Μια συζήτηση με τον Karl Wendlinger: Η γενιά που άλλαξε για πάντα τη Formula 1

Ο Karl Wendlinger είναι ένας από τους πιλότους της Formula 1 που οι αριθμοί και οι στατιστικές δεν κατάφεραν ποτέ να αφηγηθούν ολόκληρη την ιστορία του.

Το όνομά του είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με μια από τις σπουδαιότερες γενιές που γνώρισε ποτέ ο μηχανοκίνητος αθλητισμός. Στις αρχές της δεκαετίας του 1990, όταν η Mercedes αποφάσισε να επενδύσει στο μέλλον της δημιουργώντας το πρωτοποριακό Mercedes Junior Programme, ο Jochen Neerpasch συγκέντρωσε τρεις νεαρούς οδηγούς που έμελλε να αλλάξουν την ιστορία. Τον Michael Schumacher, τον Heinz-Harald Frentzen και τον Karl Wendlinger. Δεν επρόκειτο απλώς για ένα πρόγραμμα εξέλιξης ταλέντων. Οι τρεις τους ζούσαν, ταξίδευαν, προπονούνταν και αγωνίζονταν μαζί, μέσα σε ένα περιβάλλον που αντιμετώπιζε τον μηχανοκίνητο αθλητισμό με έναν επαγγελματισμό πρωτόγνωρο για την εποχή. Ήταν ένα πείραμα που απέδωσε πολύ περισσότερα από όσα ακόμη και οι εμπνευστές του είχαν τολμήσει να φανταστούν.

Μέσα σε εκείνη την τριάδα, ο Wendlinger δεν αποτελούσε ποτέ τον “τρίτο άνθρωπο”. Αντιθέτως, θεωρούνταν από πολλούς ένα από τα καθαρότερα φυσικά ταλέντα της γενιάς του. Υπήρξε μια περίοδος κατά την οποία αρκετοί μέσα στο paddock πίστευαν ότι διέθετε ίσως το μεγαλύτερο φυσικό ταλέντο από ολόκληρη την τριάδα των Mercedes Junior. Το γεγονός ότι η ιστορία θυμάται κυρίως τον Michael Schumacher δεν σημαίνει ότι οι προσδοκίες για τον Αυστριακό ήταν μικρότερες. Κάθε άλλο.

Η τεχνική του κατάρτιση, η ηρεμία με την οποία προσέγγιζε τους αγώνες και η εξαιρετική αίσθηση του αυτοκινήτου τον είχαν καταστήσει μία από τις μεγαλύτερες ελπίδες της Mercedes και αργότερα της Sauber στη Formula 1. Εκείνοι που τον αντιμετώπισαν στην πίστα δεν αμφισβήτησαν ποτέ την ταχύτητά του. Το ερώτημα δεν ήταν αν θα καθιερωθεί. Ήταν μέχρι πού μπορούσε να φτάσει.

Αλλά η απάντηση δεν δόθηκε ποτέ.

Το 1994 υπήρξε η χρονιά που ανάγκασε τη Formula 1 να επαναπροσδιορίσει τη σχέση της με τον κίνδυνο. Οι θάνατοι των Roland Ratzenberger και Ayrton Senna συγκλόνισαν τον κόσμο, ενώ λίγες μόλις ημέρες αργότερα, στις 12 Μαΐου 1994, στις ελεύθερες δοκιμές του Grand Prix του Μονακό, το μονοθέσιό του προσέκρουσε με σφοδρότητα στις προστατευτικές μπαριέρες της Nouvelle Chicane. Το άθλημα άλλαξε οριστικά. Το ίδιο και η ζωή του. Το χτύπημα ήταν τόσο βίαιο, ώστε ο Αυστριακός οδηγός έμεινε σε κώμα για 19 ημέρες, δίνοντας τη δυσκολότερη μάχη της ζωής του. Το ατύχημα δεν του στέρησε τη ζωή. Του στέρησε τη βεβαιότητα ότι μπορούσε να οδηγεί, χωρίς να σκέφτεται τον κίνδυνο. Και στη Formula 1, το δέκατο του δευτερολέπτου που γεννά μια δεύτερη σκέψη αρκεί για να αλλάξει ολόκληρη μια καριέρα. Επέστρεψε για λίγο στη Formula 1. Δεν εγκατέλειψε την προσπάθεια. Όπως όμως παραδέχεται σήμερα ο ίδιος, δεν ήταν ποτέ ξανά ο ίδιος οδηγός. Κάποια τραύματα δεν φαίνονται στις ακτινογραφίες. Κάποιοι φόβοι δεν αποτυπώνονται στα χρονόμετρα.

