Πολλοί το έχουν σκεφτεί: πόση αξιοπρέπεια θα έχουν αν είναι σε κώμα ή έχουν χάσει επαφή με την πραγματικότητα; Ορισμένοι έχουν δώσει οδηγίες: «Είπα στον γιο μου να με τελειώσει, αν φτάσω σε σημείο να μην καταλαβαίνω». Η ευθανασία είναι δικαίωμα στην αξιοπρέπεια και την αυτοδιάθεση. Όταν ένας άνθρωπος πάσχει από ανίατη ασθένεια, υποφέρει χωρίς προοπτική βελτίωσης και, έχοντας πλήρη επίγνωση της κατάστασής του, ζητά να σταματήσει η ζωή του, ο σεβασμός στην απόφασή του είναι πράξη ανθρωπιάς και όχι άρνηση της ζωής. Η ιατρική μπορεί να παρατείνει τη ζωή, δεν μπορεί όμως να δίνει μια ζωή όπως την θέλει καθένας. Σε ορισμένες περιπτώσεις προσφέρει περισσότερες ημέρες που για τον ασθενή είναι αφόρητες.

Η συζήτηση γίνεται πιο δύσκολη όταν ο ασθενής δεν είναι σε θέση να αποφασίσει. Η υπόθεση του δίχρονου παιδιού στην Ολλανδία προκαλεί ένα μούδιασμα. Είναι η πρώτη γνωστή περίπτωση ευθανασίας παιδιού κάτω των 12 ετών στη χώρα. Το παιδί είχε γεννηθεί πρόωρα και σε ηλικία τεσσεράμισι μηνών διαγνώστηκε με εκτεταμένη εγκεφαλική βλάβη. Σε ηλικία οκτώ μηνών διαγνώστηκε με σοβαρή μορφή επιληψίας. Τους τελευταίους μήνες της ζωής του οι κρίσεις αυξήθηκαν σημαντικά, ενώ υπήρχαν σοβαρά προβλήματα ύπνου και κατάποσης και κρίσεις βήχα κατά τη σίτιση.

Η ολλανδική νομοθεσία προβλέπει ειδικό πλαίσιο για τη διακοπή της ζωής παιδιών ηλικίας από ενός έως δώδεκα ετών, όταν υπάρχει αφόρητη και χωρίς προοπτική βελτίωσης ταλαιπωρία και δεν υπάρχει εναλλακτική. Η συγκεκριμένη περίπτωση εξετάστηκε από την αρμόδια επιτροπή, η οποία έκρινε ότι οι προϋποθέσεις είχαν τηρηθεί.

Στην περίπτωση ενός ενήλικου που έχει την ικανότητα να αποφασίζει, η ευθανασία συνδέεται άμεσα με την αυτονομία. Ο ασθενής μπορεί να γνωρίζει την κατάστασή του, να κατανοεί την πρόγνωσή του και να δηλώνει ότι δεν επιθυμεί να συνεχίσει να ζει υπό αυτές τις συνθήκες. Στην περίπτωση ενός παιδιού δύο ετών, αυτή η δυνατότητα δεν υπάρχει. Η απόφαση δεν μπορεί να είναι δική του και αναγκαστικά λαμβάνεται από άλλους.

Οι γονείς βρίσκονται τότε σε μια εξαιρετικά δύσκολη θέση. Είναι εκείνοι που ζουν καθημερινά με το παιδί, γνωρίζουν τις αντιδράσεις του και βλέπουν τον πόνο του. Είναι επίσης εκείνοι που καλούνται να συναινέσουν σε μια απόφαση που αφορά το τέλος της ζωής του. Η αγάπη και η επιθυμία να σταματήσει το μαρτύριο ενός παιδιού μπορεί να συνυπάρχουν με την αδυναμία να γνωρίζει κανείς τι ακριβώς θα επέλεγε το ίδιο το παιδί, αν μπορούσε να επιλέξει.

Αυτό δεν σημαίνει ότι η ευθανασία παύει να είναι δικαίωμα. Σημαίνει ότι, όταν απουσιάζει η δυνατότητα συναίνεσης, η προστασία του ανθρώπου που δεν μπορεί να αποφασίσει απαιτεί ακόμη αυστηρότερες προϋποθέσεις. Η διάγνωση και η πρόγνωση πρέπει να είναι όσο γίνεται βέβαιες, οι διαθέσιμες θεραπευτικές και ανακουφιστικές επιλογές να έχουν εξεταστεί και να υπάρχει ανεξάρτητος ιατρικός και θεσμικός έλεγχος.

Η υπόθεση αυτή επομένως δεν χρειάζεται να οδηγήσει σε μια εύκολη καταδίκη ή σε μια εύκολη αποδοχή. Αναδεικνύει το δυσκολότερο ερώτημα που μπορεί να θέσει η ευθανασία: μέχρι πού μπορεί να φτάσει το δικαίωμα να απαλλάσσεται ένας άνθρωπος από μια ζωή χωρίς προοπτική, όταν ο ίδιος δεν έχει τη δυνατότητα να ζητήσει αυτή την απαλλαγή;

Διαβάστε επίσης

Ντόρα στον καλαμώνα