Υπάρχουν θεσμοί που αποκτούν με τον χρόνο μεγαλύτερη σημασία από εκείνη για την οποία δημιουργήθηκαν. Υπάρχουν, όμως, και θεσμοί που, ακριβώς επειδή φορτώνονται με υπερβολικό πολιτικό βάρος, καταλήγουν να χάνουν την αρχική τους αξία. Η Διεθνής Έκθεση Θεσσαλονίκης κινδυνεύει πλέον να ανήκει στη δεύτερη κατηγορία.

Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία, του 2024, η διοίκηση της ΔΕΘ εκτίμησε πως η διοργάνωση με περίπου 220.000 επισκέπτες μέσα σε εννέα ημέρες δημιούργησε οικονομική δραστηριότητα της τάξης των 50 εκατ. ευρώ στην Θεσσαλονίκη. Όχι πως το ποσό είναι ευκαταφρόνητο, αλλά πάντως δεν δικαιολογεί την πολιτική σημασία που έχει αποκτήσει η Έκθεση.

Ανέκαθεν επικρατούσε μία ζήλια ανάμεσα στη Νύφη του Βορά και την Αθήνα λόγω της υπερσυγκέντρωσης της διοίκησης στην Πρωτεύουσα, είναι επομένως κατανοητή η ιστορική προσπάθεια να δοθεί σημασία στην πόλη: Συμπρωτεύουσα ανακηρύχτηκε και δικές της επαγγελματικές οργανώσεις με πλήρη ανεξαρτησία από τις αντίστοιχες στην Αθήνα απέκτησε –άσχετα αν είχαν τις ίδιες επιδιώξεις και η πολυδιάσπαση αποδυνάμωνε την επιχειρηματολογία όπως και την πιθανότητα επιτυχίας.

Όλα αυτά έστω πως είναι καλώς καμωμένα. Η πολιτική διάσταση πως προέκυψε, όμως?  Ο Ελευθέριος Βενιζέλος ήταν ο πρώτος πρωθυπουργός που την επισκέφτηκε το 1928, τρία χρόνια μετά την ίδρυση της. Ο Κωνσταντίνος Καραμανλής ήταν τακτικός επισκέπτης της και το 1956 , όπως αναφέρεται στον Τύπο της εποχής, « άδραξε την ευκαιρία να αναφερθεί εκτενώς στην οικονομική πολιτική της κυβέρνησής του, παράλληλα με το Κυπριακό.»  Ιστορικά φορτισμένη είναι η εμφάνιση του στη ΔΕΘ  του 1974, στην αρχή της περιόδου της μεταπολίτευσης και ως επικεφαλής κυβέρνησης εθνικής ενότητας. Στην Γ’ Ελληνική Δημοκρατία η ΔΕΘ θεσμοθετείται πλέον πολιτικά.

Σήμερα, η διαχείριση της ΔΕΘ από τον πολιτικό κόσμο έχει σαφέστατα υποβαθμίσει την οικονομική της διάσταση και έχει αναδείξει την χειρότερη πολιτική της πλευρά, ταυτίζοντας την οργάνωση με τις κομματικές παροχές και μάλιστα σε μία διαδικασία πλειοδοσίας.

Και όχι μόνο αυτό. Δημιουργήθηκε και πρωτόκολλο εμφάνισης φαίνεται δε να είναι πολύ πιο αυστηρό από αυτό των δεξιώσεων στην Προεδρία της Δημοκρατίας όπου η εμφάνιση με σαγιονάρα είναι αποδεκτή. Αντίθετα, στη ΔΕΘ αν δεν ακολουθηθεί η σειρά που επιβάλλει το άτυπο πρωτόκολλο, τότε ξεσηκώνεται πολιτικός κουρνιαχτός.

Και για να είναι σαφής η θέση της στήλης. Αν η ΔΕΘ αποτελούσε τον τόπο όπου εξαγγέλλεται  σε ετήσια βάση «Η Κατάσταση της Οικονομίας» –μία μορφή του προεδρικού διαγγέλματος στις ΗΠΑ «State of the Union” – αυτό και νόημα θα είχε και μία μορφή πρωτοκόλλου θα απαιτούσε. Όταν, όμως, η ΔΕΘ γίνεται κύριο βήμα πλειοδοσίας κατά κανόνα ανεξέλεγκτων ως προς τις πολλαπλές επιπτώσεις τους παροχών, η σημασία της ως κορυφαίου οικονομικού και πολιτικού γεγονότος έχει υποβαθμιστεί. Όχι άδικα, θα μπορούσε να χαρακτηριστεί περισσότερο ως κέντρο δημοσίων σχέσεων—με τον συνωστισμό των κομψών εμφανίσεων.

Άσε, που στο τέλος-τέλος, δεν είναι πλέον σαφές γιατί η εξαγγελία πρέπει υποχρεωτικά να γίνεται από την Θεσσαλονίκη; Τι μήνυμα θα έδινε, άραγε, μία εξαγγελία, π.χ., από την Λάρισα;  Κι αν ο πρωθυπουργός πάει στη ΔΕΘ γιατί όλοι πρέπει από εκεί να ακολουθήσουν;

Το ουσιαστικό πρόβλημα, επομένως, δεν είναι ότι η ΔΕΘ απέκτησε πολιτική σημασία, αλλά ότι η πολιτική χρήση της έχει απογυμνώσει αυτή τη σημασία από το θεσμικό της περιεχόμενο. Από βήμα παρουσίασης οικονομικής στρατηγικής έχει καταλήξει σχεδόν σε σκηνικό εξαγγελιών, εντυπώσεων και κομματικού ανταγωνισμού. Και όταν ένας θεσμός διατηρεί το τελετουργικό του αλλά χάνει τον λόγο ύπαρξης του τελετουργικού, τότε η υποβάθμιση έχει ήδη συντελεστεί.

Διαβάστε επίσης

4+2 λόγοι συνηγορούν για άνοδο των επιτοκίων