ΕΝΑΟΝ: Colpo grosso από την Zanninotti – Οι «φουσκωμένες» επενδύσεις που αυξάνουν τους λογαριασμούς φυσικού αερίου

Πολλά ερωτηματικά δημιουργεί η τακτική της ΕΝΑΟΝ και της CEO, Francesca Zanninotti, για ολοένα και περισσότερες επενδύσεις για επεκτάσεις δικτύων, με υψηλότερες χρεώσεις για τον καταναλωτή για να καλυφθεί το κόστος τους, και επιπλέον χρέωση εάν η αναμενόμενη ζήτηση δεν επιβεβαιωθεί από τις προβλέψεις που η ίδια η εταιρεία κάνει.

Το ζήτημα αυτό αναδείχθηκε  με την πρόταση της Enaon EDA για αύξηση κατά 35,4% της μεσοσταθμικής χρέωσης διανομής για οικιακούς και εμπορικούς καταναλωτές σε σχέση με το 2026. Η αύξηση αυτή στη νέα ρυθμιστική περίοδο προήλθε εν μέρει από τη μεταφορά “υποανάκτησης εσόδων” περίπου 180 εκατ. ευρώ από την προηγούμενη περίοδο. Κάτι που τόνισαν οι προμηθευτές αερίου, που  ζητούν επανεξέταση των προβλέψεων για την κατανάλωση και τις νέες συνδέσεις, ώστε να μη δημιουργηθούν νέες απαιτήσεις που θα επιβαρύνουν τα μελλοντικά τιμολόγια.

Σημειώνεται ότι υποανάκτηση εσόδων σημαίνει ότι ο Διαχειριστής εισέπραξε από τις χρεώσεις του δικτύου λιγότερα χρήματα από όσα είχε εγκριθεί να εισπράξει, για να αποσβέσει τις επενδύσεις που πραγματοποιεί.

Για παράδειγμα, μπορεί οι χρεώσεις να υπολογίστηκαν ώστε να συγκεντρωθούν 100 εκατ. ευρώ, αλλά επειδή η κατανάλωση, ή οι προβλεπόμενες συνδέσεις ήταν λιγότερες από τις αναμενόμενες, συγκεντρώθηκαν 80 εκατ. ευρώ. Τα 20 εκατ. που λείπουν είναι η υποανάκτηση.

Αυτο συμβαίνει όταν οι χρεώσεις είχαν υπολογιστεί με την προσδοκία ότι θα διανεμηθεί περισσότερο αέριο ή θα συνδεθούν περισσότεροι πελάτες και τελικά οι καταναλωτές μπορεί να χρησιμοποιήσουν λιγότερο αέριο —λόγω ήπιου χειμώνα, ακρίβειας, εξοικονόμησης ή αλλαγής θέρμανσης— ή οι νέες συνδέσεις να είναι λιγότερες, και τότε ο Διαχειριστής εισπράττει λιγότερα από τα αναμενόμενα. Το κόστος για τις  λάθος εκτιμήσεις και τις παραπάνω επενδύσεις όμως δεν το χρεώνεται η ΕΝΑΟΝ αλλά και πάλι ο καταναλωτής, που έχει συνδεθεί, που πληρώνει και για όσους δεν συνδέθηκαν ή δεν κατανάλωσαν αρκετά.

Εφόσον εγκριθεί η ανάκτησή τους, τα χρήματα αυτά προστίθενται στις μελλοντικές χρεώσεις και τα πληρώνουν οι καταναλωτές στους επόμενους λογαριασμούς.

Την αστοχία δηλαδή του Διαχειριστή να προβλέψει πόσοι θα θελήσουν να συνδεθούν στο δίκτυο αερίου την πληρώνει ο καταναλωτής που έχει ήδη συνδεθεί με νέες επιβαρύνσεις στους επόμενους λογαριασμούς, και καθώς  τα σχέδια για την ανάπτυξη  δικτύων φυσικού αερίου είναι φιλόδοξα, τελικά οι καταναλωτές   χρηματοδοτούν όχι μόνο τις αναγκαίες υποδομές, αλλά και τις συνέπειες ενός υπεραισιόδοξου επενδυτικού σχεδιασμού.

Και το ερώτημα είναι τι είδους παραδοχές λαμβάνει υπόψιν ο ιταλικός όμιλος, όταν σχεδιάζει επενδύσεις δισεκατομυρίων στην δεκαετία; Ποντάρει ότι δεν θα προχωρήσει ο εξηλεκτρισμός και ότι η πορεία των νέων συνδέσεων φυσικού αερίου, δεν θα επηρεαστεί την επόμενη δεκαετία από την ολοένα και μεγαλύτερη τάση αντικατάστασης των καυσίμων για θέρμανση με ηλεκτρισμό;  Και το κάνει αυτό όχι μόνο χωρίς κόστος αλλά και με κέρδος, καθώς αν ο σχεδιασμός και οι εκτιμήσεις για αύξηση των συνδέσεων αερίου πέσει έξω στην πρόβλεψη,  και τα τελικά έσοδα δεν αρκούν για τις επενδύσεις που πραγματοποιεί, δεν χάνει αλλά κερδίζει. Γιατί την αστοχία της, θα την πληρώσουν και πάλι οι καταναλωτές. Θα εμφανιστεί “υποανάκτηση εσόδων” και τα ποσά αυτά θα επιστρέψουν στον καταναλωτή.

