Ολοι οι νοήμονες άνθρωποι, όλοι οι γονείς και μη, σταθήκαμε με σεβασμό απέναντι στη «μάνα των Τεμπών», Μαρία Καρυστιανού.

Μια μάνα που στο δικό μου αξιακό σύστημα αντιπροσώπευε και όλες τις μανάδες και τους πατεράδες που έχασαν με τόσο άδικο τρόπο τα παιδιά τους.

Στα Τέμπη, στο Μάτι, στην Μάνδρα, στα γήπεδα, έξω από αστυνομικά τμήματα ή σε κακοποιητικές σχέσεις που οδήγησαν σε γυναικοκτονία.

Παντού. Εκεί όπου θα μπορούσαν να είχαν σωθεί ζωές αθώων, αν το κράτος δεν ήταν μπάχαλο, αν η χώρα είχε περάσει πράγματι στον 21ο αιώνα, αν το «πεθαίνεις για την Ελλάδα είναι άλλο, κι άλλο εκείνη να σε πεθαίνει».

Με μεγάλο σεβασμό απέναντι στην Καρυστιανού, λοιπόν, τη μάνα, την πρόεδρο του Συλλόγου που ζητά δικαίωση, που ζητά δικαιοσύνη, που ζητά να γίνουν πράξη όλα όσα θα αποτρέπουν από τέτοιες τραγωδίες.

Άλλο, όμως, η μάνα Καρυστιανού, κι άλλο η πολιτικός Καρυστιανού, η οποία παρεμπιπτόντως, διατράνωνε ότι δεν πρόκειται να κάνει κόμμα γιατί αυτό θα ήταν προσβολή στους νεκρούς.

Όταν έρχεται λοιπόν και ανακοινώνει κόμμα θα πρέπει να κριθεί ως πολιτικός, πάντα βεβαίως με τον προσήκοντα σεβασμό.

Αλλά, πρέπει να δούμε την κατάσταση που διαμορφώνεται κατάματα και χωρίς φιοριτούρες που απλά ωραιοποιούν, ηρωοποιούν ή απλώς αποθεώνουν νέους – αυτόκλητους- σωτήρες.

Το φαινόμενο Καρυστιανού, αν θέλουμε να κάνουμε μια ψύχραιμη ανάλυση δεν είναι πολιτική πρόταση. Είναι πολιτικό υποκατάστατο. Και όπως όλα τα υποκατάστατα, γεννιέται όταν το κανονικό προϊόν έχει καταστεί άχρηστο.

Δεν πρόκειται για ένα «κίνημα», ούτε για μια νέα ιδεολογική σύνθεση. Πρόκειται για έναν πολιτικό χυλό, όπου ανακατεύονται ακροδεξιοί και αυτοαποκαλούμενοι προοδευτικοί, χριστιανοταλιμπάν και «ψεκασμένοι», συνωμοσιολόγοι, αγανακτισμένοι, αντικρατιστές που ζητούν πανίσχυρο κράτος και αντισυστημικοί που διψούν για εξουσία.

Δεν τους ενώνει κάτι θετικό. Τους ενώνει μόνο η απέχθεια, το μίσος, η οργή.

Και αυτό είναι πάντα επικίνδυνο.

Η Καρυστιανού δεν εκφράζει μια κοινωνική πλειοψηφία, εκφράζει μια συναισθηματική συσπείρωση χωρίς πολιτικό περιεχόμενο.

Δεν έχει πρόγραμμα, δεν έχει θεσμική πρόταση, δεν έχει απαντήσεις. Έχει μόνο έναν τόνο, καταγγελτικό, απόλυτο, ηθικολογικό.

Και αυτός ο τόνος είναι ιδανικός για μια κοινωνία κουρασμένη, θυμωμένη και πολιτικά αναλφάβητη από δεκαετίες δημαγωγίας.

Το ξαναζήσαμε τότε… στους δρόμους της οργής του 2008 που κάηκε η Αθήνα κι από τις φλόγες ξεπήδησαν οι αγανακτισμένοι, οι Χρυσαυγίτες και ο… Τσίπρας.

Ας είμαστε ειλικρινείς με τον εαυτό μας. Τέτοια φαινόμενα δεν γεννιούνται από πολιτικό βάθος, αλλά από πολιτικό κενό. Από «τρύπες» στο σύστημα.

