Σε μια από τις πιο κρίσιμες Συνόδους Κορυφής των τελευταίων ετών, οι ευρωπαίοι ηγέτες συνεδριάζουν σήμερα με φόντο το εκρηκτικό γεωπολιτικό σκηνικό που δοκιμάζει τα όρια και την συνοχή της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Στην ατζέντα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου βρίσκεται η ανταγωνιστικότητα, το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο, οι ενεργειακές πιέσεις, το μεταναστευτικό και κυρίως η ασφάλεια και η άμυνα σε μια συγκυρία όπου οι αποφάσεις αποκτούν χαρακτήρα στρατηγικής επιβίωσης για την Ένωση.

1

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, ο Κυριάκος Μητσοτάκης αναμένεται να κινηθεί σε δύο βασικούς άξονες: στην προστασία της αγοραστικής δύναμης των Ευρωπαίων πολιτών και στην ανάγκη η Ευρώπη να κινηθεί πιο αποφασιστικά και συντονισμένα απέναντι στις πολλαπλές κρίσεις. Όπως έχει ήδη επισημάνει, η ανταγωνιστικότητα δεν είναι αφηρημένη έννοια, αλλά συνδέεται άμεσα με το εισόδημα των πολιτών, σε μια περίοδο όπου το ενεργειακό κόστος και οι διεθνείς αναταράξεις πιέζουν νοικοκυριά και επιχειρήσεις.

Η σκιά της ενεργειακής κρίσης του 2022, μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, εξακολουθεί να βαραίνει τις ευρωπαϊκές αποφάσεις. Για αυτό και το μήνυμα που θα εκπέμψει ο πρωθυπουργός είναι πως η Ευρώπη δεν μπορεί να αιφνιδιαστεί ξανά. Αντιθέτως, θα πρέπει να διαθέτει ένα έτοιμο πλαίσιο προσωρινής αλλά στοχευμένης στήριξης, που θα ενεργοποιείται άμεσα εφόσον οι τιμές ενέργειας εκτοξευθούν λόγω νέων γεωπολιτικών εντάσεων.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης αναμένεται να τονίσει στους ευρωπαίους ομολόγους του πως αν χρειαστεί η ΕΕ θα πρέπει να έχει έτοιμο ένα σχέδιο που θα προσφέρει προσωρινή και στοχευμένη στήριξη σε επιχειρήσεις και νοικοκυριά. Η Ελλάδα είναι καταρχάς θετική στις προτάσεις που περιλαμβάνονται στην επιστολή που απηύθυνε στους ηγέτες ενόψει του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ωστόσο δεν πρέπει να παραγνωρίζει κανείς το γεγονός ότι σήμερα η κρίση εκκινεί από άλλη βάση -υψηλότερες τιμές φυσικού αερίου και ρύπων- και οι όποιες προτάσεις δεν πρέπει να προσθέτουν επιπλέον βάρος.

Η Μέση Ανατολή δοκιμάζει την ευρωπαϊκή συνοχή

Αν υπάρχει ένα θέμα που δοκιμάζει τα όρια της ευρωπαϊκής ενότητας, αυτό είναι η κρίση στη Μέση Ανατολή. Η αβεβαιότητα γύρω από τη διάρκεια και την έκταση της σύγκρουσης με το Ιράν δημιουργεί ένα περιβάλλον υψηλού ρίσκου, τόσο σε γεωπολιτικό όσο και σε οικονομικό επίπεδο.

Η θέση της Ελλάδας είναι πως η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να επιδιώξει μια διπλωματική λύση με την Τεχεράνη, η οποία θα καλύπτει όλες τις κρίσιμες παραμέτρους – από το πυρηνικό πρόγραμμα έως τις βαλλιστικές δυνατότητες. Μια προσέγγιση που επιχειρεί να συνδυάσει την αποτροπή με τη διπλωματία, σε μια περίοδο όπου η στρατιωτική κλιμάκωση θα μπορούσε να έχει ανεξέλεγκτες συνέπειες. Παράλληλα, ο Κυριάκος Μητσοτάκης έχει ξεκαθαρίσει ότι η Ελλάδα δεν πρόκειται να εμπλακεί σε πολεμικές επιχειρήσεις, ούτε σε ενδεχόμενη επιχείρηση στα Στενά του Ορμούζ.

