Πριν από μερικά χρόνια, ο μακαρίτης πλέον και τότε πανίσχυρος υπουργός Οικονομικών της Γερμανίας, Βόλφγκανγκ Σόιμπλε, είχε επικαλεστεί τον Γκαίτε για να παραδώσει ένα ακόμη μάθημα δημοσιονομικής πειθαρχίας στην Αθήνα: «Αν ο καθένας καθαρίζει τη δικιά του αυλή, τότε ολόκληρη η γειτονιά θα είναι καθαρή». Τότε, ο Έλληνας ομόλογός του δεν σκέφτηκε να του δώσει την αυτονόητη απάντηση της κοινής λογικής: ότι αν καθαρίζεις τη δική σου αυλή πετώντας απλώς τα σκουπίδια στην αυλή του γείτονα, τότε δεν είσαι νοικοκύρης — είσαι παραβάτης και πληρώνεις πρόστιμο.

Σήμερα, το δόγμα Σόιμπλε-Γκαίτε έχει μετατραπεί στην επίσημη, αλλά βαθιά υποκριτική, ενεργειακή και βιομηχανική στρατηγική ολόκληρης της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η Ευρώπη έχει γίνει η «πράσινη συνείδηση» του πλανήτη. Νομοθετεί, κλείνει διυλιστήρια, επιβάλλει δασμούς στους ρύπους και πιέζει για μια καθολική μετάβαση στην ηλεκτροκίνηση (παρ’ όλο  που όλο και λιγότεροι μπορούν να αγοράσουν ηλεκτρικό αυτοκίνητο) και τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (παρ΄όλο που οι λογαριασμοί ρεύματος έχουν γίνει δυσβάσταχτοι). Στα χαρτιά, η ευρωπαϊκή αυλή καθαρίζει. Στην πραγματικότητα, η Γηραιά Ήπειρος μετατρέπεται με ταχύτητα σε μια παγκόσμια «Καλιφόρνια»: μια περιοχή με εξαιρετικά αυστηρούς περιβαλλοντικούς κανόνες, η οποία όμως εξαρτάται πλήρως από τις «βρώμικες» βιομηχανίες των άλλων για να διατηρήσει το βιοτικό της επίπεδο.

Η ειρωνεία και η παγίδα αυτής της στρατηγικής κρύβεται σε μια λέξη: πετροχημικά.

Όταν οι ευρωπαϊκές χώρες γεμίζουν τους δρόμους τους με ηλεκτρικά αυτοκίνητα και τα βουνά τους με ανεμογεννήτριες, πανηγυρίζουν για τη μείωση των ρύπων. Όμως, αυτά τα οχήματα, τα φωτοβολταϊκά και οι ανεμογεννήτριες χρειάζονται τόνους πλαστικών, συνθετικών ρητινών, μονωτικών υλικών και ειδικών λιπαντικών για να κατασκευαστούν και να λειτουργήσουν. Όλα αυτά είναι παράγωγα του πετρελαίου.

Επειδή η Ευρώπη αρνείται να τα παράγει για να κρατήσει την αυλή της «καθαρή», εξάγει τη ρυπογόνο παραγωγή και εισάγει έτοιμα τα πετροχημικά. Και εδώ αποκαλύπτεται ένα γεωπολιτικό παράδοξο με πρωταγωνιστές τις ΗΠΑ.

Η Αμερική του “drill, baby, drill” παράγει πλέον ωκεανούς πετρελαίου. Ωστόσο, οι ίδιοι οι Αμερικανοί είναι εγκλωβισμένοι στη δική τους, την αυθεντική Καλιφόρνια. Λόγω των ακραίων περιβαλλοντικών περιορισμών, των δικαστικών μπλόκων και της νομοθεσίας στις δυτικές τους ακτές, οι ΗΠΑ αδυνατούν να χτίσουν αγωγούς προς τον Ειρηνικό για να εξάγουν το πετρέλαιό τους στην Ασία. Αποτέλεσμα; Όλη αυτή η τεράστια παραγωγή διοχετεύεται αναγκαστικά μέσω του Ατλαντικού και του Κόλπου του Μεξικού προς την Ευρώπη. Επιπλέον, αντί να πουλάνε απλά αργό, έχουν στήσει γιγαντιαία συμπλέγματα πετροχημικών στο Τέξας και πουλάνε πανάκριβα πολυμερή και χημικά.

Η Ευρώπη δέχεται αυτή την απόβαση αμερικανικών προϊόντων επειδή, στην πραγματικότητα, δεν έχει επιλογή. Η ενεργειακή της γύμνια είναι δομική. Μετά τον πόλεμο στην Ουκρανία, το φθηνό ρωσικό πετρέλαιο αποτελεί παρελθόν. Τα κοιτάσματα της Βόρειας Θάλασσας, από τα οποία η Ευρώπη επιβίωσε βιομηχανικά τις περασμένες δεκαετίες, έχουν εξαντληθεί κατά 93% και οι προβλέψεις δείχνουν ουσιαστική εξάντληση έως τις αρχές του 2040. Χωρίς δικό της πετρέλαιο και χωρίς τη Ρωσία, η Ευρώπη είναι ο ιδανικός, «αιχμάλωτος» πελάτης για τα πετροχημικά των ΗΠΑ, αλλά και της Κίνας ή της Μέσης Ανατολής, που μετατρέπουν το δικό τους αργό απευθείας σε χημικά.

