Το Mononews στo Mουσείο Victoria & Albert: Μια σπάνια ματιά στα αρχεία της Burberry

Η έκθεση The Burberry Trench – Crafting an Icon στο Victoria & Albert Museum του Λονδίνου διηγείται τη διαδρομή της εμβληματικής καμπαρντίνας από τη στιγμή της γέννησής της έως το σήμερα.

Στην πτέρυγα Prince Consort Gallery, στο South Kensington, η παρουσίαση αποτελεί μέρος των εορτασμών για τα 170 χρόνια του βρετανικού οίκου και προσφέρει μια σπάνια ματιά στην ιστορία και στα αρχεία του.

Η έκθεση είναι ευχάριστα σύντομη με μια ιδιαίτερη σκηνογραφία που τοποθετεί τον επισκέπτη αμέσως στην κατάλληλη ατμόσφαιρα. O σκοτεινός χώρος, ο ήχος της βροχής καθώς περνάς την είσοδο και μια αίσθηση επιστροφής στην αφετηρία της ιστορίας προϊδεάζουν τον επισκέπτη για ένα γοητευτικό ταξίδι στον χρόνο.

Η αφήγηση εξελίσσεται χρονολογικά, μέσα από σπάνια τεκμήρια, ιστορικά ενδύματα, αρχειακές εικόνες και αντικείμενα που φωτίζουν διαφορετικές όψεις της διαδρομής της καμπαρντίνας.

1856: Η αρχή μιας βρετανικής ιστορίας

Όλα ξεκινούν το 1856, όταν ο Thomas Burberry ιδρύει την επιχείρησή του στο Basingstoke του Hampshire. Νεαρός τότε, μόλις 21 ετών, έχει ήδη αντιληφθεί μια πραγματική ανάγκη της καθημερινότητας στη βρετανική ύπαιθρο. Τα βαριά και δύσκαμπτα αδιάβροχα της εποχής χρειάζονται μια νέα προσέγγιση, με έμφαση στην προστασία, την ελαφρότητα και την άνεση.

Το 1879 παρουσιάζει την gabardine, ένα πρωτοποριακό βαμβακερό ύφασμα που προκύπτει από την επεξεργασία των νημάτων πριν από την ύφανσή τους. Η πυκνή διαγώνια ύφανση δημιουργεί ένα υλικό ανθεκτικό στο νερό, ελαφρύ και διαπνέον, αλλάζοντας ουσιαστικά τον τρόπο με τον οποίο κατασκευάζεται το πανωφόρι.

Στην έκθεση, η εφεύρεση παρουσιάζεται μέσα από ιστορικούς καταλόγους, δείγματα υφασμάτων και αρχειακό υλικό. Μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα λεπτομέρεια είναι η αναφορά στις διαφορετικές ποιότητες gabardine, ανάλογα με το βάρος, τη σύνθεση και τη χρήση τους. Η τεχνογνωσία του Thomas Burberry αποτελεί τη βάση πάνω στην οποία οικοδομήθηκε ολόκληρη η ταυτότητα του οίκου.

1901–1918: Στα χαρακώματα του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου

Το 1901 εμφανίζεται το Equestrian Knight, ο ιππότης που καλπάζει προς τα εμπρός με τη λόγχη και το λάβαρο Prorsum. Ένα έμβλημα που συμπυκνώνει την ιδέα της προστασίας, της κίνησης και της προόδου.

Το 1912 ο Thomas Burberry κατοχυρώνει το Tielocken, τον άμεσο πρόδρομο της σημερινής καμπαρντίνας, με το χαρακτηριστικό σύστημα δεσίματος στη μέση. Η στρατιωτική ιστορία σύντομα θα δώσει στο ένδυμα μια εντελώς νέα διάσταση.

Κατά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, η Burberry αναπτύσσει το Trench-Warm, ένα πανωφόρι προσαρμοσμένο στις συνθήκες του μετώπου. Η πρακτικότητα αποκτά πρωταγωνιστικό ρόλο. Επωμίδες για τα διακριτικά των αξιωματικών, κρίκοι για την ανάρτηση εξοπλισμού, προστατευτικά στοιχεία και ρυθμιζόμενα μανίκια εξυπηρετούν τις ανάγκες των στρατιωτών.

Περισσότερα από 500.000 παλτά Burberry φορέθηκαν από μέλη των βρετανικών ενόπλων δυνάμεων κατά τη διάρκεια του πολέμου, σύμφωνα με την παρουσίαση του μουσείου. Από αυτή την περίοδο προέρχεται και η ονομασία trench coat, που έμελλε να γίνει συνώνυμη με ένα από τα πλέον αναγνωρίσιμα σχέδια στην ιστορία της ένδυσης.

