Όποιος εξεπλάγη από την πτώση των μετοχών των τεχνολογικών εταιρειών μάλλον ζει σε άλλο πλανήτη. Οι συζητήσεις και τα άρθρα για την πιθανή «φούσκα» στην τεχνητή νοημοσύνη είναι πλέον πολυάριθμα, έγκριτα και έχουν ξεκινήσει εδώ και τουλάχιστον 18 μήνες.

Ενδεικτικά, όπως υπογραμμίζουν σε πολύ πρόσφατο άρθρο τους, τον Ιούνιο του 2026, οι Jessica Wachter και Jonathan Wachter, του National Bureau of Economic Research, το 2025 οι πέντε μεγαλύτερες τεχνολογικές εταιρείες των ΗΠΑ επένδυσαν 380 δισ. δολάρια, με ισχυρή πιθανότητα το ποσό αυτό να διπλασιαστεί μέσα στο 2026. Οι ερευνητές εκτιμούν ότι οι εταιρείες αυτές θα βρεθούν αντιμέτωπες με τον κίνδυνο χρεοκοπίας, εκτός εάν τα κέρδη τους αυξηθούν με ρυθμούς πολύ υψηλότερους από τους αναμενόμενους.

Από την πλευρά των ίδιων των αγορών, οι στρατηγικοί αναλυτές της Goldman Sachs, Dominic Wilson και Vickie Chang, προειδοποιούν ότι οι επενδυτές ίσως προτρέχουν σε σχέση με όσα μπορεί τελικά να αποδώσει η επενδυτική τάση γύρω από την τεχνητή νοημοσύνη. Όπως τονίζουν, μπορεί η έκρηξη των επενδύσεων στην AI να παραμένει σε εξέλιξη, αλλά «η ένταση μεταξύ των ευνοϊκών θεμελιωδών μεγεθών και των υψηλών αποτιμήσεων συνεχίζει να αυξάνεται».

Το πρόβλημα είναι, κατά μία έννοια, τετραπλό. Πρώτον, ενώ τα έσοδα των τεχνολογικών εταιρειών αυξάνονται με ιστορικά υψηλούς ρυθμούς, το υπολογιστικό κόστος -τα λεγόμενα compute costs- καθώς και το κόστος των επενδύσεων αυξάνονται με ανάλογη ταχύτητα. Δεύτερον, η χρηματοδότηση των επενδύσεων γίνεται σε σημαντικό βαθμό μέσω δανεισμού, γεγονός που σημαίνει υψηλότερα μελλοντικά τοκοχρεολύσια. Τρίτον, μεγάλο μέρος της μελλοντικής ανάπτυξης έχει ήδη ενσωματωθεί στις τιμές των μεγαλύτερων τεχνολογικών μετοχών και των μετοχών εταιρειών παραγωγής chips. Τέταρτον, πολύ υψηλές επενδύσεις πραγματοποιούνται εντός του ίδιου οικοσυστήματος: οι πάροχοι AI αγοράζουν υπολογιστική ισχύ, chips και υπηρεσίες cloud από λίγους μεγάλους προμηθευτές, όπως η Nvidia. Αυτό δημιουργεί τον κίνδυνο οι υψηλές αποτιμήσεις να βασίζονται σε κυκλικές ροές κεφαλαίων μεταξύ των ίδιων εταιρειών, αντί σε τελική ζήτηση από την πραγματική οικονομία.

Στο πλαίσιο αυτό, οποιαδήποτε αμφιβολία σχετικά με τα περιθώρια κέρδους, τη ζήτηση ή τις κεφαλαιουχικές δαπάνες μπορεί να προκαλέσει απότομη αναπροσαρμογή των αποτιμήσεων. Το κρίσιμο θέμα, λοιπόν, είναι αν αυτές οι δαπάνες μπορούν να μετατραπούν σε πραγματικές ταμειακές αποδόσεις και όχι απλώς σε αύξηση εσόδων. Το θέμα περιπλέκεται ακόμη περισσότερο από έναν πρόσθετο παράγοντα– τα επιτόκια. Η προσδοκία ότι ο νέος πρόεδρος του Δ.Σ. της κεντρικής τράπεζας, Kevin Warsh, θα προχωρούσε σε μείωση των επιτοκίων -όπως επιθυμούσε ο Τραμπ, που τον πρότεινε- δεν επαληθεύθηκε.

