Ολη η αλήθεια για τον Γιάννη Βαρδινογιάννη και τον Παναθηναϊκό: Η παρουσία του στη Λεωφόρο, οι τεράστιες επενδύσεις, τα χαμένα σχέδια για γήπεδο

Η παρουσία του Γιάννη Βαρδινογιάννη στη Λεωφόρο στα τελευταία ντέρμπι του Παναθηναϊκού απέναντι σε Ολυμπιακό και ΑΕΚ άνοιξε ξανά μια συζήτηση που στο «πράσινο» περιβάλλον ποτέ δεν έκλεισε πραγματικά. Για άλλους ήταν μια συμβολική επιστροφή. Για άλλους μια εικόνα νοσταλγίας. Για κάποιους, αφορμή να ξανανοίξει ο φάκελος της πιο μακράς διοικητικής κυριαρχίας στην ιστορία της ΠΑΕ.

Η πραγματικότητα είναι πιο απλή και την εξήγησε αναλυτικά και εμπεριστατωμένα ο Wiseman. Ο «Τζίγγερ» θέλησε να βρεθεί εκεί στο κλείσιμο ενός ιστορικού κύκλου. Η Λεωφόρος, το γήπεδο που ο Παναθηναϊκός εγκατέλειψε το 1984 για το ΟΑΚΑ, επέστρεψε σε αυτό το 2000 επί διοίκησης Γιάννη Βαρδινογιάννη και Άγγελου Φιλιππίδη, έπειτα από (ιστορική και εκτενή) ανακαίνιση που κόστισε περίπου 7 εκατ. ευρώ. Μια ανακαίνιση αναγκαστική τότε, καθώς ενόψει Ολυμπιακών Αγώνων το ΟΑΚΑ έκλεινε, και το «Απόστολος Νικολαΐδης» είχε γίνει… κουκλί.

Και τώρα ετοιμάζεται ξανά να αδειάσει, με τον Παναθηναϊκό να μετακομίζει στο ΟΑΚΑ μέχρι να ολοκληρωθεί το νέο γήπεδο στον Βοτανικό. Για τον ίδιο και για τον στενό πυρήνα εκείνης της διοίκησης, η Λεωφόρος δεν ήταν απλώς έδρα. Ηταν κομμάτι μιας ολόκληρης εποχής.

Τα 33 χρόνια της οικογένειας Βαρδινογιάννη

Η οικογένεια Βαρδινογιάννη μπήκε στον Παναθηναϊκό το 1979, στην αυγή του επαγγελματικού ποδοσφαίρου στην Ελλάδα. Τότε ψηφίστηκε νόμος που υποχρεώνει όσες ομάδες μετέχουν στην Α’ Εθνική να μετατραπούν σε Ποδοσφαιρικές Ανώνυμες Εταιρίες.

Το πλειοψηφικό πακέτο των μετοχών (54%) της νεοσύστατης ΠΑΕ Παναθηναϊκός αγοράζει η οικογένεια Βαρδινογιάννη. Αρχικά εκδηλώνεται ενδιαφέρον από τον Παύλο Γιαννακόπουλο προκειμένου να αποκτήσει έναντι 20 εκατ. δραχμών 10.000 μετοχές. Τελικά με πρωτοβουλία του Γιώργου Βαρδινογιάννη και συνεννόηση με τον νομικό σύμβουλο του ΠΑΟ, Μιχάλη Καραμανλή ο όμιλος Βαρδινογιάννη αποκτά το 55% των μετοχών.

Πρόεδρος αναλαμβάνει ο ίδιος Γιώργος Βαρδινογιάννης και ήταν κομβικός τότε ρόλος του Ιωάννη Κασιμάτη, ζάμπλουτου Αιγυπτιώτη Έλληνα, γενικού γραμματέα του συλλόγου τότε και φίλο του Νίκου Βαρδινογιάννη, μεγάλου αδερφού των Βαρδή, Γιώργου και Θεόδωρου, έπαιξε τον ρόλο του. Ο Κασιμάτης, ιδιοκτήτης της Agip Oil, έπεισε τον Βαρδή να αποκτήσουν τον Παναθηναϊκό και έλαβε λευκή επιταγή ενόψει της ψηφοφορίας.