Οι παλιές στρατιωτικές διαφημίσεις και οι εικονογραφήσεις των καταλόγων που εκτίθενται αποτυπώνουν με εντυπωσιακό τρόπο την εποχή. Το ένδυμα παρουσιάζεται ως συνδυασμός προστασίας, τεχνικής ακρίβειας και βρετανικής κομψότητας.

1920–1940: Η γυναίκα διεκδικεί τον δικό της χώρο

Μία από τις πιο ενδιαφέρουσες πτυχές της έκθεσης αφορά τη θέση της γυναίκας στην ιστορία της Burberry. Από τα πρώτα χρόνια της δραστηριότητάς της, η εταιρεία απευθυνόταν τόσο στους άνδρες όσο και στις γυναίκες, με συλλογές που αντανακλούσαν τις αλλαγές στον τρόπο ζωής.

Τα ιστορικά αρχεία αποκαλύπτουν μια διαφορετική εικόνα της γυναικείας ένδυσης στις αρχές του 20ού αιώνα. Γυναίκες που ασχολούνται με την ορειβασία, το σκι, τα ταξίδια και την οδήγηση, σε μια περίοδο κατά την οποία η συμμετοχή τους στον αθλητισμό και στις υπαίθριες δραστηριότητες αποκτούσε ολοένα μεγαλύτερη σημασία.

Η Burberry καταγράφει αυτή τη μετάβαση μέσα από πρακτικά ενδύματα που ανταποκρίνονται σε έναν νέο, πιο ενεργό τρόπο ζωής. Η γυναικεία παρουσία στην ύπαιθρο αποκτά ορατότητα, παρά τους κοινωνικούς περιορισμούς της εποχής.

Την ίδια περίοδο, το χαρακτηριστικό καρό (House Check) αρχίζει να αποκτά τη δική του ξεχωριστή θέση. Το καρό εμφανίζεται αρχικά ως φόδρα στα αδιάβροχα, κατά τη δεκαετία του 1920, και σταδιακά εξελίσσεται σε αυτόνομο αναγνωριστικό μοτίβο του οίκου.

1939–1979: Από τον πόλεμο στην πολιτιστική ταυτότητα

Η έκθεση παρουσιάζει μια εξαιρετικά ενδιαφέρουσα καμπαρντίνα του 1939, που φορέθηκε από Βρετανό αντισυνταγματάρχη. Πρόκειται για ένα αυθεντικό ιστορικό αντικείμενο που συνδέει τη σημερινή εικόνα της καμπαρντίνας με την πραγματική της χρήση σε μια από τις πιο καθοριστικές περιόδους του 20ού αιώνα.

Στη μεταπολεμική εποχή, η καμπαρντίνα περνά σταδιακά από τον κόσμο της πρακτικής ένδυσης σε εκείνον της προσωπικής έκφρασης. Η κινηματογραφική εικόνα, η φωτογραφία και η διαφήμιση συμβάλλουν στη δημιουργία ενός διεθνούς συμβόλου βρετανικού στιλ.

Ιδιαίτερη θέση στην έκθεση έχει ένα trench coat του 1979 που ανήκε στον Sir Edwin Hardy Amies, τον διακεκριμένο Βρετανό σχεδιαστή και ράφτη της βασίλισσας Ελισάβετ Β΄. Ο Amies, μια εμβληματική προσωπικότητα της ανδρικής κομψότητας, είχε ράψει το προσωπικό του όνομα στο εσωτερικό του παλτού. Μια μικρή λεπτομέρεια που προσδίδει στο έκθεμα μια προσωπική διάσταση, αποκαλύπτοντας τη σχέση ενός ανθρώπου με ένα ένδυμα που είχε ήδη αποκτήσει ξεχωριστή θέση στη βρετανική γκαρνταρόμπα.

Η τέχνη της κατασκευής: Μια παράδοση που συνεχίζεται

Ένα από τα πιο εντυπωσιακά σημεία της επίσκεψης είναι η ενότητα που αποκαλύπτει την κατασκευαστική πολυπλοκότητα της καμπαρντίνας.

Μια εγκατάσταση διαδραστικού βίντεο εξηγεί με εξαιρετικά παραστατικό τρόπο πώς συναρμολογείται το εμβληματικό ένδυμα. Κάθε τμήμα, κάθε ραφή και κάθε επιμέρους στοιχείο αποκτούν τη δική τους θέση σε μια διαδικασία που απαιτεί εξειδίκευση και ακρίβεια.

Η παρουσίαση αναφέρει ότι ένα Heritage Trench Coat αποτελείται από περίπου 90 ξεχωριστά διαμορφωμένα κομμάτια και περνά από περισσότερα από 190 στάδια κατασκευής. Η κοπή ενός μόνο τμήματος μπορεί να απαιτήσει έως και 25 λεπτά.