Πώς οι επενδύσεις γίνονται χρεώσεις

Στα ρυθμιζόμενα δίκτυα, οι επενδύσεις που αναγνωρίζονται από τη Ρυθμιστική Αρχή ενσωματώνονται στη βάση παγίων πάνω στην οποία υπολογίζονται οι αποσβέσεις και η επιτρεπόμενη απόδοση του Διαχειριστή. Μαζί με τα αναγνωριζόμενα λειτουργικά έξοδα, διαμορφώνουν το έσοδο που ανακτάται μέσω των χρεώσεων δικτύου. Επομένως, μια μεγαλύτερη αναγνωρισμένη επενδυτική βάση μπορεί να αυξάνει και τα ποσά που καλούνται να καλύψουν οι χρήστες.

Η οικονομική δικαιολόγηση μιας επέκτασης στηρίζεται στην προσδοκία ότι θα φέρει νέους πελάτες και περισσότερη κατανάλωση. Εάν αυτό συμβεί σε επαρκή κλίμακα, το κόστος μπορεί να κατανεμηθεί σε μεγαλύτερη βάση χρήσης. Εάν, όμως, οι συνδέσεις και οι ποσότητες υπολείπονται των προβλέψεων, οι υποδομές παραμένουν, αλλά η βάση πάνω στην οποία επιμερίζεται το κόστος είναι μικρότερη.

Αυτό δημιουργεί ένα κρίσιμο ζήτημα κινήτρων. Η αύξηση των επενδύσεων  διευρύνει την αναγνωρισμένη απόδοση της εταιρείας, ενώ ο κίνδυνος χαμηλότερης χρήσης του δικτύου με μεταγενέστερη ανάκτηση εσόδων, μεταφέρεται στους καταναλωτές. Η ευθύνη πέφτει στη ΡΑΑΕΥ που οφείλει περισσότερο από ποτέ να κάνει αυστηρό  έλεγχο της αναγκαιότητας, των παραδοχών  και του μεγέθους κάθε επέκτασης πριν την εγκρίνει.

Ο καταναλωτής πληρώνει τις επεκτάσεις αερίου και τις λάθος προβλέψεις και τον εξηλεκτρισμό

Η αντίφαση γίνεται εντονότερη καθώς οι επενδύσεις σε νέες υποδομές αερίου αγνοούν εντελώς την ευρωπαϊκή πολιτική. Η ΕΕ έχει δεσμευτεί για μείωση των καθαρών εκπομπών τουλάχιστον κατά 55% έως το 2030, κατά 90% έως το 2040 και για κλιματική ουδετερότητα το 2050. Παράλληλα, η πολιτική εξηλεκτρισμού θέτει ως σημείο αναφοράς μερίδιο ηλεκτρικής ενέργειας 32% στην τελική κατανάλωση το 2030 και ενδεικτικό στόχο 46% το 2040. Τα ποσοστά εξηλεκτρισμού αποτελούν κατευθύνσεις πολιτικής και δεν έχουν την ίδια δεσμευτική ισχύ με τους κλιματικούς στόχους.

Στα κτίρια, η ευρωπαϊκή οδηγία προβλέπει νέα κτίρια μηδενικών εκπομπών από το 2030 και αντίστοιχο κτιριακό απόθεμα έως το 2050, ενώ τα εθνικά σχέδια ανακαίνισης πρέπει να περιλαμβάνουν οδικό χάρτη με προοπτική κατάργησης των λεβήτων ορυκτών καυσίμων έως το 2040. Ακόμη πιο χαρακτηριστικά, το άρθρο 57 της οδηγίας 2024/1788 προβλέπει σχέδια απόσυρσης δικτύων διανομής όπου αναμένεται μείωση της ζήτησης που καθιστά αναγκαία την παύση λειτουργίας τους.

Οι κατευθύνσεις αυτές δεν αποκλείουν κάθε επένδυση σε δίκτυο αερίου, ωστόσο ο συνδυασμός της ενεργειακής κρίσης με την επέκταση του εξηλεκτρισμού επηρεάζουν τις καταναλωτικές τάσεις και μειώνουν τους μελλοντικούς χρήστες των δικτύων αερίου, ανεβάζοντας το λογαριασμό για τους σημερινούς χρήστες.