Την κρίσιμη στιγμή, στο συμβούλιο του ερασιτέχνη γίνεται η σούμα: με το 11% ο Παύλος και ο Θανάσης Γιαννακόπουλος θα γίνονταν μεγαλομέτοχοι και ο Ερασιτέχνης θα είχε το 40%. Ο υπεύθυνος λογιστηρίου του Παναθηναϊκού και ο διευθυντής τότε της Ιονικής Τράπεζας στον Πειραιά, Σπύρος Μουζίνας ανοίγει τα χαρτιά. Λείπει ένα ποσό 103.200.000 δραχμών. Τότε, ο Κασιμάτης, ο μετέπειτα διευθύνων σύμβουλος της ΠΑΕ, ενημερώνει πως «Κύριοι, υπάρχουν αυτά τα 103 εκατομμύρια. Ορίστε η λευκή επιταγή που την προσυπογράφω». Κι έτσι στον Παναθηναϊκό ξεκίνησε η εποχή των Βαρδινογιάννηδων…

Από το 1979 έως το 2000, ο «καπετάνιος», όπως τον αποκαλούσαν, Γιώργος Βαρδινογιάννης ήταν ο απόλυτος διοικητικός ηγέτης του Παναθηναϊκού. Από το 2000 έως το 2012, τη σκυτάλη πήρε ο ανιψιός του, Γιάννης Βαρδινογιάννης.

Συνολικά, η οικογένεια έμεινε στην κορυφή της ΠΑΕ επί 33 συνεχόμενα χρόνια. Διάστημα τεράστιο για τα ελληνικά δεδομένα, ειδικά σε έναν χώρο που οι διοικήσεις συνήθως αλλάζουν με ρυθμό… προπονητών μετά από ντέρμπι.

Επιτυχίες και συγκρούσεις

Η εποχή Βαρδινογιάννη συνδέθηκε με τίτλους, μεγάλες μεταγραφές, ευρωπαϊκές πορείες, αλλά και έντονες συγκρούσεις με τον κόσμο του συλλόγου. Στο αγωνιστικό κομμάτι, ο Παναθηναϊκός κατέκτησε οκτώ πρωταθλήματα, έντεκα Κύπελλα και τρία Σούπερ Καπ, ενώ έφτασε σε ημιτελικούς και προημιτελικούς ευρωπαϊκών διοργανώσεων.

Η μεγάλη επένδυση της οικογένειας δεν ήταν μόνο οι μεταγραφές. Ηταν η συνολική δομή του συλλόγου. Το προπονητικό κέντρο της Παιανίας αποτέλεσε για χρόνια σημείο αναφοράς για το ελληνικό ποδόσφαιρο, σε εποχή που οι περισσότερες ελληνικές ομάδες λειτουργούσαν ακόμη με λογικές δεκαετίας ’70.

Ο ίδιος ο Γιώργος Βαρδινογιάννης είχε εμμονή με τις ακαδημίες και το οργανωμένο ποδοσφαιρικό μοντέλο. Η Παιανία υπήρξε το μεγαλύτερο έργο της οικογένειας στο ποδοσφαιρικό κομμάτι και κόστισε τεράστια ποσά για τα δεδομένα της εποχής.

Τα εκατομμύρια που μπήκαν στην ΠΑΕ

Δεν υπάρχει ποτέ επίσημος, πλήρως πιστοποιημένος απολογισμός για τα χρήματα που έβαλε η οικογένεια Βαρδινογιάννη στον Παναθηναϊκό. Ούτε θα υπάρξει πιθανότατα ποτέ. Η εποχή εκείνη λειτουργούσε διαφορετικά. Με προσωπικές εγγυήσεις, άτυπες χρηματοδοτήσεις, κάλυψη ζημιών και συνεχή στήριξη από τις επιχειρήσεις της οικογένειας.

Ωστόσο, οι περισσότερες εκτιμήσεις συγκλίνουν ότι η συνολική οικονομική συμβολή ξεπέρασε τα 200 εκατ. ευρώ σε σημερινές αξίες. Σε αυτά περιλαμβάνονται αυξήσεις μετοχικού κεφαλαίου, χρηματοδοτήσεις, εγκαταστάσεις, κάλυψη χρεών και χρήματα που δεν επέστρεψαν ποτέ.

