Σταχυολογώ από την πρόσφατη (και όχι τόσο πρόσφατη)  επικαιρότητα: αμαρτωλές συμβάσεις στον ΟΣΕ, εκτεταμένη παρανομία στον ΟΠΕΚΕΠΕ, σκάνδαλο στην προμήθεια σπιτιών ανακύκλωσης, εισαγγελική έρευνα για τα ψηφιακά υδρόμετρα, βαλτώνουν τα έργα για την αντιμετώπιση της λειψυδρίας, περνούν χρόνια και δεν δίνονται αποζημιώσεις για τις φυσικές καταστροφές (Daniel, σεισμοί, κατολισθήσεις κοκ), σε κοντέινερ σχολεία εδώ και χρόνια, λάθος φάρμακο σε ασθενή, ελλιπής αντίδραση της αστυνομίας σε πολλά περιστατικά ενδοοικογενειακής και άλλων μορφών βίας, εκατοντάδες εικονικές εταιρείες για φοροδιαφυγή, ο κατάλογος δεν έχει τέλος. Με την συγκεκριμένη ατμόσφαιρα να κυριαρχεί, δεν είναι παράδοξο ότι πολλοί μιλούν για επερχόμενα σκάνδαλα που θα συνταράξουν.

Για την αντιπολίτευση για όλα φυσικά φταίει η κυβέρνηση. Μάταια έρχεται ο αντίλογος πως όλα αναφέρονται σε μακροχρόνιες παθήσεις της χώρας, η αντιμετώπιση των οποίων ενείχε κομματικό κόστος που καμία κυβέρνηση δεν τόλμησε να υποστεί. Ακόμη και σήμερα, μετά την αποχώρηση σε επίπεδο ηγεσίας παραδοσιακών ονομάτων, η αντιπολίτευση εξακολουθεί να υποστηρίζει το δόγμα της παρθενογένεσης.

Όπως δείχνει η παράθεση μερικών μόνο γεγονότων στην πρώτη παράγραφο, τα πλοκάμια της διαφθοράς είναι πολλά, πάνε βαθιά, χαρακτηρίζονται από θρασύτητα και βασίζονται στις αυξημένες πιθανότητες της ατιμωρησίας. Μπορεί αρχές όπως η ΑΑΔΕ, το ελληνικό FBI, η Αρχή Καταπολέμησης της Νομιμοποίησης Εσόδων από Εγκληματικές Δραστηριότητες  κλπ. να δίνουν καθημερινή μάχη, σχεδόν καθημερινά να συλλαμβάνονται παρανομούντες, σε μόνιμη βάση να παρελαύνει η προσπάθεια εξευτελισμού του κράτους με την παράκαμψη του, το πρόβλημα όμως είναι τόσο βαθύ και εκτεταμένο που θα χρειαστεί κομματική ομοφωνία και διακομματική προσπάθεια για να αντιμετωπιστεί.   Είναι σε θέση τα κόμματα να αντιληφθούν ότι το πρόβλημα είναι εθνικό ή θα χρειαστεί να εγκατασταθεί εδώ η Κοβέσι?

Θα ήταν πέρα για πέρα άδικο να μην αναγνωριστεί ότι η παρούσα κυβέρνηση προσπάθησε να επιβάλει κάποια τάξη στην λειτουργία της κοινωνίας. Το έπραξε καθιερώνοντας νόμους και κανόνες δοκιμασμένους με επιτυχία εκτός Ελλάδος. Αλλού πέτυχε, αλλού απέτυχε, διότι  ο εκ των  άνω εκσυγχρονισμός απαιτεί χρόνο για να ριζώσει. Δεν είναι τυχαίο, π.χ.,  πως η απαγόρευση του καπνίσματος είδε το φως της επιτυχίας μετά από κάμποσα χρόνια σχεδόν πλήρους καταστρατήγησης. Στο κάτω-κάτω είναι θέμα νοοτροπίας, και αυτή δύσκολα αλλάζει στον πεισματάρη Έλληνα.

Η κυβέρνηση ψέγεται για το γεγονός ότι υπήρχαν οφθαλμοφανή και γνωστά σε όλους σκάνδαλα με τα οποία είτε δεν ασχολήθηκε (ΟΣΕ) είτε ασχολήθηκε με καθυστέρηση (ΟΠΕΚΕΠΕ). Ψέγεται, επίσης, για το γεγονός ότι μετά τα πρώτα, εντυπωσιακά βήματα της ψηφιοποίησης, η γραφειοκρατία σήκωσε ξανά κεφάλι. Τούτη τη φορά μάλιστα, απολαμβάνοντας ακόμη μεγαλύτερη ατιμωρησία, καθώς «κρύβεται» πίσω από την ψηφιακή ανωνυμία και την αδυναμία του πολίτη να έχει άμεση πρόσβαση σ’ αυτήν. Ορθά θεωρήσαμε ότι η επαφή του πολίτη με την γραφειοκρατία δημιουργεί σχέσεις εξάρτησης και κέντρα διαφθοράς, οπότε την περιορίσαμε. Δεν λάβαμε υπόψη το νόμο των μη αναμενόμενων επιπτώσεων: η διαφθορά ζει και βασιλεύει, μόνο που τώρα είναι πίσω από κλειστές ψηφιακές πόρτες και την εκμεταλλεύεται ένα μικρότερο, ισχυρότερο, κλειστό κύκλωμα. Η ισορροπία διαταράχτηκε—φαίνεται σε όφελος της διαφθοράς, διότι στον ελληνικό ψηφιακό κόσμο λογοδοσία δεν υπάρχει. Μήπως οφείλει η κυβέρνηση να ανατρέψει ξανά το σημείο ισορροπίας; Το θέμα δεν είναι  απλά να βελτιωθεί η ποιότητα συναλλαγής του πολίτη με το κράτος. Το κρίσιμο θέμα είναι μην απωλέσει ο πολίτης το δικαίωμα να βρίσκει το δίκαιο του.

Το ψηφιακό κράτος έχει από την μία μεριά πράγματι διευκολύνει τον πολίτη από την άλλη, πάντως, του έχει περιορίσει το δικαίωμα και την πρακτική ικανότητα να αναζητήσει το δίκαιο του όταν αδικείται. Ένα τολμηρό και αποτελεσματικό βήμα της κυβέρνησης θα είναι ο διορισμός ψηφιακού συνήγορου του πολίτη σε κάθε υπουργείο με παράλληλη τοποθέτηση ψηφιακού υπεύθυνου σε κάθε υπουργείο. Ο μεν θα ασχοληθεί με το δίκαιο του πολίτη, ο δε με τις εστίες μέσα σε εκείνα τα υπουργεία που με ποικίλους και ευφάνταστους τρόπους υπονομεύουν την πρόοδο της ψηφιοποίησης στους χώρους τους. Ο μεν θα αναφέρεται στο υπουργείο δικαιοσύνης, ο δε στο υπουργείο ψηφιακής διακυβέρνησης.

Για την τεχνητή νοημοσύνη και την σχέση της με το κράτος και τον πολίτη θα επανέλθουμε. Πάντως δεν περιορίζεται στην επιτυχία ίδρυσης Εργοστασίου Τεχνητής Νοημοσύνης (AI Factory).