Και μπορεί να είναι αναγκαίο να αποδεικνύεται ότι μια υποδομή με πολυετή διάρκεια ζωής θα παραμείνει χρήσιμη και οικονομικά δικαιολογημένη και γι αυτο να μοιράζεται το κόστος της με τις χρεώσεις δικτύου πρέπει όμως να γίνεται με βάση ρεαλιστικές παραδοχές. Εάν οι προβλέψεις για τους μελλοντικούς χτρήστες αγνοούν τη μετατόπιση προς τον εξηλεκτρισμό και υπερεκτιμούν τη μελλοντική ζήτηση, το κόστος αυτής της αντίφασης κινδυνεύει επιβαρύνει τους καταναλωτές μέσω των τιμολογίων,  κάνοντας ακόμη λιγότερο ανταγωνιστική την επιλογή του αερίου έναντι του ηλεκτρισμού.

Τι ζητά η Enaon EDA

Στο   Πρόγραμμα Ανάπτυξης Δικτύου Διανομής 2027–2031,   στα τιμολόγια της ρυθμιστικής περιόδου 2027–2030 ,η ΕΝΑΟΝ ζητά μεσοσταθμική αύξηση 35,4% αφορά τη χρέωση διανομής. Οι αυξήσεις παραμένουν υπό αξιολόγηση και δεν έχουν εγκριθεί από τη ΡΑΑΕΥ.

Στο απαιτούμενο έσοδο προβλέπεται αύξηση 20,9% το 2027, έναντι του εγκεκριμένου ποσού του 2026, και στη συνέχεια ετήσιες αυξήσεις 3,3% το 2028, 3,5% το 2029 και 1,2% το 2030.

Παράλληλα, προτείνεται αύξηση του μεσοσταθμικού κόστους κεφαλαίου, του WACC, από 8,38% σε 8,70%. Πρόκειται για την παράμετρο που χρησιμοποιείται στον υπολογισμό της επιτρεπόμενης απόδοσης των αναγνωρισμένων επενδύσεων. Οι προμηθευτές μέσω του ΕΣΠΕΝ ζητούν τεκμηρίωση με βάση συγκρίσιμα ευρωπαϊκά δεδομένα και τους πραγματικούς κινδύνους που αναλαμβάνει ο Διαχειριστής.

Η εισήγηση περιλαμβάνει επίσης αύξηση του μεριδίου της χρέωσης δυναμικότητας για οικιακούς και εμπορικούς καταναλωτές από 20% σε 30%, ενισχύοντας την επιβάρυνση που δεν συνδέεται άμεσα με τις καταναλισκόμενες ποσότητες. Η αλλαγή μπορεί να αυξήσει το βάρος ακόμη και σε περιόδους χαμηλής χρήσης, εκτός της περιόδου θέρμανσης .

Οι αποκλίσεις που γεννούν ερωτήματα

Οι ενστάσεις στηρίζονται και στα αποτελέσματα του προηγούμενου σχεδιασμού. Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται ο ΕΣΠΕΝ, το 2025 οι νέες συνδέσεις ήταν 11,9% λιγότερες από τις προβλέψεις και τα κατασκευασμένα χιλιόμετρα δικτύου χαμηλής πίεσης 15,2% λιγότερα από τα προγραμματισμένα. Η μικρότερη κατασκευή δεν αποδεικνύει υπερεπένδυση, αλλά η ταυτόχρονη υστέρηση των συνδέσεων ενισχύει την ανάγκη ελέγχου των νέων παραδοχών.

Το νέο σχέδιο προβλέπει αύξηση της κατανάλωσης κατά 17,8% μεταξύ 2027 και 2030. Από την πλευρά της, η Enaon EDA υποστηρίζει ότι σχεδιάζει περίπου 269.000 νέες συνδέσεις στην πενταετία και αύξηση των διανεμόμενων ποσοτήτων από 16,39 TWh σε 19,31 TWh, με επεκτάσεις και πύκνωση των υφιστάμενων δικτύων. Εκτιμά ότι η μεγαλύτερη πελατειακή βάση θα βελτιώσει την αξιοποίηση των υποδομών και θα συμβάλει στη συγκράτηση του μέσου κόστους διανομής. Η πρόσθετη επιβάρυνση για ένα τυπικό οικιακό προφίλ υπολογίζεται από την εταιρεία σε περίπου 3,30 ευρώ τον μήνα, ανάλογα με τα χαρακτηριστικά κατανάλωσης.

Το κρίσιμο τεστ για τη ΡΑΑΕΥ είναι εάν αυτές οι προβλέψεις αντέχουν και σε ένα δυσμενέστερο σενάριο ζήτησης. Επίσης, χρειάζεται να αποσαφηνιστεί ποιο μέρος των 180 εκατ. ευρώ προέρχεται από αποκλίσεις κατανάλωσης, ποιο από άλλες προσαρμογές και πώς τα προηγούμενα αποτελέσματα έχουν αλλάξει τον σχεδιασμό. Διαφορετικά, οι σημερινοί καταναλωτές κινδυνεύουν να χρηματοδοτούν επεκτάσεις με βάση τους αυριανούς πελάτες και, εάν εκείνοι δεν εμφανιστούν, να καλούνται να καλύψουν και τη διαφορά.

Διαβάστε επίσης:

Φυσικό αέριο: Πρόταση – σοκ της Φραντσέσκας Ζανινότι (Enaon) για αυξήσεις 35,4% στα τιμολόγια διανομής