Μόνο την περίοδο του Γιάννη Βαρδινογιάννη, ειδικά μετά το 2008 και την πολυμετοχικότητα, μπήκαν δεκάδες εκατομμύρια ευρώ. Και μάλιστα σε εποχή όπου το ελληνικό ποδόσφαιρο δεν είχε ακόμη τα σημερινά τηλεοπτικά έσοδα, ούτε τις σημερινές εμπορικές δομές.

Εκεί βρίσκεται και ένα κομμάτι της σημερινής συζήτησης. Ακόμη και επικριτές της οικογένειας αναγνωρίζουν ότι ο Παναθηναϊκός επί δεκαετίες λειτουργούσε με τον πρόεδρο ως βασικό χρηματοδότη. Το μοντέλο του «αιμοδότη ιδιοκτήτη» ήταν τότε η κανονικότητα.

Γουδή, Ελληνικό, Ελαιώνας…

Το μεγαλύτερο ίσως χαμένο στοίχημα της εποχής Βαρδινογιάννη ήταν το γήπεδο. Το 2000, παράλληλα με την ανακαίνιση της Λεωφόρου, κατατέθηκε σχέδιο πλήρους ανακατασκευής της ιστορικής έδρας με χωρητικότητα 35.000 θέσεων, αλλαγή φοράς του γηπέδου, υπογειοποίηση της Λεωφόρου Αλεξάνδρας και απαλλοτριώσεις στην περιοχή. Το σχέδιο απορρίφθηκε.

Ακολούθησαν αλλεπάλληλες προσπάθειες. Γουδή. Ελληνικό. Ελαιώνας. Ακόμη και Γαλάτσι.

Το 2001 ο Άγγελος Φιλιππίδης έστειλε επιστολή στον τότε πρωθυπουργό Κώστα Σημίτη ζητώντας παραχώρηση 200 στρεμμάτων στο Γουδή. Η πρόταση απορρίφθηκε. Λίγους μήνες αργότερα, ο Βαρδής Βαρδινογιάννης και ο τότε υπουργός ΠΕΧΩΔΕ Κώστας Λαλιώτης συμφώνησαν για γήπεδο στο Ελληνικό. Το σχέδιο επίσης κατέρρευσε λόγω αντιδράσεων όμορων δήμων.

Υπήρξε ακόμη και η περίφημη πρόταση του Δημήτρη Αβραμόπουλου για γήπεδο στον Ελαιώνα. Ούτε εκείνο προχώρησε. Το 2005 εμφανίστηκε το πλάνο της «Διπλής Ανάπλασης» επί δημαρχίας Ντόρας Μπακογιάννη. Το 2006 ψηφίστηκε η σχετική τροπολογία με στόχο το γήπεδο να είναι έτοιμο το 2008, στα 100 χρόνια του συλλόγου.

Το 2008 πέρασε. Το ίδιο και το 2010. Και το 2020. Ο Παναθηναϊκός περίμενε, έως και πριν μερικά χρόνια. Πλέον, το γήπεδο στο Βοτανικό είναι ante portas και θα παραδοθεί, καλώς εχόντων των πραγμάτων, μέσα στο 2027.

Για πολλούς μέσα στον σύλλογο, αυτή ήταν η μεγαλύτερη αποτυχία της εποχής Βαρδινογιάννη. Οχι μόνο επειδή δεν έγινε ιδιόκτητο γήπεδο, αλλά επειδή ο Παναθηναϊκός δεν κατάφερε ποτέ να εξασφαλίσει μόνιμη, στρατηγικά ισχυρή έδρα όπως συνέβη με άλλους μεγάλους συλλόγους.

Η πολυμετοχικότητα και η «έκρηξη» του 2008

Το 2008 ήταν χρονιά καμπής. Η ήττα 4-0 από τον Ολυμπιακό και το κλίμα οργής που επικρατούσε στον κόσμο οδήγησαν σε πρωτοφανείς κινητοποιήσεις και η εμφάνιση της ΠΕΚ, όπου μεταξύ άλλων επιφανών Παναθηναϊκών, κυριαρχούσαν οι μορφές του Παύλου, του Θανάση Γιαννακόπουλου, αλλά και του Ανδρέα Βγενόπουλο, έδωσαν την ελπίδα στον κόσμο για ένα καλύτερο αύριο. Η αρνητική ουσιαστικά πρώτη απάντηση του Γιάννη Βαρδινογιάννη μεγάλωσε την πίεση προς το πρόσωπό του, με αποτέλεσμα να παρθεί η απόφαση για την πραγματοποίηση ενός ειρηνική συλλαλητηρίου στο κέντρο της Αθήνας: περισσότεροι από 30.000 φίλαθλοι συμμετείχαν στο μεγάλο συλλαλητήριο κατά της διοίκησης Βαρδινογιάννη, στις 13 Απριλίου 2008.

