Αν το ρέμα Χαλανδρίου μπορούσε χθες να μιλήσει, μάλλον θα ζητούσε να μη συνδεθεί με τόση πολιτική φλυαρία και τόση λίγη αυτοκριτική από τον Αλέξη Τσίπρα.

Και είναι τραγικό και συνάμα ιλαρό (ιλαροτραγωδία εν ολίγοις) ότι η «επιστροφή» του πρώην πρωθυπουργού επιχειρείται να παρουσιαστεί περίπου ως ιστορική ανάγκη.

Ωσάν η πατρίδα να καλεί κάποιον αόρατο σωτήρα και ο Τσίπρας να δηλώνει αυτόκλητα παρών.

Σαν να περίμενε η χώρα, με κομμένη την ανάσα, τον άνθρωπο που κυβέρνησε τεσσεράμισι χρόνια, υπέγραψε όσα κατήγγειλε και καταγγέλλει, δίχασε όσο λίγοι και τελικά αποχώρησε αφήνοντας πίσω του έναν πολιτικό χώρο σε αποσύνθεση, να εμφανιστεί ξανά ως σωτήρας. Μόνο που η πολιτική δεν λειτουργεί με αμνησία.

Και κυρίως δεν λειτουργεί με rebranding παλιών αποτυχιών. Δηλαδή δεν μπορεί να είναι μια πολιτική κουρελού στην οποία μαζεύονται τα άστεγα της Κεντροαριστεράς, οι πολιτικοί γυρολόγοι του χώρου, οι ανεπάγγελτοι… επαγγελματίες Αριστεροί, κάτι ζάμπλουτα «παρτάλια» που νομίζουν ότι έχουν μπροστά τους τον… Αγιο Γεώργιο τον Τσίπρα και φυσικά οι γνωστοί χορηγοί του.

Η ομιλία του στο Χαλάνδρι είχε όλα τα γνώριμα στοιχεία του παλιού Τσίπρα: Δραματικό τόνο, εύκολες διαπιστώσεις, γενικόλογες καταγγελίες και μια μόνιμη προσπάθεια να εμφανιστεί ως ο άνθρωπος που «καταλαβαίνει την κοινωνία».

Το πρόβλημα είναι ότι η κοινωνία θυμάται. Θυμάται τα capital controls, θυμάται το δημοψήφισμα – παρωδία, θυμάται τους «περήφανους» αυτοσχεδιασμούς που κατέληξαν σε τρίτο μνημόνιο. Θυμάται επίσης ότι ο ίδιος πολιτικός που σήμερα εμφανίζεται ως υπερασπιστής της θεσμικότητας κυβέρνησε με λογική πολωτικής σύγκρουσης και με συμμάχους που τότε θεωρούσε απολύτως φυσιολογικούς.

Η ειρωνεία είναι ότι ο Τσίπρας προσπαθεί να επιστρέψει όχι ως ένας πολιτικός που έκανε λάθη και έμαθε από αυτά, αλλά περίπου ως ένας αδικημένος ηγέτης που τώρα δικαιώνεται από την Ιστορία. Αυτό απαιτεί τεράστια δόση πολιτικής αυταπάτης. Διότι η κοινωνία δεν τον «έχασε». Τον έκρινε. Δύο φορές μάλιστα. Και τον έκρινε αυστηρά.

Ακόμη πιο αποκαλυπτική όμως ήταν η προσπάθειά του να εμφανιστεί ως γνώστης των προβλημάτων του πρωτογενούς τομέα.

Εκεί πραγματικά η εικόνα άγγιξε τα όρια πολιτικής φάρσας. Όταν ένας πρώην πρωθυπουργός μιλά για τη σπορά των αγροτών τον Νοέμβριο και τον Δεκέμβριο, δείχνει είτε πλήρη άγνοια είτε απίστευτη προχειρότητα.

Βέβαια ο άνθρωπος που πήγε από τη Λέσβο στη Μυτιλήνη δεν θα μπορούσε να πει κάτι καλύτερο.

