Υπάρχει μια περίοδος πριν από κάθε μεγάλη κρίση όπου οι εντάσεις δεν εξαφανίζονται– απλώς ενσωματώνονται. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης πήγε στην Τουρκία και δεν επέστρεψε ως «προδότης», παρά τις εγχώριες σειρήνες καταστροφής και τη συμμετοχική ευκολία της πολιτικής καταγγελίας – (λέγε με αφελή Καρυστιανού).

Ο Ντόναλντ Τραμπ επιβάλλει δασμούς στην Ελβετία επειδή δεν του άρεσε ο τόνος ενός εκ των επτά μελών του ομοσπονδιακού της συμβουλίου – και οι αγορές συνεχίζουν το ξέφρενο ράλι τους. Σαν να μην υπάρχει συστημικός κίνδυνος.

Στο Ηνωμένο Βασίλειο ο Κιρ Στάρμερ δεν παραιτείται. Στην Ευρώπη και στις ΗΠΑ  το όνομα του Τζέφρι Επστάιν επανέρχεται ως υπενθύμιση ότι η εξουσία και το σεξ δημιουργούν σκιώδη δίκτυα που επιβιώνουν των προσώπων. Δεν προκαλεί σοκ. Κι αυτή η απουσία σοκ είναι η ουσία: η κανονικοποίηση της ανωμαλίας. Όταν η θεσμική σκιά γίνεται ρουτίνα, η κοινωνία παύει να εξεγείρεται–  απλώς προσαρμόζεται.

Η βία διεθνώς συνεχίζεται χωρίς να εντυπωσιάζει. Ο πόλεμος στην Ουκρανία έχει μετατραπεί σε background noise: εκατοντάδες ρωσικά drones πάνω από το Κίεβο δεν συνιστούν «έκτακτη» είδηση. Ο Μαρκ Ρούτε στο ΝΑΤΟ αποφεύγει τις βαρύγδουπες δηλώσεις. Η Κίνα δεν παράγει δραματικές εικόνες — και αυτό θεωρείται ένδειξη σταθερότητας. Κανένας στρατηγός δεν «εξαφανίστηκε» αυτή τη φορά, καμία θεαματική εκκαθάριση στην ανώτατη στρατιωτική ιεραρχία δεν διέρρευσε. Λες και η απουσία πειθαρχικών αποκεφαλισμών ισοδυναμεί με ισορροπία. Στην πραγματικότητα, η σιωπή των εσωτερικών μηχανισμών ισχύος είναι συχνά πιο αποκαλυπτική από τον θόρυβο.

Η Ιαπωνία, μετά την εντυπωσιακή εκλογική νίκη της κυβέρνησης, περιμένει. Περιμένει ένα αξιόπιστο σχέδιο εξόδου από τρεις δεκαετίες στασιμότητας: αύξηση μισθών ώστε να σπάσει ο αποπληθωριστικός κύκλος, ενίσχυση παραγωγικότητας, δημοσιονομική τόνωση χωρίς να τιναχθεί στον αέρα το ήδη υπέρογκο δημόσιο χρέος, και μια προσεκτική αναπροσαρμογή της νομισματικής πολιτικής που επί χρόνια στηρίχθηκε σε μηδενικά επιτόκια και μαζικές αγορές ομολόγων. Οι αγορές ζητούν σαφή κατεύθυνση: συνέχιση της τεχνητής στήριξης ή ριψοκίνδυνη επανεκκίνηση; Η Ασία περιμένει.

Και στο βάθος, το Ιράν. Η συμμόρφωσή του προς τις αμερικανικές απαιτήσεις δεν αφορά μόνο το πυρηνικό πρόγραμμα — αποτελεί κρίσιμο κομμάτι της στρατηγικής Τραμπ να αναδιατάξει ισορροπίες και να πιέσει την Κίνα μέσω γεωοικονομικών μοχλών. Αν η Μέση Ανατολή αποσταθεροποιηθεί, η ενέργεια, οι θαλάσσιες οδοί και το κόστος κεφαλαίου θα επανασυνδεθούν απότομα με την πολιτική. Και τότε θα αποδειχθεί πόσο εύθραυστη ήταν η φαινομενική ηρεμία των αγορών και των δημοκρατιών. Ίσως βρισκόμαστε στο μάτι του κυκλώνα. Όχι επειδή όλα είναι ήρεμα, αλλά επειδή έχουμε μάθει να θεωρούμε το ακραίο ως κανονικό. Και όταν η κανονικοποιημένη ανωμαλία συναντήσει ένα πραγματικό σοκ, η αφύπνιση δεν θα είναι ήπια — ούτε για τις αγορές, ούτε για τις δημοκρατίες.

Διότι η σημερινή σταθερότητα δεν είναι προϊόν επίλυσης των αντιφάσεων, αλλά αναβολής τους. Οι θεσμοί λειτουργούν οριακά, οι κοινωνίες συσσωρεύουν κόπωση, οι ηγεσίες επενδύουν στον χρόνο. Όταν όμως συμπέσουν μια γεωπολιτική ανάφλεξη, μια ενεργειακή διαταραχή και μια χρηματοπιστωτική διόρθωση, η μετάβαση από την αδράνεια στον πανικό θα είναι βίαιη. Το πρόβλημα δεν είναι ότι έρχεται κρίση.  Το πρόβλημα είναι ότι έχουμε πειστεί πως δεν έρχεται. Και αυτή η πεποίθηση είναι συχνά ο πιο αξιόπιστος προάγγελος του ξεσπάσματος.

Διαβάστε επίσης

Βενιζέλος και αναθεώρηση: Η πολιτική της ναρκοθέτησης