Η συμμετοχή του κόσμου ανάγκασε τον Γιάννη Βαρδινογιάννη να κάνει και να συνεργαστεί με την Παναθηναϊκή Ενωτική Κίνηση, ανοίγοντας τις πόρτες της ΠΑΕ και σε άλλους μετόχους. Ετσι γεννήθηκε η λεγόμενη «πολυμετοχικότητα». Στο σχήμα μπήκαν ο Ανδρέας Βγενόπουλος, ο Νικόλας Πατέρας, ο Παύλος και ο Θανάσης Γιαννακόπουλος, ο Αδαμάντιος Πολέμης και άλλοι επιχειρηματίες. Από ιδιοκτήτρια του Παναθηναϊκού, η οικογένεια Βαρδινογιάννη «έπεσε» στο 54,7% των μετοχών, παραμένοντας μεγαλομέτοχος. Το υπόλοιπο 35,3% (10% έχει δια νόμου ο Ερασιτέχνης) πέρασε στην κατοχή εύρωστων φίλων του Τριφυλλιού (μέλη της ΠΕΚ και μη), με τον Βγενόπουλο να αποκτά το μεγαλύτερο μερίδιο με 10%.

Το 2009-10 ο Παναθηναϊκός πήρε νταμπλ με τεράστιο μπάτζετ, μεταγραφές παικτών παγκόσμιας κλάσης όπως οι Τζιμπρίλ Σισέ, Ζιλμπέρτο Σίλβα και Σίντνεϊ Γκοβού και συνεχή sold out στο αχανές ΟΑΚΑ. Για λίγο έμοιαζε ότι ο Παναθηναϊκός αλλάζει επίπεδο.

Ομως η πολυμετοχικότητα είχε ένα δομικό πρόβλημα. Πολλοί ισχυροί, χωρίς κοινή στρατηγική. Συγκρούσεις, διαφορετικά στρατόπεδα, εσωτερικός πόλεμος, διοικητική αστάθεια και τεράστιο οικονομικό άνοιγμα. Η οικονομική κρίση στην Ελλάδα επιδείνωσε την κατάσταση. Οι μέτοχοι αποχωρούσαν ο ένας μετά τον άλλον και το μοντέλο κατέρρευσε.

Η ημέρα της οριστικής αποχώρησης: «Ξεχάστε μας από τον Παναθηναϊκό»

Στις 5 Σεπτεμβρίου 2011 ο Γιάννης Βαρδινογιάννης εμφανίστηκε σε έκτακτη συνέντευξη Τύπου και ανακοίνωσε ουσιαστικά το τέλος της εποχής της οικογένειας Βαρδινογιάννη στον Παναθηναϊκό έπειτα από 32 χρόνια. Η δήλωση «ξεχάστε μας από τον Παναθηναϊκό» έμεινε ιστορική, όμως πίσω από τη φράση υπήρχε ένα διοικητικό και οικονομικό αδιέξοδο που είχε ήδη διαμορφωθεί από την περίοδο της πολυμετοχικότητας.

Ο «Τζίγγερ» ανακοίνωσε ότι το 54,7% των μετοχών της οικογένειας καθίσταται ανενεργό μέχρι να βρεθεί σοβαρός επενδυτής με βιώσιμο πλάνο. Παράλληλα, επιτέθηκε ανοιχτά στο κλίμα που είχε δημιουργηθεί γύρω από την οικογένειά του, μιλώντας για «άνανδρο πόλεμο» και οργανωμένη απαξίωση της ΠΑΕ.

Η βασική αιτία της ρήξης ήταν οικονομική και διοικητική. Ο ίδιος αποκάλυψε ότι μέχρι τότε είχαν δαπανηθεί περίπου 150 εκατ. ευρώ στην πολυμετοχική περίοδο, με συνεχείς υπερβάσεις προϋπολογισμών και χωρίς κοινή γραμμή μεταξύ των μετόχων. Επέκρινε ευθέως τη λογική των ακριβών μεταγραφών χωρίς έλεγχο κόστους, φωτογραφίζοντας ουσιαστικά το μοντέλο διοίκησης που είχε διαμορφωθεί μετά το 2008.