Το άμεσο ερώτημα, όμως, είναι τι ακριβώς σηματοδοτούν οι τρέχουσες εξελίξεις. Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι η πτώση επικεντρώνεται στις εταιρείες ημιαγωγών -Nvidia, TSMC, Samsung, SK Hynix, Micron κ.ά.- όπως επισήμανε και το Axios. Η εξέλιξη αυτή μπορεί να ερμηνευτεί ως ευθεία αμφισβήτηση του κατά πόσο η σημερινή έκρηξη επενδύσεων σε AI chips, data centers και μνήμη μπορεί να συνεχιστεί με τον ίδιο ρυθμό. Οι επενδυτές, δηλαδή, δεν λένε απλώς ότι οι τιμές των μετοχών είναι πολύ υψηλές. Σε βαθύτερο επίπεδο, δείχνουν να αμφιβάλλουν για τις αποδόσεις των επενδύσεων. Γι’ αυτό και οι πρώτοι που πιέζονται είναι οι ημιαγωγοί: εκεί έχει συγκεντρωθεί μεγάλο μέρος των προσδοκιών, των κερδών και των αποτιμήσεων. Αν, μάλιστα, στην εικόνα προστεθεί και η νέα προοπτική πιθανής αύξησης των επιτοκίων από τη Fed, λόγω της εμμονής του πληθωρισμού και της γεωπολιτικής αβεβαιότητας, τότε η κατάσταση γίνεται ταυτόχρονα πιο περίπλοκη και πιο αποθαρρυντική.

Άμεση πίεση ασκείται στις ίδιες τις εταιρείες και στους χρηματιστηριακούς δείκτες, καθώς οι τεχνολογικοί κολοσσοί καλύπτουν μεγάλο μέρος του S&P 500 και του Nasdaq. Αυτή η πίεση φαίνεται πως μπορεί να μετατραπεί σε αυστηρότερες χρηματοπιστωτικές συνθήκες για τις εταιρείες και σε επανεκτίμηση του κινδύνου για τους επενδυτές με μεγάλη έκθεση στην τεχνολογία. Αν οι εξελίξεις σταματήσουν εκεί, ο λόξιγκας της πτώσης θα μετουσιωθεί απλά σε βήχα. Θα πρόκειται, δηλαδή, για μια σχετικά υγιή διόρθωση.

Το πρόβλημα είναι ότι δεν γνωρίζουμε ακόμη αν ο βήχας θα εξελιχθεί σε πνευμονία. Και η πνευμονία, στην προκειμένη περίπτωση, δεν θα σήμαινε απλώς μεγαλύτερη πτώση μερικών τεχνολογικών μετοχών. Θα σήμαινε ευρύτερη αμφισβήτηση της ικανότητας του οικοσυστήματος AI να μετατρέψει τις τεράστιες επενδύσεις σε διατηρήσιμα κέρδη. Θα σήμαινε πίεση σε εταιρείες που έχουν δανειστεί για να χρηματοδοτήσουν data centers, πίεση σε προμηθευτές chips και μνήμης, πίεση σε funds και ETFs που έχουν συσσωρεύσει τεράστια έκθεση στον ίδιο επενδυτικό χώρο. Και, τελικά, θα σήμαινε τον κίνδυνο μετάδοσης της κρίσης από την τεχνολογία στην ευρύτερη αγορά.

Αυτός είναι ο πραγματικός κίνδυνος– όχι η διόρθωση καθαυτή, αλλά η πιθανότητα να αποδειχθεί ότι μεγάλο μέρος της ανόδου στηρίχθηκε σε προσδοκίες που ξέφυγαν από την οικονομική πραγματικότητα. Αν οι αγορές συμπεράνουν ότι οι επενδύσεις στην τεχνητή νοημοσύνη παράγουν μεν εντυπωσιακά έσοδα, αλλά όχι αντίστοιχες ταμειακές ροές και αποδόσεις κεφαλαίου, τότε η διόρθωση μπορεί να αποκτήσει πολύ μεγαλύτερο βάθος, ακόμη και να επεκταθεί και σε άλλους τομείς – οπότε μιλάμε για αμφίπλευρη πνευμονία.

Στο στάδιο που βρισκόμαστε σήμερα, το μόνο σχετικά σίγουρο είναι ότι οι αγορές προχωρούν σε επανεκτίμηση του ρίσκου. Αλλά, όταν οι αγορές επανεκτιμούν το ρίσκο μετά από περίοδο υπερβολικής αισιοδοξίας, ο λόξιγκας μπορεί πράγματι να αποδειχθεί το πρώτο σύμπτωμα μιας πολύ σοβαρότερης ασθένειας.

Διαβάστε επίσης:

Στουρνάρας, Πατέλης και Τσομώκος στη σκιά μιας άκομψης και ανήθικης διαρροής

Γιατί Πιερρακάκης και Στουρνάρας επιμένουν στην Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων

Σαμαράς-Καραμανλής: Απέναντι στο πολιτικό κενό που δημιουργούν