Τρεις δεκαετίες αργότερα, ο Karl Wendlinger παραμένει μέλος της οικογένειας της Mercedes ως AMG Brand Ambassador και εκπαιδευτής της AMG Driving Academy. Μιλά με την ηρεμία ανθρώπου που δεν έχει τίποτε να αποδείξει και με την ειλικρίνεια κάποιου που έχει συμφιλιωθεί ακόμη και με τις πιο δύσκολες στιγμές του. Θυμάται τον Michael Schumacher όπως ελάχιστοι τον γνώρισαν, επιστρέφει νοερά στο πρόγραμμα που διαμόρφωσε μια ολόκληρη γενιά οδηγών και κοιτάζει πίσω στο ατύχημα που άλλαξε οριστικά την πορεία της ζωής του. Όχι με πικρία. Αλλά με τη γαλήνη εκείνου που κατάλαβε πως, τελικά, υπάρχουν μάχες που αξίζει να κερδίσεις ακόμη και αν δεν ανέβεις ποτέ ξανά στο υψηλότερο σκαλί του βάθρου.

Ο ίδιος λέει γελώντας πως η καριέρα του δεν καθορίστηκε από την ατυχία, αλλά από ένα ερώτημα που θα μείνει για πάντα αναπάντητο: μέχρι πού θα μπορούσε να είχε φτάσει.

Όταν κοιτάζετε πίσω στο πρόγραμμα Mercedes Junior των αρχών της δεκαετίας του 1990, πιστεύετε ότι ο κόσμος είχε αντιληφθεί τότε πόσο ξεχωριστή ήταν πραγματικά εκείνη η γενιά οδηγών;

Δύσκολο να το πω με βεβαιότητα. Πιστεύω, πάντως, ότι ο κόσμος του μηχανοκίνητου αθλητισμού είχε καταλάβει πως επρόκειτο για ένα ιδιαίτερα σημαντικό και φιλόδοξο εγχείρημα. Στην πράξη αποδείχθηκε πολύ σημαντικότερο απ’ όσο μπορούσαμε τότε να αντιληφθούμε. Και εγώ ο ίδιος καταλάβαινα πόσο σημαντικό ήταν να είμαι μέρος αυτού, απλώς δεν μπορούσα τότε να διανοηθώ πόσο τυχερός τελικά ήμουν.  

Ανάμεσα στον Michael Schumacher, τον Heinz-Harald Frentzen και εσάς, ποιος ήταν ο ταχύτερος σε έναν γρήγορο γύρο και ποιος ο πιο ολοκληρωμένος οδηγός;

Ήμασταν όλοι πολύ νέοι τότε. Έλειπε, επομένως, αυτό που σήμερα ονομάζουμε ωριμότητα ενός ολοκληρωμένου οδηγού. Μαθαίναμε όμως γρήγορα. Άλλοτε ήταν λίγο πιο γρήγορος ο ένας, άλλοτε ο άλλος. Οι διαφορές μας στους χρόνους ήταν πραγματικά πολύ μικρές. 

Ποιο είναι το μεγαλύτερο λάθος που εξακολουθεί να πιστεύει ο κόσμος για τον Michael Schumacher; Και ποιο είναι το αντίστοιχο λάθος που πιστεύει για εσάς;

Πολλοί θεωρούν ότι ο Michael ήταν ιδιαίτερα εγωιστής. Η αλήθεια είναι πως, σε έναν βαθμό, όλοι μας ήμασταν. Παρ’ όλα αυτά, συνεργαζόμασταν εξαιρετικά και ο Michael ήταν ένας πραγματικός ομαδικός παίκτης. Ήταν εργατικός, δούλευε πάνω στον εαυτό του περισσότερο από όλους μας. 

Όσο για εμένα, αρκετοί πιστεύουν ότι χρειάζομαι υπερβολικά πολύ χρόνο μέχρι να νιώσω πραγματικά άνετα σε ένα νέο περιβάλλον ή μέσα σε ένα αυτοκίνητο. Δεν ανταποκρινόταν ποτέ στην πραγματικότητα.

