Ελεύθεροι επαγγελματίες: Πώς ένα πρόστιμο από την Επιθεώρηση Εργασίας μπορεί να «κάψει» το νέο φορολογικό μπόνους στο τεκμαρτό εισόδημα

Ένα πρόστιμο από την Επιθεώρηση Εργασίας ακόμη και πριν 5 χρόνια μπορεί σύντομα να κοστίσει σε έναν ελεύθερο επαγγελματία πολύ περισσότερο από το ποσό που αναγράφεται στην πράξη επιβολής του. Και αυτό επειδή, με βάση την κυβερνητική εξαγγελία για το νέο μπόνους συνέπειας των ελεύθερων επαγγελματιών, μια εργατική παράβαση της τελευταίας πενταετίας μπορεί να οδηγήσει στην απώλεια της ευνοϊκής φορολογικής μεταχείρισης στο τεκμαρτό εισόδημα.

Πρόκειται για μία παράμετρο της νέας ρύθμισης με ιδιαίτερο ενδιαφέρον για όσους αυτοαπασχολούμενους απασχολούν προσωπικό, διότι διασυνδέει δύο μέχρι σήμερα διαφορετικά πεδία συμμόρφωσης, τη φορολογική και την εργατική νομοθεσία.

Έτσι, η παράβαση της εργατικής νομοθεσίας δεν θα εξαντλεί πλέον τις οικονομικές συνέπειές της στο πρόστιμο που επιβάλλει η Επιθεώρηση Εργασίας, αλλά θα αποκτά και μία δεύτερη συνέπεια, αυτή τη φορά φορολογική.

Θα αρκεί οποιοδήποτε πρόστιμο της Επιθεώρησης Εργασίας, ακόμη και για μία ήσσονος σημασίας παράβαση, ώστε ένας επαγγελματίας να χάσει το φορολογικό πλεονέκτημα;

Οι προϋποθέσεις του μπόνους συνέπειας και η κρυφή παγίδα

Το «μπόνους συνέπειας» είναι μια σημαντική φορολογική ελάφρυνση για τους ελεύθερους επαγγελματίες αφού σήμερα το ελάχιστο τεκμαρτό εισόδημα μπορεί να προσαυξάνεται περαιτέρω με βάση το ετήσιο κόστος μισθοδοσίας του προσωπικού, αλλά και όταν ο κύκλος εργασιών του επαγγελματία υπερβαίνει τον μέσο κύκλο εργασιών του αντίστοιχου ΚΑΔ. Με το νέο μέτρο, οι δύο αυτές προσαυξήσεις καταργούνται για όσους περνούν το τεστ της συνέπειας.

Για να το εξασφαλίσει, όμως, ο επαγγελματίας θα πρέπει να πληροί μια σειρά από προϋποθέσεις.

Με βάση όσα έχουν ανακοινωθεί, θα πρέπει να έχει υποβάλει εμπρόθεσμα τις δηλώσεις φορολογίας εισοδήματος και ΦΠΑ, να έχει διαβιβάσει κανονικά τα δεδομένα του στο myDATA, να τηρεί τις υποχρεώσεις που συνδέονται με τη χρήση και τη διασύνδεση των POS και, κυρίως, να μην έχει υποπέσει σε φορολογική ή εργατική παράβαση κατά την τελευταία πενταετία.

Η τελευταία προϋπόθεση είναι αυτή που αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τους επαγγελματίες που απασχολούν προσωπικό. Η εξειδίκευση του μέτρου δεν περιορίζεται στη φορολογική συμπεριφορά του δικαιούχου, αλλά συνδέει την ευνοϊκή φορολογική μεταχείρισή του και με το ιστορικό του ως εργοδότη.

Η παγίδα βρίσκεται ακριβώς στην έννοια της παράβασης. Η διατύπωση αναφέρεται γενικά σε φορολογική ή εργατική παράβαση και ειδικότερα στην επιβολή προστίμου από φορολογική αρχή ή από την Επιθεώρηση Εργασίας για τις χρήσεις των τελευταίων πέντε φορολογικών ετών.

Τι ακριβώς, όμως, θεωρείται εργατική παράβαση και σε ποιο στάδιο θα πρέπει να βρίσκεται δικαστικά για να επηρεάζει τη φορολογική μεταχείριση του επαγγελματία;

Δεν είναι όλες οι εργατικές παραβάσεις ίδιες

Η εργατική νομοθεσία περιλαμβάνει ένα τεράστιο φάσμα υποχρεώσεων και, αντιστοίχως, παραβάσεων διαφορετικής βαρύτητας. Άλλη απαξία έχει η αδήλωτη εργασία ή μία σοβαρή παράβαση των κανόνων υγείας και ασφάλειας των εργαζομένων και άλλη μία τυπική ή διοικητική πλημμέλεια.

Αν, λοιπόν, το μοναδικό κριτήριο για την απώλεια του φορολογικού πλεονεκτήματος είναι η ύπαρξη προστίμου από την Επιθεώρηση Εργασίας, ανακύπτει ένα προφανές ζήτημα αναλογικότητας.

