Γραμμή 4: Πόσο κοντά είναι η συμφωνία για τον Ευαγγελισμό – Το «μπλόκο» Πατέρα και η λύση για το Πάρκο Ριζάρη

Μπορεί το ζήτημα της Κυψέλης να βρίσκεται το τελευταίο διάστημα στο προσκήνιο των εξελίξεων γύρω από τη Γραμμή 4 του μετρό, ωστόσο το μέτωπο από το οποίο ενδέχεται να εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό το τελικό χρονοδιάγραμμα του μεγαλύτερου δημόσιου έργου που βρίσκεται σε εξέλιξη στη χώρα είναι εκείνο του σταθμού «Ευαγγελισμός».

Πρόκειται για έναν από τους πιο «προβληματικούς» σταθμούς της νέας γραμμής, καθώς ο χώρος, μετά από προσφυγές και αντιρρήσεις που αφορούσαν τον αρχικό σχεδιασμό, δεν έχει ακόμη παραδοθεί στην ανάδοχο κοινοπραξία υπό την ΑΒΑΞ, ώστε να ξεκινήσουν έστω και οι πρόδρομες εργασίες.

Σε αυτό το μέτωπο, οι εξελίξεις φαίνεται πως βρίσκονται σε καλό δρόμο, καθώς, σύμφωνα με πληροφορίες, οι εμπλεκόμενες πλευρές βρίσκονται πλέον πολύ κοντά στην οριστικοποίηση μιας κοινά αποδεκτής λύσης, με τις σχετικές ανακοινώσεις να μην αποκλείεται να έρθουν ακόμη και μέχρι το τέλος του χρόνου.

Η αναζήτηση συμβιβαστικής λύσης, βέβαια, δεν αποτελεί νέα εξέλιξη. Ήδη από το προηγούμενο διάστημα, ο υπουργός Υποδομών και Μεταφορών Χρίστος Δήμας είχε αναφερθεί δημόσια στις προσπάθειες εξεύρεσης μιας κοινά αποδεκτής προσέγγισης για τον σταθμό, μετά τις διαδοχικές εμπλοκές που προκάλεσαν οι αντιδράσεις για τις παρεμβάσεις στο Πάρκο Ριζάρη. Το νεότερο στοιχείο, ωστόσο, είναι ότι οι σχετικές διεργασίες φαίνεται να έχουν προχωρήσει ταχύτερα από τις αρχικές εκτιμήσεις.

Η τεχνική λύση

Σύμφωνα με πληροφορίες, η λύση που βρίσκεται στο τραπέζι και οδεύει προς οριστικοποίηση, φαίνεται να ικανοποιεί τις απαιτήσεις όλων των πλευρών, συμπεριλαμβανομένης και της πλευράς του εφοπλιστή Νίκου Πατέρα, ο οποίος είχε προσφύγει στη δικαιοσύνη κατά του αρχικού σχεδιασμού, εκφράζοντας αντιρρήσεις για τις παρεμβάσεις στο πράσινο του Πάρκου Ριζάρη, η ανάπλαση του οποίου είχε πραγματοποιηθεί με δωρεά του Ιδρύματος Πατέρα.

Βεβαίως, παρά το θετικό κλίμα που φαίνεται να διαμορφώνεται, η απόσταση από την επίτευξη συμφωνίας έως την έναρξη των εργασιών παραμένει σημαντική.

Και αυτό διότι, ακόμη και αν η νέα τεχνική λύση οριστικοποιηθεί μέσα στις επόμενες εβδομάδες, θα πρέπει να ακολουθήσει μια σειρά μελετητικών και περιβαλλοντικών εγκρίσεων, προτού μπορέσει να εφαρμοστεί στο εργοτάξιο. Ενδεικτικό των χρονικών απαιτήσεων είναι το προηγούμενο εγχείρημα αναθεώρησης του σχεδιασμού, καθώς από την υποβολή της σχετικής Τεχνικής Περιβαλλοντικής Μελέτης τον Μάιο του 2025 έως την επιστροφή της από το Υπουργείο Περιβάλλοντος, τον Μάιο του 2026, μεσολάβησε περίπου ένας χρόνος, χωρίς μάλιστα να εξασφαλιστεί η πολυπόθητη έγκριση.

Σε τεχνικό επίπεδο, η κατεύθυνση που φαίνεται να προκρίνεται σύμφωνα με πληροφορίες δίνει μεγαλύτερο βάρος στην υπόγεια εκτέλεση των εργασιών, με αξιοποίηση του υφιστάμενου εργοταξίου επί της Βασιλέως Κωνσταντίνου.

Με αυτόν τον τρόπο επιδιώκεται να περιοριστούν δραστικά οι επιφανειακές παρεμβάσεις στο Πάρκο Ριζάρη και να προστατευτεί το μεγαλύτερο μέρος της υφιστάμενης βλάστησης, αποφεύγοντας παράλληλα την κυκλοφοριακή επιβάρυνση της οδού Ριζάρη. Πρόκειται, πάντως, για έναν σχεδιασμό που μένει να αποτυπωθεί οριστικά σε τεχνικό και αδειοδοτικό επίπεδο.

Η μακρά περιπέτεια των προσφυγών και η λύση που απορρίφθηκε

Ο σταθμός Ευαγγελισμός αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα σε εκκρεμότητα μέτωπα της Γραμμής 4, καθώς η κατασκευή του έχει καθυστερήσει σημαντικά εξαιτίας των δικαστικών και περιβαλλοντικών εμπλοκών γύρω από το Πάρκο Ριζάρη.

