Ιστορική αλήθεια: όταν οι Έλληνες έφτιαχναν τα Greek Statistics, οι Ρεπουμπλικάνοι μέτραγαν βελανίδια. Αποτελεί δική μας παράδοση η ωραιοποίηση των στατιστικών, με σκοπό τη συνέχιση εσφαλμένων πολιτικών ή τη μεταφορά του προβλήματος σε μελλοντικό χρόνο. Αποτελούσε επίσης παράδοση να απολύεται από κάθε νέα κυβέρνηση ο επικεφαλής της στατιστικής υπηρεσίας.

Τα ίδια και στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού. Ο Ντόναλντ Τραμπ απέλυσε την Έρικα ΜακΕντάρφερ, επικεφαλής της Στατιστικής Υπηρεσίας των Ηνωμένων Πολιτειών. Ποιος ο λόγος; Τα επίσημα στοιχεία δεν του άρεσαν. Η ανεργία δεν έπεσε όσο ήλπιζε, η οικονομία δεν τρέχει όπως υποσχέθηκε, οι αριθμοί δεν συντονίστηκαν με το αφήγημα. Άρα, κάποιος φταίει. Δεν θα μπορούσε να φταίει ο ίδιος ούτε οι πολιτικές του. Φταίνε οι στατιστικολόγοι. Και αν οι αριθμοί δεν υποτάσσονται, τότε ας φύγουν εκείνοι που τους μετρούν.

Το μοτίβο είναι γνωστό. Αντί να αμφισβητείται η πολιτική, αμφισβητείται η μέτρηση. Αντί να αλλάξει η πραγματικότητα, αλλάζει ο μετρητής. Αντί για σοβαρή συζήτηση γύρω από τις προκλήσεις της οικονομίας, ο αλλοπρόσαλλος πρόεδρος επιτίθεται στους θεσμούς που την καταγράφουν. Δεν έχει σημασία αν τα στοιχεία είναι ακριβή, αν ακολουθούν επιστημονικές μεθόδους, αν δημοσιεύονται βάσει διεθνών πρωτοκόλλων. Σημασία έχει αν εξυπηρετούν. Αν δεν εξυπηρετούν, τότε απορρίπτονται.

Η ΜακΕντάρφερ είναι η τελευταία στον κατάλογο στελεχών που πήραν πόδι κάνοντας καλά τη δουλειά τους. Δεν είπε ψέματα, δεν ωραιοποίησε, δεν υπέκυψε. Κι αυτό θεωρήθηκε πρόβλημα. Στην πολιτική του Τραμπ δεν ζητείται τεχνοκρατική επάρκεια. Ζητείται ευθυγράμμιση. Όποιος μετράει, πρέπει πρώτα να ρωτάει τι αποτέλεσμα αναμένεται. Κι ύστερα να προσαρμόζει τα νούμερα. «Πόση ανεργία βολεύει τον πρόεδρο αυτόν το μήνα; Μισό λεπτό να τα μαγειρέψω…».

Αν δεν γίνει μαγείρεμα, η ανάγνωση των αριθμών οδηγεί σε ασφαλή συμπεράσματα. Οι αριθμοί μιλούν και επιμένουν στο ένα και ένα κάνει δύο. Όσους ανθρώπους κι αν απολύσει ο Τραμπ, τα στατιστικά δεν θα αλλάξουν. Η ανεργία θα παραμείνει ίδια. Η ανάπτυξη δεν θα αυξηθεί επειδή αλλάξαμε εκείνον που την καταγράφει. Η πραγματικότητα δεν επηρεάζεται από την εναλλαγή συμβούλων, επηρεάζεται από πολιτικές. Και αυτές δεν αλλάζουν με υποκαταστάσεις προσώπων.

Αυτό που αλλάζει λοιπόν είναι η σχέση της πολιτείας με την αλήθεια. Αντί να προστατεύει την ανεξαρτησία των θεσμών, η εξουσία του Τραμπ την υπονομεύει. Το αποτέλεσμα δεν είναι απλώς ένα πολιτικό καπρίτσιο. Είναι μια θεσμική ήττα. Η στατιστική υπηρεσία, που σχεδιάστηκε για να είναι πάνω από την όποια κομματική σκοπιμότητα, μετατρέπεται σε γραφείο προεδρικής προπαγάνδας.

Η απόλυση της ΜακΕντάρφερ λειτουργεί και ως προειδοποίηση. Όταν απολύονται στελέχη που λένε την αλήθεια, στο τέλος δεν μείνει κανείς να την πει. Ίσως αυτός να είναι ο τελικός στόχος. Χωρίς στατιστικές, αμέσως όλα καλύτερα.

Διαβάστε επίσης

Τραμπ: Απολύει την επικεφαλής της στατιστικής υπηρεσίας μετά την έκθεση-σοκ για την αγορά εργασίας

Τραμπ: Ο Πάουελ πρέπει να παραιτηθεί όπως έκανε η κυβερνήτρια της FED Αντριάνα Κούγκλερ

ΗΠΑ: Αύξηση της ανεργίας κατά 4,2% τον Ιούλιο