Και το ελληνικό πολιτικό σύστημα εδώ και χρόνια δεν παράγει πολιτική.

Παράγει διαχείριση, επικοινωνία και φόβο. Φόβο μήπως δυσαρεστήσει, φόβο μήπως συγκρουστεί, φόβο μήπως πει αλήθειες. Όταν η πολιτική καταντά τεχνοκρατική δικαιολογία και κομματική αυτάρκεια, τότε ο πρώτος που φωνάζει μοιάζει με εναλλακτική. Κι όσο περισσότερο φωνάζεις, τόσο περισσότερο θόρυβο κάνεις.

Κάτι σαν τους… ξεγάνωτους τενεκέδες ένα πράμα.

Ο πολιτικός χυλός που ενσωματώνει το φαινόμενο Καρυστιανού είναι η απόδειξη ότι η έννοια της ιδεολογίας έχει καταρρεύσει.

Στο ίδιο αφήγημα χωράει η Παναγία, η λαϊκή δικαιοσύνη, δηλαδή τα λαϊκά δικαστήρια, οι ψεκασμένες θεωρίες, ο αντικαπιταλισμός του Facebook και ο αυταρχισμός του «να μπει τάξη».

Δεν υπάρχει αντίφαση, γιατί δεν υπάρχει σκέψη. Υπάρχει μόνο θυμικό.

Και εδώ βρίσκεται ο πραγματικός κίνδυνος. Όχι στο πρόσωπο, αλλά στη λογική. Όταν η πολιτική μετατρέπεται σε αγανάκτηση χωρίς φίλτρο, τότε ο καθένας μπορεί να φορέσει τον μανδύα του «εκφραστή του λαού».

Δεν χρειάζεται γνώσεις, δεν χρειάζεται σχέδιο, δεν χρειάζεται καν συνέπεια. Αρκεί να δείχνει ότι «δεν είναι σαν τους άλλους».

Το πολιτικό σύστημα έχει τεράστια ευθύνη. Όταν η δικαιοσύνη εμφανίζεται αργή ή επιλεκτική, όταν η λογοδοσία μοιάζει ανέκδοτο, όταν τα κόμματα μιλούν μια γλώσσα αποκομμένη από την κοινωνική εμπειρία, όταν οι μεγάλες μεταρρυθμίσεις μένουν κενό γράμμα, όταν ο εκσυγχρονισμός πάει με τον… αραμπά, τότε ανοίγει ο δρόμος για πρόσωπα που δεν θα έπρεπε καν να συζητιούνται ως πολιτική λύση.

Όχι επειδή είναι «κακοί», αλλά επειδή είναι ακατάλληλοι.

Η ιστορία είναι γεμάτη από τέτοιες φάσεις. Κάθε φορά που η πολιτική αποτυγχάνει να δώσει νόημα, εμφανίζονται «αυθεντικοί», «αγνοί», «αντισυστημικοί».

Και κάθε φορά, τι πρωτότυπο, υπόσχονται κάθαρση. Κάθε φορά καταλήγουν σε απογοήτευση ή, χειρότερα, σε θεσμική ζημιά.

Το ερώτημα λοιπόν δεν είναι αν ο Καρυστιανού θα κάνει κόμμα. Το ερώτημα είναι γιατί τόσοι άνθρωποι θεωρούν λογικό να περιμένουν πολιτική διέξοδο από έναν άνθρωπο χωρίς πολιτικό σχέδιο, χωρίς ιδεολογική συνέπεια και χωρίς θεσμική κατανόηση.

Η απάντηση είναι απλή και δυσάρεστη. Επειδή το υπάρχον πολιτικό σύστημα έχει αποτύχει να πείσει ότι αξίζει.

Είστε άχρηστοι κύριοι που επιτρέπετε τέτοιες καταστάσεις.

Όσο αυτή η αποτυχία συνεχίζεται, ο πολιτικός χυλός θα αναπαράγεται. Με άλλα πρόσωπα, με άλλες αφορμές, με την ίδια δομή.

Και κάθε φορά, η κοινωνία θα μπερδεύει την οργή με την πολιτική και την κραυγή με τη λύση.

Η αγανάκτηση είναι ανθρώπινη. Αλλά όταν γίνεται πολιτική χωρίς σκέψη, μετατρέπεται σε εργαλείο.

Και συνήθως, όχι στα σωστά χέρια. Θυμηθείτε την Βαϊμάρη…