Υπενθυμίζεται πως ήδη το έργο στο σύνολο του έχει πάρει τις πρώτες του παρατάσεις, με νέο ορίζοντα ολοκλήρωσης το 2032.

Η αφετηρία της περιπέτειας εντοπίζεται στις προσφυγές του εφοπλιστή Νίκου Πατέρα και κατοίκων της περιοχής κατά του αρχικού σχεδιασμού, ο οποίος προέβλεπε εκτεταμένη εργοταξιακή κατάληψη εντός του πάρκου. Η υπόθεση έφτασε στο Συμβούλιο της Επικρατείας, με την απόφαση του να δημιουργεί την ανάγκη επανεξέτασης των σχεδιαζόμενων παρεμβάσεων και πληρέστερης τεκμηρίωσης της προστασίας του πρασίνου.

Η Ελληνικό Μετρό προχώρησε στη συνέχεια στην αναζήτηση εναλλακτικής λύσης, καταθέτοντας στις 20 Μαΐου 2025 αναθεωρημένη Τεχνική Περιβαλλοντική Μελέτη (ΤΕΠΕΜ). Ο νέος σχεδιασμός περιόριζε την εργοταξιακή κατάληψη εντός του πάρκου, μεταφέροντας μέρος των εργασιών στην οδό Ριζάρη, με στόχο να διασωθούν περισσότερα δέντρα και να μειωθεί η έκταση των επεμβάσεων.

Ωστόσο, ούτε η δεύτερη αυτή πρόταση κατάφερε να εξασφαλίσει τη συναίνεση των εμπλεκόμενων πλευρών. Αντιρρήσεις είχε εκφράσει εκ νέου η πλευρά του εφοπλιστή Νίκου Πατέρα, θεωρώντας ότι ο αναθεωρημένος σχεδιασμός εξακολουθούσε να επιβαρύνει το Πάρκο Ριζάρη, ενώ αρνητική ήταν και η στάση του Δήμου Αθηναίων, ο οποίος διαφωνούσε με τη μεταφορά εργοταξιακών δραστηριοτήτων στην οδό Ριζάρη και τις συνεπαγόμενες κυκλοφοριακές επιπτώσεις.

Αποτέλεσμα ήταν στα τέλη Μαΐου το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας να επιστρέψει την αναθεωρημένη ΤΕΠΕΜ, ζητώντας πληρέστερη τεκμηρίωση και περαιτέρω διερεύνηση εναλλακτικών λύσεων με άξονα την απόφαση του ΣτΕ.

Έτσι, η δεύτερη προσπάθεια ανασχεδιασμού οδηγήθηκε σε αδιέξοδο, με τον Ευαγγελισμό να παραμένει σε εκκρεμότητα και την Ελληνικό Μετρό να καλείται να αναζητήσει μια τρίτη λύση, αυτή τη φορά με ευρύτερη συναίνεση.

Τα επόμενα βήματα

Στο σήμερα τώρα, ακόμη και αν οι ανακοινώσεις έρθουν πράγματι μέσα στις επόμενες εβδομάδες, η επίτευξη συμφωνίας δεν σημαίνει και αυτόματη έναρξη των κατασκευαστικών εργασιών. Θα αποτελέσει, ωστόσο, το πρώτο ουσιαστικό βήμα για την επανεκκίνηση μιας διαδικασίας που έχει ήδη κοστίσει σημαντικό χρόνο αλλά και χρήμα στο έργο.

Μετά την οριστικοποίηση της τεχνικής λύσης, η Ελληνικό Μετρό θα πρέπει να ολοκληρώσει τις απαραίτητες μελέτες και να προχωρήσει στην περιβαλλοντική αδειοδότηση του νέου σχεδιασμού.

Με βάση την κατεύθυνση που έχει προηγηθεί, αυτό αναμένεται να περιλαμβάνει ενδεχομένως την εκπόνηση της σχετικής Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων και την τροποποίηση της υφιστάμενης Απόφασης Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων (ΑΕΠΟ), ώστε να ενσωματωθεί η νέα κατασκευαστική μέθοδος.

Το χρονικό διάστημα που θα απαιτηθεί αποτελεί ακόμη ένα από τα βασικά ερωτήματα. Η εμπειρία της προηγούμενης προσπάθειας είναι ενδεικτική των δυσκολιών. Θυμίζουμε πάλι πως από την υποβολή της αναθεωρημένης ΤΕΠΕΜ τον Μάιο του 2025 έως την επιστροφή της από το ΥΠΕΝ στα τέλη Μαΐου του 2026 μεσολάβησε περίπου ένας χρόνος.

Αυτό, βεβαίως, δεν σημαίνει ότι θα απαιτηθεί αντίστοιχο διάστημα και αυτή τη φορά.

Εφόσον η συμφωνία οριστικοποιηθεί σύντομα και οι μελέτες προχωρήσουν χωρίς νέες εμπλοκές, ένα διάστημα αρκετών μηνών για την ολοκλήρωση των εγκρίσεων θα μπορούσε να θεωρηθεί εύλογο.

Διαβάστε επίσης:

Γραμμή 4: Τι συμβαίνει στην Κυψέλη με τις αποκαταστάσεις και την επανεκκίνηση του μετροπόντικα

Γραμμή 4 – Κυψέλη: Ξεκίνησαν εργασίες σε πολυκατοικίες από τις οποίες εξαρτάται η επανεκκίνηση του μετροπόντικα