Ο Jochen Neerpasch είναι ο άνθρωπος που δημιούργησε το πρόγραμμα Mercedes Junior και ένας από τους σημαντικότερους στην ιστορία της ανάδειξης νέων ταλέντων στους αγώνες. Τι μάθατε από εκείνον που σας συνόδευσε σε όλη σας τη ζωή; Ποια είναι η πρώτη εικόνα που σας έρχεται στο μυαλό όταν ακούτε το όνομά του;

Ο κύριος Neerpasch ήταν και παραμένει για όλους μας ένα πρόσωπο που εμπνέει βαθύ σεβασμό. Από εκείνον μάθαμε τι σημαίνει να αντιμετωπίζεις τον μηχανοκίνητο αθλητισμό με πραγματικό επαγγελματισμό. Μας έμαθε και να συνυπάρχουμε με σεβασμό. Ιδιοφυώς, ήθελε ο Michael Schumacher, ο Heinz-Harald Frentzen και εγώ να ζούμε, να προπονούμαστε και να εξελισσόμαστε μαζί, ώστε να μαθαίνουμε ο ένας από τον άλλον.

LIFE AFTER F1

Αν δεν είχε συμβεί ποτέ το ατύχημα στο Μονακό, πόσο διαφορετική πιστεύετε ότι θα ήταν η πορεία σας στη Formula 1; Επιτρέπετε ποτέ στον εαυτό σας να το σκέφτεται;

Δεν το σκέφτηκα ποτέ πραγματικά, γιατί δεν υπάρχει απάντηση σε ένα τέτοιο ερώτημα. Δεν είμαι τέτοιος χαρακτήρας, κοιτάω εμπρός. Πιστεύω όμως ότι θα μπορούσα να είχα παραμείνει στη Formula 1 για αρκετά ακόμη χρόνια.

Τριάντα χρόνια μετά, βλέπετε το Μονακό ως την ημέρα που σας στέρησε κάτι ή ως την ημέρα που σας δίδαξε κάτι που καμία νίκη δεν θα μπορούσε να σας διδάξει;

Όχι, όχι πραγματικά. Πιστεύω πως πάντα υπάρχει ένας λόγος όταν συμβαίνει κάτι. Η πρώτη μου σκέψη είναι ότι στάθηκα τυχερός που επέζησα. Έμαθα ακριβώς πόσο εύθραυστη και πολύτιμη είναι η ίδια η ζωή. Τη διαφορά που μπορεί να κάνει ένα δευτερόλεπτο, ένα πετάρισμα των βλεφάρων στη ζωή σου. 

Επιστρέψατε στη Formula 1 μετά το ατύχημα, αλλά έχετε πει πως δεν ήσασταν ποτέ ξανά ο ίδιος οδηγός. Η μεγαλύτερη δυσκολία ήταν σωματική, ψυχολογική ή συναισθηματική;

Η επιστροφή μου πράγματι δεν λειτούργησε, κυρίως για ψυχολογικούς λόγους. Είχα δυσκολίες, για παράδειγμα, στη συγκέντρωση. Χρειάστηκαν περίπου τρία χρόνια μέχρι να αισθανθώ ξανά ο ίδιος μέσα σε ένα αγωνιστικό αυτοκίνητο. Υπήρχε ένας ύπουλος, πρωτόγνωρος, ενδόμυχος φόβος. Ξαφνικά σκεφτόμουν παραμέτρους που πιο πριν ποτέ δεν θα άφηνα να με φρενάρουν. 

Σας είχε λείψει η αυτοπεποίθηση, αλλά είχατε το θάρρος να ξεκινήσετε από την αρχή. Πότε συνειδητοποιήσατε ότι το θάρρος και η αυτοπεποίθηση δεν είναι το ίδιο πράγμα;

Το κατάλαβα από τον δεύτερο κιόλας αγώνα του 1995, στην Αργεντινή. Τότε συνειδητοποίησα ότι η επιστροφή δεν θα ήταν καθόλου εύκολη. Γιατί ακριβώς η αυτοπεποίθηση είναι το 90%. Και εγώ δεν την είχα πια στο βαθμό που έπρεπε. Έπρεπε πια να παραδεχτώ πως ήμουν πια πολύ αργός. 

