελούν ένα αποτελεσματικό και διεθνώς δοκιμασμένο εργαλείο οικονομικής πολιτικής. Η εμπειρία άλλων χωρών δείχνει ότι ενισχύουν τις παραγωγικές επενδύσεις, αυξάνουν την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων και επιταχύνουν τον τεχνολογικό εκσυγχρονισμό της βιομηχανίας. Αντίθετα, το σημερινό ελληνικό πλαίσιο παραμένει ιδιαίτερα περιοριστικό, καθώς το ευνοϊκό καθεστώς εφαρμόζεται μόνο σε ελάχιστες μεγάλες στρατηγικές επενδύσεις.

Για τον λόγο αυτό προτείνεται η υιοθέτηση ενός οριζόντιου συστήματος επιταχυνόμενων αποσβέσεων για όλες τις παραγωγικές επενδύσεις στη βιομηχανία, χωρίς την υποχρέωση ένταξης στο καθεστώς των Στρατηγικών Επενδύσεων. Ένα τέτοιο μέτρο θα ενίσχυε τη ρευστότητα των επιχειρήσεων, θα συνέβαλλε στην κάλυψη του επενδυτικού κενού που δημιούργησε η προηγούμενη δεκαετία, θα αύξανε την παραγωγικότητα, την απασχόληση και τα δημόσια έσοδα και, σύμφωνα με τα αποτελέσματα της μελέτης, δεν θα δημιουργούσε μόνιμη δημοσιονομική επιβάρυνση, αλλά μόνο χρονική μετατόπιση των φορολογικών εσόδων.