Θα αντιμετωπίζεται με τον ίδιο τρόπο ο εργοδότης στον οποίο καταλογίστηκε πρόστιμο χιλιάδων ευρώ για μη καταβολή δεδουλευμένων υπερωριών και εκείνος στον οποίο επιβλήθηκε ένα χαμηλό πρόστιμο 300 ευρώ για μία τυπική πλημμέλεια, όπως για παράδειγμα η λάθος καταχώριση στο ΕΡΓΑΝΗ των αδειών των εργαζομένων;

Το Υπουργείο Οικονομικών δηλώνει ότι θα υπάρξει εξειδίκευση των εξαγγελιών με κανονιστική πράξη που θα δημοσιευθεί άμεσα, ωστόσο προς το παρόν δεν διαφαίνεται ότι θα υπάρξει κάποια διαφοροποίηση στη μεταχείριση των επιμέρους παραβάσεων.

Τι γίνεται όταν το πρόστιμο έχει προσβληθεί;

Το πιο δυσεπίλυτο πρόβλημα, πάντως, είναι όταν το πρόστιμο έχει προσβληθεί με προσφυγή στα διοικητικά δικαστήρια. Εφόσον το πρόστιμο ακυρωθεί είναι φυσικά προφανές ότι η παράβαση λογίζεται ως μη τελεσθείσα, τι γίνεται όμως όταν το ένδικο βοήθημα δεν έχει ακόμη εκδικαστεί και η υπόθεση εκκρεμεί;

Με τους ρυθμούς απόδοσης της Δικαιοσύνης στην Ελλάδα δεν είναι διόλου απίθανο αυτό να συμβαίνει για παράβαση που έχει τελεστεί εντός της τελευταίας πενταετίας.

Αν, λοιπόν, θεωρηθεί ότι ο φορολογούμενος έχει υποπέσει σε εργατική παράβαση απλώς και μόνο επειδή έχει εκδοθεί εις βάρος του πράξη επιβολής προστίμου χωρίς η υπόθεση να έχει τελεσιδικήσει δικαστικά, μια τέτοια διάταξη μπορεί ακόμη και να ακυρωθεί στο Συμβούλιο Επικρατείας, συμπαρασύροντας ενδεχομένως και ολόκληρο το σύστημα του μπόνους.

Συνεπώς, θα πρέπει να θεωρείται βέβαιο ότι είτε θα απαιτηθεί η παράβαση να έχει καταστεί οριστική, πράγμα που μπορεί να συμβεί με δύο τρόπους: Με τη μη προσβολή της στα διοικητικά δικαστήρια ή με την απόρριψη από το δικαστήριο τυχόν προσφυγής για τυπικούς ή ουσιαστικούς λόγους.

Είτε ότι θα προβλεφθεί τρόπος το φορολογικό πλεονέκτημα να καταλογίζεται εκ των υστέρων, εφόσον το πρόστιμο τελικά ακυρωθεί δικαστικά, ακόμη και αρκετά χρόνια μετά.

Η κρίσιμη πενταετία και ο χρόνος της παράβασης

Ανοιχτό παραμένει και το πώς ακριβώς θα λειτουργεί η πενταετία. Η εξειδίκευση του μέτρου αναφέρεται στις χρήσεις των τελευταίων πέντε φορολογικών ετών. Η ακριβής διατύπωση του νομοθετήματος, όμως, θα είναι εκείνη που θα καθορίσει τόσο το χρονικό πεδίο του ελέγχου όσο και το γεγονός που θα θεωρείται κρίσιμο.

Θα λαμβάνεται υπόψη ο χρόνος τέλεσης της εργατικής παράβασης, ο χρόνος κατά τον οποίο διαπιστώθηκε από την Επιθεώρηση Εργασίας ή ο χρόνος επιβολής του προστίμου;

Το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερη πρακτική σημασία όταν ένας έλεγχος πραγματοποιείται μεταγενέστερα και αφορά παλαιότερη περίοδο ή όταν η διοικητική και δικαστική αμφισβήτηση της κύρωσης διαρκεί χρόνια.

Η τελική ρύθμιση θα πρέπει συνεπώς να προσδιορίζει με ακρίβεια όχι μόνο ποιες παραβάσεις αποκλείουν τον επαγγελματία, αλλά και πότε αυτές θεωρείται ότι βρίσκονται εντός της κρίσιμης πενταετίας.

Διαβάστε επίσης:

WOOD: Επενδύσεις, ανάπτυξη 2% και το σχέδιο της Ελλάδας έως το 2030

Ψηφιακές πλατφόρμες: Πότε οι freelancers θα θεωρούνται μισθωτοί – Τι αλλάζει στο ελληνικό μοντέλο
Πειραιώς: Από €10.000 στα private markets της Apollo – Η νέα «μάχη» του wealth management