Τι έμαθε ο Karl Wendlinger, ο οδηγός αγώνων, από τον Karl Wendlinger, τον ασθενή;

Δεν θυμάμαι απολύτως τίποτα από το ατύχημα. Η τελευταία μου ανάμνηση είναι ότι πήγα για ύπνο το βράδυ της Τετάρτης πριν από τις δοκιμές. Η επόμενη εικόνα που θυμάμαι είναι να ξυπνάω στο νοσοκομείο του Ίνσμπρουκ, χωρίς να γνωρίζω γιατί βρισκόμουν εκεί. Από τον ασθενή όμως έμαθα ότι ο χρόνος βρίσκει πάντα τον τρόπο να αποκαθιστά τα πράγματα και τις ισορροπίες. Όχι απαραίτητα όπως θα θέλαμε. Έτσι, έμαθα επίσης τη διαφορά μεταξύ του “θέλω” και του “χρειάζομαι”. 

Αν ένας νέος οδηγός περνούσε σήμερα μια αντίστοιχη δοκιμασία, ποια συμβουλή θα του δίνατε που κανείς δεν έδωσε σε εσάς;

Όταν βγήκα από το νοσοκομείο, πήρα το αυτοκίνητο μου να οδηγήσω πίσω στο σπίτι. Οι οδηγοί πίσω μου κορνάριζαν και αναβόσβηναν τα φώτα, γιατί τους καθυστερούσα. Εκείνη τη στιγμή αυτό ήταν το όριό μου. Θα του έλεγα λοιπόν να πάρει όσο χρόνο χρειάζεται, μέχρι να είναι ξανά εκατό τοις εκατό έτοιμος, να νιώθει ο εαυτός του. Δυστυχώς, στον επαγγελματικό αθλητισμό αυτός ο χρόνος σπάνια υπάρχει. Εγώ στάθηκα τυχερός, γιατί η Sauber μού έδωσε τότε τον απαιτούμενο χρόνο και την ευκαιρία να επιστρέψω. Και για αυτό θα είμαι πάντα ευγνώμων. Προσπάθησα επειδή έπρεπε να μάθω αν μπορούσα ακόμη να οδηγήσω στο ίδιο επίπεδο. Έπρεπε να το απαντήσω στον εαυτό μου. 

ABOUT F1

Πιστεύετε ότι οι σύγχρονοι οδηγοί της Formula 1 βρίσκονται υπό μεγαλύτερη πίεση;

Δεν το πιστεύω, ειλικρινά. Η πίεση στη Formula 1 ήταν ανέκαθεν τεράστια. 

Τι κερδίσαμε από τη σύγχρονη Formula 1 και τι χάσαμε;

Κερδίσαμε την ασφάλεια. Από εκεί και πέρα, δεν πιστεύω ότι χάσαμε κάτι. Οι εποχές αλλάζουν απλώς.

Ποιον σημερινό οδηγό της Formula 1 απολαμβάνετε περισσότερο να παρακολουθείτε και γιατί;

Τον Max Verstappen. Για το επίπεδο της απόδοσης και την ακρίβειά του. Δεν οδηγεί απλώς, επιβάλλεται στο μονοθέσιο και την πρόσφυση. Είναι υπολογισμένα επιθετικός. Διατηρεί πάντα τον έλεγχο. 

Τόσο ο Ayrton Senna όσο και ο Jochen Mass έχουν περιγράψει εκείνη την κατάσταση όπου παύει να υπάρχει συνειδητή σκέψη, ο χρόνος εξαφανίζεται και οδηγός και αυτοκίνητο γίνονται ένα. Το έχετε ζήσει ποτέ;

Ναι, το έχω νιώσει. Και όταν το έχεις νιώσει, θέλεις να το νιώσεις ξανά και ξανά. Γιατί εκείνη τη στιγμή γίνεσαι πραγματικά ένα με το αυτοκίνητο. Όλα λειτουργούν αβίαστα. Είναι το κοντινότερο που έχω νιώσει ποτέ στην απόλυτη τελειότητα. 

PERSONAL

Κοιτάζοντας πίσω, τι σας γεμίζει σήμερα μεγαλύτερη ικανοποίηση; Οι νίκες ή τα εμπόδια που καταφέρατε να ξεπεράσετε;

Και τα δύο. Οι επιτυχίες ήταν σημαντικές για την καριέρα μου. Το ίδιο σημαντικό ήταν όμως και το ότι κατάφερα να επιβιώσω.

Ποια ήταν η πιο μοναχική στιγμή της καριέρας σας;

Όταν, το 1995, συνειδητοποίησα ότι η επιστροφή μου στη Formula 1 δεν λειτουργούσε. 