Η αναφορά του στην επιχείρηση «ΑΣΠΙΔΕΣ» στην Ερυθρά Θάλασσα μόνο τυχαία δεν είναι: το γεγονός ότι τελικά μόνο η Ελλάδα και η Ιταλία συνέβαλαν ενεργά, καταδεικνύει τα όρια της ευρωπαϊκής στρατιωτικής συνεργασίας και τις δυσκολίες στην επίτευξη πραγματικής κοινής δράσης. Το μεταναστευτικό παραμένει επίσης ψηλά στην ατζέντα, ως άμεση συνέπεια των γεωπολιτικών εξελίξεων.

Οι φόβοι για νέες μεταναστευτικές ροές από περιοχές έντασης επαναφέρουν τη συζήτηση για την ανάγκη κοινής ευρωπαϊκής πολιτικής, με δίκαιη κατανομή βαρών και αποτελεσματική φύλαξη των εξωτερικών συνόρων. Η Σύνοδος αυτή δεν είναι μια ακόμη τυπική συνάντηση κορυφής. Είναι ένα τεστ αντοχής για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Οι αποφάσεις που θα ληφθούν θα καθορίσουν όχι μόνο την πορεία της ευρωπαϊκής οικονομίας και θα επαναβεβαιώσουν την θέση της Ε.Ε.

Στο τραπέζι σκληρές αποφάσεις για οικονομία και άμυνα

Σε αυτή την Σύνοδο οι «27» καλούνται να ισορροπήσουν ανάμεσα στην ανάγκη για δημοσιονομική πειθαρχία αλλά και στην ανάγκη για επενδύσεις στην άμυνα και την ανταγωνιστικότητα. Το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο βρίσκεται στο επίκεντρο, με τις πιέσεις να αυξάνονται για περισσότερους πόρους, την ώρα που αρκετά κράτη-μέλη εμφανίζονται επιφυλακτικά απέναντι σε νέες κοινές χρηματοδοτήσεις.

Η συζήτηση για την ευρωπαϊκή άμυνα αποκτά νέα δυναμική υπό το βάρος των τελευταίων εξελίξεων στο Ιράν. Ο πόλεμος στην Ουκρανία παραμένει ανοιχτός, ενώ η κρίση στη Μέση Ανατολή δημιουργεί έναν νέο κύκλο αστάθειας. Η ανάγκη για μια «Ευρώπη που προστατεύει» δεν αποτελεί πλέον πολιτικό σύνθημα, αλλά επιχειρησιακή απαίτηση. Σε αυτό το πλαίσιο, η ελληνική πλευρά αναμένεται να επιμείνει στην ανάγκη μιας στρατηγικής 360 μοιρών. Δηλαδή, η Ευρωπαϊκή Ένωση να μην επικεντρώνεται αποκλειστικά στις απειλές από την Ανατολή, αλλά να αναγνωρίσει πλήρως και τη σημασία των νότιων συνόρων της.

Οι εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο, άλλωστε, επιβεβαιώνουν ότι η ασφάλεια της Ευρώπης είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την περιοχή. Ιδιαίτερη σημασία αποκτά η στάση της Ελλάδας απέναντι στις πρόσφατες εξελίξεις που αφορούν την Κύπρο. Η αμυντική στήριξη που παρείχαν Αθήνα και άλλες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες προς τη Λευκωσία, χωρίς την ενεργοποίηση του άρθρου 42.7 της Συνθήκης της ΕΕ, δημιουργεί ένα νέο προηγούμενο ευρωπαϊκής αλληλεγγύης στην πράξη. Ένα προηγούμενο που, όπως σημειώνουν διπλωματικές πηγές, ενδέχεται να αποτελέσει οδηγό για μελλοντικές κρίσεις.

Διαβάστε επίσης

Η οργή Τραμπ για το «όχι» της Ευρώπης στα Στενά του Ορμούζ – Ο Στ. Γκίκας εξηγεί την στάση της Ελλάδας

Η «Οδύσσεια» του ΠΑΣΟΚ και η επόμενη μέρα για τον Κωνσταντινόπουλο

Γιατί ο Μητσοτάκης παγώνει τον ανασχηματισμό και δεν προχωρά σε πρόωρες εκλογές – Οι 5 λόγοι πίσω από το «όχι» σε πρόωρες κάλπες