Παράλληλα, είχε καταστήσει σαφές ότι η οικογένεια δεν ήταν διατεθειμένη να συνεχίσει να καλύπτει κάθε χρόνο ελλείμματα δεκάδων εκατομμυρίων ευρώ χωρίς διοικητική σταθερότητα και χωρίς εγγυήσεις για το μέλλον της ΠΑΕ. Στην ίδια συνέντευξη αναφέρθηκε και στο «παγωμένο» έργο του γηπέδου στον Βοτανικό, αποκαλύπτοντας ότι το πρότζεκτ είχε φτάσει σε σημείο οικοδομικής άδειας, χρηματοδότησης και εμπορικών συμφωνιών πριν μπλοκαριστεί από προσφυγές.

Η εικόνα εκείνης της ημέρας ήταν ουσιαστικά η παραδοχή ότι η πολυμετοχικότητα είχε αποτύχει και ότι ο κύκλος της οικογένειας Βαρδινογιάννη στον Παναθηναϊκό είχε κλείσει οριστικά.

Η Παναθηναϊκή Συμμαχία και το τέλος εποχής

Λίγο αργότερα, το 2012 ο Γιάννης Βαρδινογιάννης μεταβίβασε δωρεάν το περίπου 54,7% των μετοχών του στην Παναθηναϊκή Συμμαχία. Ηταν η επίσημη λήξη της εποχής Βαρδινογιάννη στον Παναθηναϊκό.

Η Συμμαχία παρουσιάστηκε ως μοντέλο λαϊκής βάσης. Χιλιάδες φίλαθλοι έγιναν μέλη, αγοράζοντας συνδρομές και αποκτώντας θεωρητικά συμμετοχή στη διοίκηση της ΠΑΕ. Στην πράξη, όμως, το μοντέλο δεν άντεξε οικονομικά. Ο Παναθηναϊκός είχε υποχρεώσεις δεκάδων εκατομμυρίων ευρώ και η ελληνική πραγματικότητα αποδείχθηκε πολύ πιο σκληρή από το ρομαντικό αφήγημα περί «ομάδας του λαού».

Σταδιακά ο Γιάννης Αλαφούζος έγινε ο βασικός χρηματοδότης και στη συνέχεια κυρίαρχος μέτοχος. Κάπως έτσι έκλεισε ένας κύκλος 33 ετών.

Η επιστροφή στη Λεωφόρο και το τελευταίο αντίο

Η παρουσία του Γιάννη Βαρδινογιάννη στη Λεωφόρο δεν σημαίνει επιστροφή. Οσοι γνωρίζουν πρόσωπα και καταστάσεις το θεωρούν ξεκάθαρο. Ηταν ένα αντίο.

Ενα τελευταίο πέρασμα από ένα γήπεδο που συνδέθηκε με την οικογένεια όσο λίγα στην ιστορία του ελληνικού ποδοσφαίρου. Από τον «Καπετάνιο» μέχρι τον «Τζίγγερ». Από την Παιανία μέχρι την πολυμετοχικότητα. Από τα ευρωπαϊκά βράδια μέχρι τις συγκρούσεις με τον ίδιο τον κόσμο του συλλόγου.

Και ίσως εκεί βρίσκεται όλη η ουσία της ιστορίας. Η οικογένεια Βαρδινογιάννη δεν έφυγε από τον Παναθηναϊκό χωρίς να αφήσει αποτύπωμα. Θετικό ή αρνητικό, ανάλογα με το ποιος μιλά.

Αλλά σίγουρα τεράστιο.

Διαβάστε επίσης

Απόστολος Βακάκης (Jumbo) : Το… disaster story της βουτιάς των εσόδων από τόκους κατά 51,8% και η «στοιχειωμένη» υπόθεση της Κύπρου

Ο Παναγιώτης Μονεμβασιώτης αναλύει το όραμά του για τον Ηρακλή στο mononews

ΔΕΗ: Τι ανεβάζει τη μετοχή ενώ έχει αναγγείλει αύξηση κεφαλαίου μαμούθ 4 δισ. ευρώ