Ποιος άνθρωπος επηρέασε περισσότερο τη ζωή σας χωρίς ποτέ να λάβει την αναγνώριση που του άξιζε;

Οι γονείς μου. Είναι φοβερό πόσο δεδομένους τους θεωρούμε, μέχρι να τους χάσουμε και να συνειδητοποιήσουμε τότε όσα μας είχαν προσφέρει αθόρυβα. Αν μπορούσα να γυρίσω τον χρόνο πίσω αυτό θα άλλαζα. Θα τους ευχαριστούσα. 

Ποιο είναι το σημαντικότερο μάθημα που σας δίδαξε ο μηχανοκίνητος αθλητισμός για την ανθρώπινη φύση;

Ότι η εμπιστοσύνη είναι πολύτιμη, αλλά είναι βέβαιο πως τουλάχιστον μία φορά (αν όχι περισσότερες) μπορεί και να προδοθεί.

Τι γνωρίζει σήμερα ο 57χρονος Karl Wendlinger που ο 25χρονος Karl Wendlinger δεν θα μπορούσε ποτέ να καταλάβει;

Ότι τα πράγματα γίνονται συχνά πιο εύκολα, όταν δεν έχεις υπερβολικές προσδοκίες. Είτε από τον εαυτό σου, είτε από τους άλλους.

Όταν η ιστορία θα θυμάται τον Karl Wendlinger έπειτα από πενήντα χρόνια, τι θα θέλατε να θυμάται;

Ότι ήμουν ένας ειλικρινής άνθρωπος που οδηγούσε αρκετά καλά, αυτό μου αρκεί. Ποτέ δεν έπαψα να προσπαθώ. 

 Τι σας έχει χαρίσει τη μεγαλύτερη ευτυχία στη ζωή; Οι αγώνες, το ότι επιζήσατε ή όσα ακολούθησαν μετά;

Για να είμαι απολύτως ειλικρινής, οι αγώνες και τα παιδιά μου. 

Τι οδηγός είστε στην καθημερινότητά σας; Και ποιο είναι το αυτοκίνητο δρόμου που αγαπήσατε περισσότερο από κάθε άλλο;

Είμαι ένας ήρεμος οδηγός, δεν υπάρχει καμία νευρικότητα. Στην καθημερινότητα ποτέ δεν βγήκα εκτός ορίων. Το αυτοκίνητο που θα θυμάμαι πάντα με τη μεγαλύτερη αγάπη ήταν η υπηρεσιακή μου Mercedes 500E του 1993. 

Είστε μέλος της οικογένειας της Mercedes εδώ και περισσότερες από τρεις δεκαετίες, αρχικά ως Mercedes Junior και σήμερα ως AMG Brand Ambassador. Τι έχει μείνει αναλλοίωτο στη Mercedes όλα αυτά τα χρόνια και τι έχει αλλάξει περισσότερο;

Αυτό που δεν άλλαξε ποτέ είναι οι πολύ φιλικές σχέσεις και η συνεργασία με τους συναδέλφους μου. Εκείνο που έχει αλλάξει περισσότερο είναι, φυσικά, η τεχνολογία των αυτοκινήτων. Απολαμβάνω αμφότερα πολύ. 

Ως εκπαιδευτής στην AMG Driving Academy, τι πιστεύουν συνήθως οι άνθρωποι ότι πρέπει να μάθουν και τι είναι αυτό που πραγματικά χρειάζεται να μάθουν;

Πιστεύουν πως θα μάθουν να οδηγούν απλώς ταχύτερα. Γιατί αυτό θέλουν. Στα προγράμματα εκπαίδευσης της AMG όμως μπορούν να μάθουν πώς να διατηρούν τον έλεγχο του αυτοκινήτου ακόμη και στις πιο ακραίες συνθήκες. Και αυτό είναι το σημαντικότερο. 

Έπειτα από δεκαετίες τόσο ως οδηγός όσο και ως εκπαιδευτής υψηλού επιπέδου, τι είναι αυτό που ξεχωρίζει έναν πραγματικά μεγάλο οδηγό από έναν απλώς γρήγορο;

Να γνωρίζει τα όρια τόσο του αυτοκινήτου, όσο και τα δικά του. Και να μπορεί να οδηγεί ένα αυτοκίνητο ακριβώς στο όριο και των δύο, διατηρώντας πάντοτε τον απόλυτο έλεγχο. Ακούγεται απλό και αυτονόητο, αλλά δεν είναι. Γιατί προϋποθέτει εξίσου απόλυτη αυτογνωσία και αντίληψη, όπως και γνώσεις φυσικής και μηχανικής.