Αλλά στην πραγματική Ελλάδα, όχι στην Ελλάδα των επικοινωνιακών επιτελείων και των θεωρητικών αναλύσεων από τους Γάλλους σοφούς που έχει προσλάβει (άραγε με τίνος τα λεφτά;) οι βασικές σπορές γίνονται Σεπτέμβριο και Οκτώβριο. Όχι μέσα στον χειμώνα, όταν οι καιρικές συνθήκες μπορούν να καταστρέψουν τις καλλιέργειες και να «κάψουν» τα σπαρτά.

Αυτός είναι λοιπόν ο… θεριστής της Κεντροαριστεράς που έρχεται να μας σώσει από τον Μητσοτάκη.

Να τον χαίρονται οι χορηγοί του και τα «πλυντήριά» του.

Αλλά εκεί βρίσκεται όλη η ουσία του προβλήματος. Ο Τσίπρας επιχειρεί ξανά να μιλήσει εξ ονόματος κοινωνικών ομάδων που στην πραγματικότητα μοιάζει να μην γνωρίζει. Θέλει να εμφανιστεί ως εκφραστής των αγροτών, των νέων, των αδυνάμων, των ανθρώπων της περιφέρειας. Όμως η εικόνα ενός πολιτικού που κάνει βασικά λάθη για την ίδια την αγροτική παραγωγή αποκαλύπτει κάτι βαθύτερο.

Αποκαλύπτει ια πολιτική κουλτούρα που αντιμετωπίζει την κοινωνία περισσότερο ως σκηνικό αφήγησης και λιγότερο ως πραγματικότητα που απαιτεί γνώση και επαφή.

Το πιο εντυπωσιακό, βέβαια, είναι η επιμονή με την οποία ένα μέρος του πολιτικού και μιντιακού συστήματος προσπαθεί να κατασκευάσει το αφήγημα της «μεγάλης επιστροφής».

Λες και πρόκειται για κάποιον ηγέτη που έφυγε νικητής και όχι για έναν πρωθυπουργό που έχασε διαδοχικές εκλογικές αναμετρήσεις και είδε το κόμμα του να καταρρέει μετά την αποχώρησή του. Η εικόνα θυμίζει παλιό συγκρότημα που επιχειρεί reunion ελπίζοντας ότι το κοινό θα ξεχάσει πόσο κακή ήταν η τελευταία του εμφάνιση.

Και υπάρχει και κάτι ακόμη. Η πολιτική αξιοπιστία δεν αποκαθίσταται με επιλεκτική μνήμη. Δεν μπορείς να εμφανίζεσαι σήμερα ως εκφραστής της σοβαρότητας όταν για χρόνια επένδυσες στον διχασμό «μνημόνιο-αντιμνημόνιο». Δεν μπορείς να μιλάς για υπευθυνότητα όταν η πιο εμβληματική στιγμή της διακυβέρνησής σου ήταν ένα δημοψήφισμα που μετατράπηκε σε πολιτική κυβίστηση μέσα σε λίγες ώρες.

Και σίγουρα δεν μπορείς να πείσεις ότι εκφράζεις την ανανέωση όταν επιστρέφεις με ακριβώς το ίδιο ύφος, τις ίδιες συνταγές και την ίδια ρητορική.

Ο Τσίπρας μοιάζει να πιστεύει ότι ο χρόνος λειτουργεί σαν πολιτικό πλυντήριο. Ότι αν περάσουν μερικά χρόνια, οι αντιφάσεις ξεχνιούνται, οι αποτυχίες σβήνουν και οι ευθύνες εξαφανίζονται. Όμως η πολιτική μνήμη δεν είναι τόσο κοντή όσο νομίζουν ορισμένοι επικοινωνιολόγοι. Και η κοινωνία, ειδικά μετά από τόσα χρόνια κρίσεων, έχει γίνει πολύ πιο δύσπιστη απέναντι στους εύκολους μεσσιανισμούς.

Τελικά, η ομιλία στο Χαλάνδρι δεν έδειξε έναν πολιτικό που επιστρέφει ανανεωμένος. Έδειξε έναν πολιτικό που προσπαθεί να ξαναφορέσει ένα κοστούμι που δεν του κάνει πια. Με τις ίδιες υπερβολές, την ίδια θεατρικότητα και δυστυχώς την ίδια απόσταση από την πραγματικότητα.