Ενώ η Ιαπωνία αντιλαμβάνεται τη γεωγραφική της μοίρα και διαχειρίζεται ενεργά την ενεργειακή της έκθεση — σήμερα, το υπουργείο Βιομηχανίας της άλλαξε τον δείκτη αναφοράς για τις επιδοτήσεις βενζίνης, προσαρμόζοντάς τον στις τρέχουσες συνθήκες της αγοράς Μέσης Ανατολής — η Ευρώπη ζει σε άλλο σύμπαν. Όταν άρχισε ο πόλεμος στο Ιράν, το Τόκιο απελευθέρωσε αμέσως 80 εκατομμύρια βαρέλια από τα στρατηγικά αποθέματα, ενώ οι ΗΠΑ ακολούθησαν με 172 εκατομμύρια. Η Κομισιόν, στις 6 Μαρτίου, ανακοίνωσε ότι «δεν υπάρχει δικαιολογία» για απελευθέρωση αποθεμάτων. Τρεις μέρες αργότερα άλλαξε γνώμη. Και όταν τελικά έδρασε, ο αρμόδιος Επίτροπος φρόντισε να διευκρινίσει ότι «η πολιτική απόκριση δεν πρέπει να αυξήσει τη ζήτηση ορυκτών καυσίμων». Εν μέσω κρίσης ενεργειακής επάρκειας, η ΕΕ έβλεπε ευκαιρία για πράσινο μήνυμα.

Τα αποδεικτικά στοιχεία συσσωρεύονται, αλλά οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις αργούν να τα δουν. Τον Ιανουάριο του 2026, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Χημικής Βιομηχανίας (CEFIC) δημοσίευσε έκθεση που δεν αφήνει περιθώρια για αυταπάτες: από το 2022, τα κλεισίματα χημικών εργοστασίων στην Ευρώπη εξαπλασιάστηκαν, με απώλεια 37 εκατομμυρίων τόνων παραγωγικής ικανότητας — το 9% της συνολικής ευρωπαϊκής παραγωγής — και 20.000 άμεσες θέσεις εργασίας χάθηκαν, με άλλες 89.000 έμμεσες σε κίνδυνο. Την ίδια περίοδο, οι νέες επενδύσεις στον κλάδο κατέρρευσαν κατά 86%. Ο γενικός διευθυντής της CEFIC δεν χρησιμοποίησε διπλωματική γλώσσα: «Ο κλάδος βρίσκεται υπό σοβαρή πίεση και σπάει.»

Δεν είναι η πρώτη φορά που ακούγεται αυτή η προειδοποίηση. Τον Σεπτέμβριο του 2024, ο Μάριο Ντράγκι — πρώην πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, στον οποίο η ίδια η Κομισιόν είχε αναθέσει έκθεση για την ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα — κατέληξε στο ίδιο συμπέρασμα: η εποχή της αποανθρακοποίησης μέσω αποβιομηχάνισης πρέπει να τελειώσει. Τον χειροκρότησαν. Και συνέχισαν όπως πριν.

Η επόμενη μεγάλη κρίση της Ευρώπης δεν θα αφορά τις τιμές στους λογαριασμούς του ρεύματος. Θα είναι μια κρίση στασιμοπληθωρισμού και δομικής αποβιομηχάνισης, όταν θα συνειδητοποιήσει ότι δεν μπορεί να φτιάξει ούτε ιατρική σύριγγα, ούτε καλώδιο, ούτε μπαταρία χωρίς τις εισαγωγές πετροχημικών από το Τέξας ή τη Σαγκάη. Κανείς δεν αμφισβητεί την ανάγκη της πράσινης μετάβασης. Αλλά χρειάζεται βιομηχανία, εισόδημα και αγοραστική δύναμη για να χρηματοδοτηθεί. Χωρίς αυτά, η Ευρώπη κινδυνεύει να πεθάνει υγιής και καταπράσινη, από πείνα.

Ο Γκαίτε είχε δίκιο, αλλά ο Σόιμπλε τον είχε διαβάσει λάθος. Η Ευρώπη δεν καθαρίζει την αυλή της. Απλώς πληρώνει το πιο ακριβό «πρόστιμο» στην ιστορία της, εκχωρώντας τη βιομηχανική της παραγωγή και την οικονομική της ασφάλεια στους γεωπολιτικούς της ανταγωνιστές. Και το χειρότερο; Τους πληρώνει για να εισάγει, εις το διηνεκές, πληθωρισμό.

Διαβάστε επίσης

Καταπέλτης η έκθεση του UN Watch για τον Γιώργο Κατρούγκαλο: Φέρεται να έλαβε 100.000 δολάρια από την Κίνα για να εξυμνήσει τον Σι Τζινπίνγκ

ΗΠΑ και Ιράν «παίζουν» καθυστερήσεις

Η «αόρατη» μεταφορά κινδύνου από τις ευρωπαϊκές τράπεζες – Έχουν ξεφορτωθεί πάνω από 500 δισ. δολάρια επιχειρηματικών δανείων