Πολύ ζέστη για να την αντέξεις – Τα ευρωπαϊκά μουσεία δεινοπαθούν χωρίς κλιματισμό

Πιο επίκαιρη έκθεση, αυτή τη στιγμή δεν υπάρχει. Εγκαινιάστηκε πριν λίγες μέρες, στις 20 Ιουνίου στη Φρανκφούρτη και μόνον ο τίτλος της «Πολύ ζέστη: Απαξιώνοντας τις πόλεις, Νέες Ιδέες» θίγει με τον πιο άμεσο τρόπο την αδυναμία των ευρωπαϊκών πόλεων να αντιμετωπίσουν τους καύσωνες, που πλήττουν μεγάλες περιοχές της ηπείρου.

Η έκθεση λειτουργεί στο Deutsches Architekturmuseum και διερευνά το βασικό πρόβλημα, το οποίο καλούνται, όλο και πιο επιτακτικά, να επιλύσουν αρχιτέκτονες και σχεδιαστές, να δημιουργήσουν δηλαδή, δροσερούς χώρους στον αστικό ιστό, χωρίς όμως, να αυξήσουν το ενεργειακό κόστος.

Δύσκολη εξίσωση και αν το συγκεκριμένο μουσείο μπορεί να διαθέτει τις απαραίτητες εγκαταστάσεις κλιματισμού και να εξασφαλίζει την ομαλή λειτουργία των χώρων του άλλα μουσεία της Ευρώπης υποφέρουν. Κάποια μειώνουν τις ώρες λειτουργίας τους, κάποια τις μέρες, με αποτέλεσμα σε κάθε περίπτωση, αυτός ευρωπαϊκός καύσωνας να τονίζει την έλλειψη ετοιμότητας των μουσείων για τα ακραία κλιματικά φαινόμενα.

Έρευνα που έχει διεξαχθεί άλλωστε, από το Δίκτυο Ευρωπαϊκών Μουσειακών Οργανώσεων σε 578 μουσεία 38 ευρωπαϊκών χωρών έδειξε, ότι τα περισσότερα από τα μισά δεν διαθέτουν «καμία σχετική με τον κλιματισμό κατασκευή».

Διαπιστώνοντας ακόμη, ότι ενώ η κλιματική αλλαγή και η βιωσιμότητα αναγνωρίζονταν σε γενικές γραμμές ως «σημαντικά στρατηγικά θέματα» και ως κάτι, που έπρεπε να αντιμετωπιστεί από δημόσιες δράσεις και προγράμματα, στην πράξη λιγότερα από ένα στα δέκα μουσεία είχαν αναλύσει τις προκλήσεις που σχετίζονται με αυτήν στην περιοχή τους. Επίσης, μόνο τρία στα δέκα μουσεία είχαν επεξεργαστεί τις κλιματικές επιπτώσεις, που είναι πιθανό να αντιμετωπίσουν. Όσο για τον βασικό λόγο, που προβάλλεται, μαζί με την έλλειψη συγκεκριμένων γνώσεων, είναι η «έλλειψη κονδυλίων».

Οικονομικές απώλειες

Με τα θερμόμετρα να αγγίζουν σήμερα και τους 40°C όμως, η Ευρώπη υφίσταται μεγάλο πλήγμα και μουσειακά, καθώς πολλοί υπεύθυνοι δεν κατόρθωσαν να αντιληφθούν εγκαίρως την επιτακτικότητα του προβλήματος και να μεθοδεύσουν την επίλυσή του. Κάτι πάντως το οποίο η Ελλάδα του νότου έχει κατανοήσει απόλυτα και ειδικά τα τελευταία χρόνια με την ανακαίνιση μουσείων και την αναβάθμισή τους μπορεί να παράσχει καλές συνθήκες επίσκεψης αλλά και εργασίας για τους υπαλλήλους.

Αντίθετα το Λούβρο είχε κλείσει κατά δύο ώρες νωρίτερα την περασμένη εβδομάδα –από Τετάρτη ως Σάββατο- επικαλούμενο την άνοδο της θερμοκρασίας και τις δύσκολες συνθήκες επίσκεψης και εργασίας κατά τη διάρκεια των πιο ζεστών ωρών της ημέρας.