Η παραγωγή της εμβληματικής gabardine συνεχίζεται στο Burberry Mill στο Keighley του West Yorkshire, ενώ τα Heritage Trench Coats συναρμολογούνται από εξειδικευμένους τεχνίτες στο εργοστάσιο της εταιρείας στο Castleford. Η γνώση μεταφέρεται από γενιά σε γενιά, διατηρώντας ζωντανή μια βιομηχανική και χειροτεχνική παράδοση βαθιά συνδεδεμένη με τη Βρετανία.

2000–2026: Όταν η καμπαρντίνα συναντά τη δημιουργικότητα

Η τελευταία ενότητα της έκθεσης είναι και η πιο θεαματική. Η καμπαρντίνα εγκαταλείπει τον αυστηρά λειτουργικό της ρόλο και μετατρέπεται σε πεδίο δημιουργικού πειραματισμού.

Μια επιλεγμένη σειρά από runway looks των τελευταίων 25 ετών αποκαλύπτει πώς διαφορετικές δημιουργικές διευθύνσεις προσέγγισαν το ίδιο εμβληματικό ένδυμα. Ανάμεσά τους ξεχωρίζει η εποχή του Christopher Bailey, με μια εντυπωσιακή δημιουργία από τη συλλογή Άνοιξη/Καλοκαίρι 2014.

Η καμπαρντίνα από δαντέλα Nottingham, διακοσμημένη με μεγάλα, πολύτιμα απλικέ στοιχεία σε μορφή ροζέτας, αναδεικνύει μια εντελώς διαφορετική πλευρά του κλασικού σχεδίου.

Η λεπτότητα του υφάσματος συναντά τη θεατρικότητα της διακόσμησης, σε ένα αποτέλεσμα που πλησιάζει περισσότερο την υψηλή ραπτική παρά το παραδοσιακό πανωφόρι. Είναι από εκείνες τις δημιουργίες που δικαιολογούν απόλυτα την παρουσία μιας καμπαρντίνας σε ένα μουσείο design.

Η διαδρομή συνεχίζεται με τον Riccardo Tisci και την εντυπωσιακή βραδινή προσέγγισή του, ενώ η σημερινή δημιουργική ματιά του Daniel Lee εκπροσωπείται μέσα από looks των συλλογών του 2026.

Η νέα σχεδιαστική γλώσσα αντλεί έμπνευση από την ατμόσφαιρα του Λονδίνου, τη βραδινή ένδυση και τη σύγχρονη βρετανική αισθητική. Καρό μοτίβα, βελούδο, παγιέτες, γούνινες λεπτομέρειες και μαλακοί, κυματιστοί γιακάδες μεταμορφώνουν την αυστηρή αρχιτεκτονική του trench σε ένα ένδυμα με βραδινό χαρακτήρα.

Η επιλογή αυτών των δημιουργιών στο τέλος της διαδρομής λειτουργεί ως μια υπενθύμιση της δημιουργικής ελευθερίας που μπορούν να προσφέρουν οι καλλιτεχνικοί διευθυντές σε ένα κλασικό σχέδιο.

Από το στρατιωτικό πανωφόρι του 1914 έως τη δαντελένια δημιουργία του Bailey και τις σύγχρονες ερμηνείες του Lee, η καμπαρντίνα διατηρεί έναν αναγνωρίσιμο πυρήνα, ενώ κάθε εποχή αφήνει επάνω της το δικό της αποτύπωμα.

170 χρόνια Burberry: Ένα ένδυμα σε διαρκή εξέλιξη

Φεύγοντας από την Prince Consort Gallery, η αίσθηση που μένει είναι εκείνη μιας σύντομης, προσεγμένης και ουσιαστικής περιήγησης σε ένα μεγάλο κεφάλαιο της βρετανικής μόδας. Η έκθεση έχει την αρετή της συμπύκνωσης. Σε έναν σκοτεινό χώρο, με τον ήχο της βροχής να συνοδεύει την αφήγηση, η ιστορία ενός ενδύματος αποκτά κινηματογραφική διάσταση.

Και καθώς η ιστορία συνεχίζεται, το επόμενο κεφάλαιο έχει ήδη προαναγγελθεί. Το φθινόπωρο του 2028, στο πλαίσιο της πολυετούς συνεργασίας του μουσείου με την Burberry, η ανακαινισμένη αίθουσα μόδας του V&A θα αποκτήσει το όνομα The Burberry Gallery.

Πληροφορίες επίσκεψης:

V&A South Kensington
Cromwell Road
Λονδίνο, SW7 2RL
Prince Consort Gallery

Είσοδος ελεύθερη

Διάρκεια: Έως την Κυριακή, 3 Ιανουαρίου 2027

Διαβάστε επίσης:

Ρένα Γρηγοριάδη: Οι ελληνικές ρίζες της Hermès 

Το Mononews στην Tate Britain: Supermodels, heroin chic και η προκλητική γοητεία των 90s 

Ποια είναι τα 7 hot privé clubs του Λονδίνου που συχνάζουν οι Έλληνες