Βλέπουμε μπουλντόζες να ξηλώνουν ξερολιθιές, να ανοίγουν δρόμους και να αλλάζουν το τοπίο της Τήνου και, τις περισσότερες φορές, η αντίδραση είναι περιορισμένη. Στη μεγάλη επένδυση, η συζήτηση αλλάζει. Γίνεται αναφορά στη Βουλή, το γράφουν τα μέσα ενημέρωσης. Έρχονται οι λεφτάδες να καταστρέψουν το τοπίο. Ποιο τοπίο; Αυτό που στολίστηκε με χίλιες πισίνες σε δέκα χρόνια. Δεν ενοχλεί το λίγο λίγο, μια ξερολιθιά μου φεύγει, μια πισίνα που έρχεται. Ενοχλεί αυτό που ξυπνάει τα συμπλέγματα, ενοχλεί η λέξη «επένδυση» ως συνώνυμη του Εξαποδώ.

Ο εγκαταλειμμένος οικισμός Μοναστήρια τροφοδοτεί τους αστικούς μύθους. Με ιστορία που φτάνει στον 14ο αιώνα άρχισε να ερημώνει μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Οι κάτοικοι άρχισαν να φεύγουν, πηγαίνοντας είτε σε άλλα κοντινά χωριά είτε μακριά από το νησί. Το 1971 ο οικισμός δεν είχε πια κανέναν κάτοικο. Σήμερα απομένουν μερικές δεκάδες πέτρινα κτίσματα σε διαφορετικά στάδια κατάρρευσης και η καθολική εκκλησία του Αγίου Ιωσήφ, που παραμένει το μόνο διατηρημένο κτίριο του χωριού.

Η ιδέα αναστήλωσης και συνένωσης σε μια ιδιοκτησία ξεκίνησε το 2009. Η εταιρεία IMTa, του Ιωάννη Μ. Θεολογίτη, άρχισε να συγκεντρώνει τις ιδιοκτησίες των Μοναστηριών. Η διαδικασία ήταν χρονοβόρα, καθώς οι παλιές ιδιοκτησίες είχαν περάσει σε εκατοντάδες κληρονόμους, αρκετοί από τους οποίους ζούσαν στην Αθήνα, σε άλλες περιοχές της Ελλάδας ή στο εξωτερικό. Η απόκτηση έγινε σταδιακά, με ξεχωριστές αγοραπωλησίες, μέχρι να συγκεντρωθεί το μεγαλύτερο μέρος των κτισμάτων και της γης του οικισμού. Είναι μια λεπτομέρεια που έχει σημασία, επειδή δείχνει τη φιλοσοφία του εγχειρήματος.

Λέγεται ότι το σχέδιο προβλέπει την αποκατάσταση των πέτρινων κτισμάτων με βάση την παραδοσιακή αρχιτεκτονική της Τήνου, με τη συμμετοχή τεχνιτών της πέτρας και του μαρμάρου. Τα κτίσματα θα γίνουν ξανά κατοικίες και τουριστικές μονάδες. Για τα γύρω τριγύρω οικόπεδα η ιδέα είναι να σεβαστούν το αμφιθεατρικό τοπίο. Δεν φαίνεται λοιπόν να εισβάλει κάποιος λυσσαλέα για να καταστρέψει το χωριό. Η υπομονή δείχνει αγάπη και σεβασμό στον τόπο. Αν κάποιος σχεδίαζε σήμερα μια μεγάλη τουριστική ανάπτυξη στην Τήνο, η απλούστερη και πιο οικονομική λύση θα ήταν ένα μεγάλο οικόπεδο και μια νέα κατασκευή.

Αυτό δεν σημαίνει ότι η επένδυση παίρνει λευκή επιταγή. Το αντίθετο. Όσο μεγαλύτερο είναι το κεφάλαιο που επενδύεται, τόσο μεγαλύτερη πρέπει να είναι και η απαίτηση για σαφείς κανόνες, περιβαλλοντικούς ελέγχους και διαφάνεια. Υπάρχει όμως μια παράμετρος που δεν πρέπει να ξεχνάμε όσο αναλύουμε τη γκρίνια και τις ενστάσεις. Πολλά από τα κτίσματα έχουν πλέον καταρρεύσει σε τέτοιο βαθμό ώστε η αποκατάστασή τους να είναι εξαιρετικά δύσκολη. Τα μικρά οικόπεδα, η απουσία υποδομών και τα προβλήματα που δημιουργεί η πολύχρονη κατάρρευση των κτιρίων κάνουν πρακτικά αδύνατη μια ανακαίνιση σπίτι προς σπίτι.

Γι’ αυτό έχει σημασία ο νέος νόμος για τα Ειδικά Σχέδια Περιβαλλοντικής Αναβάθμισης και Ανάπτυξης. Δεν ενέκρινε κάποιο ειδικό σχέδιο για τα Μοναστήρια, όπως ακούστηκε από την αντιπολίτευση. Ο νόμος δημιουργεί ένα πλαίσιο για εγκαταλειμμένους οικισμούς, μέσα στο οποίο μπορούν να υποβληθούν συγκεκριμένες προτάσεις. Για τα Μοναστήρια, επομένως, η πραγματική συζήτηση θα αρχίσει όταν κατατεθεί και αξιολογηθεί η συγκεκριμένη μελέτη.

Μέχρι τότε, ας μείνουμε στα βασικά. Στα Μοναστήρια υπάρχουν σπίτια τετρακοσίων χρονών, έρημα για μισό αιώνα. Κάθε χρόνος που περνάει, η πέτρα υποχωρεί περισσότερο. Η επιλογή είναι να αφήσουμε τον οικισμό να γίνει βουναλάκι από πέτρες ή να αποκατασταθεί με παραδοσιακές τεχνικές.

Διαβάστε επίσης:

Οι σπινθήρες του δημάρχου Στυλίδας

Αν δεν ήταν το 8%, δεν θα ασχολιόμασταν

Όταν ο γιατρός περνάει τα όρια