Στο Παρίσι επίσης, το Musée Carnavalet έχει κλείσει τα πάντα εκτός από τις αίθουσες περιοδικών εκθέσεων, τις μόνες που είναι κλιματιζόμενες. Αλλά και στις Βρυξέλλες, το Άμστερνταμ και τη Γενεύη, τα μικρότερα μουσεία κλείνουν αίθουσες ή περιορίζουν την πρόσβαση, επικαλούμενα συχνά την θερμοκρασία στο εσωτερικό τους, που φθάνει τους 30C. Και φυσικά οι απώλειες οικονομικά αυξάνουν διαρκώς, καθώς βρισκόμαστε στην τουριστική περίοδο.

Υπάρχει όμως και η αντίπερα όχθη με επίσημες ανακοινώσεις αλλά και αναρτήσεις στα κοινωνικά δίκτυα, μουσείων που διαθέτουν κλιματισμό και τον διαφημίζουν. Όπως το Μουσείο Τέχνης της Στουτγάρδης που σε πρόσφατη ανάρτησή του αναφέρει: «38C υπό σκιά; Έχουμε αιρκοντίσιον στις αίθουσες των συλλογών μας!».

Επίσης στο Μπορντό, τη Νάντη, τη Λυών και το Στρασβούργο, οι δήμοι έχουν ανακοινώσει ελεύθερη είσοδο στα τοπικά μουσεία που διαθέτουν κλιματισμό ή τα έχουν κρατήσει ανοιχτά ακόμη και στις μέρες του κανονικού κλεισίματος, έτσι ώστε να δημιουργούνται ζωτικά δροσερά σημεία στις πόλεις –νησιά δροσιάς όπως τα λένε- στο πλαίσιο της γενικότερης στρατηγικής τους για την διαχείριση των επιπτώσεων του καύσωνα.

Αιτία το κόστος

«Τα ευρωπαϊκά μουσεία συχνά στεγάζονται σε παλαιά κτήρια, που κατασκευάστηκαν για ένα κλίμα που δεν υπάρχει πια», τονίζει όμως, η Αν Μπουρζέ ανώτερο στέλεχος του Κέντρου Έρευνας και Αποκατάστασης των Μουσείων της Γαλλίας, που ανήκει στο γαλλικό υπουργείο Πολιτισμού και επίσης γενική γραμματέας του γαλλικού παραρτήματος του Διεθνούς Συμβουλίου Μνημείων και Τοποθεσιών.

Όπως λέει «Δεν είμαστε προετοιμασμένοι για αυτά τα καιρικά φαινόμενα είτε πρόκειται για την υποδοχή των επισκεπτών είτε για τη διασφάλιση της εργασίας του προσωπικού ή και για την γενικότερη λειτουργία του μουσείου».

Η ίδια δίνει και την πληροφορία ότι το Λούβρο έχει ξεκινήσει μια κλιματολογική χαρτογράφηση των αιθουσών του ενώ το μουσείο συμμετέχει επίσης στο ευρωπαϊκό ερευνητικό πρόγραμμα, JPI Refresh, το οποίο εξετάζει τον αντίκτυπο του κλίματος στη διατήρηση των έργων τέχνης. «Κάνουμε το σωστό αλλά μας προλαβαίνουν τα γεγονότα», λέει.

Οι υπεύθυνοι εξάλλου, του Deutsches Architekturmuseum επισημαίνουν, ότι το κόστος είναι το βασικό πρόβλημα για τα μουσεία, καθώς δεν διαθέτουν όλα τους απαραίτητους πόρους για την αναβάθμισή τους.

Έτσι ορισμένα ιδρύματα μπορούν να προσαρμοστούν σχετικά γρήγορα, για παράδειγμα μέσω προσωρινών προσαρμογών ή με την παροχή κλιματιζόμενων χώρων ενώ άλλα αντιμετωπίζουν σημαντικούς διαρθρωτικούς και οικονομικούς περιορισμούς.

Κι αυτό είναι λιγότερο ζήτημα δόμησης και της ηλικίας τους από ό,τι των πόρων που επενδύονται για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή.

Διαβάστε επίσης:

Ένας ζωγράφος-φιλόσοφος και τοπία σε αρμονία με τον άνθρωπο

Εδουάρδος Σακααγιάν – Μαρία Τσακάλη: Η ζωγραφική ως πράξη γένεσης

Από το Περιστέρι στην Αίγυπτο – Επιστροφή αρχαιοτήτων από την Ελλάδα