«Μίλα ήπια, αλλά κράτα ένα μεγάλο μπαστούνι—θα πας μακριά» είναι η περίφημη φράση του Theodore Roosvelt και συνοψίζει τον συνδυασμό της  ήρεμης διπλωματίας με ισχυρή αποτρεπτική ισχύ.

Κι αυτή ακριβώς η φράση άριστα εκφράζει την εξωτερική πολιτική της κυβέρνησης Μητσοτάκη απέναντι στην Τουρκία.

 Είναι μία κυβέρνηση που επιδιώκει ανοιχτούς διαύλους επικοινωνίας, πολιτικό διάλογο, θετική ατζέντα και Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης, με στόχο την αποκλιμάκωση και τη σταθερότητα στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο. Η Διακήρυξη των Αθηνών εντάσσεται ακριβώς σ’ αυτήν τη λογική καλής γειτονίας και ειρηνικής επίλυσης διαφορών. Ταυτόχρονα, όμως, η Αθήνα ξεκαθαρίζει ότι ο διάλογος δεν σημαίνει υποχώρηση από τις εθνικές γραμμές. Ως  μόνη διαφορά που αναγνωρίζεται προς επίλυση, στη βάση του διεθνούς δικαίου, δηλαδή της UNCLOS, είναι η υφαλοκρηπίδα/ΑΟΖ. Ας υπογραμμιστεί πως η Ελλάδα είναι μέρος της Σύμβασης, μαζί με άλλες 170 χώρες. Η Τουρκία δεν την έχει υπογράψει, οπότε και βεβαίως δεν την έχει κυρώσει. Αυτό το γεγονός και μόνο υποδηλώνει την αναθεωρητική μορφή της εξωτερικής πολιτικής της γειτονικής χώρας.

Παράλληλα, η κυβέρνηση Μητσοτάκη, περισσότερο από κάθε άλλη κυβέρνηση της Γ’ Ελληνικής Δημοκρατίας, έχει ενισχύει την αποτρεπτική ισχύ της χώρας με εκτεταμένες αμυντικές επενδύσεις σε εξοπλιστικά προγράμματα, σύγχρονη εκπαίδευση και αναβάθμιση της επιχειρησιακής οργάνωσης. Παράλληλα έχει διαμορφώσει ένα πλαίσιο συμμαχιών με υπερατλαντικό άξονα τις ΗΠΑ, Ευρωπαϊκό άξονα κυρίως την Γαλλία, Μεσογειακό το πλέγμα με Αίγυπτο, Ισραήλ και Κύπρο και Βαλκανική διάσταση  με την Βουλγαρία. Τέλος, τα ζητήματα που μας χωρίζουν με την Τουρκία παραμένουν σταθερά στο προσκήνιο των διεθνών φόρα από την Ε.Ε. μέχρι το ΝΑΤΟ.

Για ποιο λόγο, λοιπόν, ετοιμάζεται να ιδρύει κόμμα ο Αντώνης Σαμαράς; Η στήλη δεν θα σταθεί σε προσωπικά θέματα, ή στην διπλή επωδό «υποκλοπές-ΟΠΕΚΕΠΕ.» Το θέμα , για σήμερα, είναι η εξωτερική πολιτική ειδικά προς την Τουρκία, αφού αντιρρήσεις για την πολιτική απέναντι στις ΗΠΑ και την Γαλλία δεν έχουν ουσιαστικά εκφραστεί.

Η διαφορά της κυβέρνησης Μητσοτάκη με τον Αντώνη Σαμαρά δεν αφορά στον τελικό εθνικό στόχο, αλλά κυρίως στη μέθοδο και στην εκτίμηση του ρίσκου. Και οι δύο αναγνωρίζουν ότι η Τουρκία είναι αναθεωρητική δύναμη. Και οι δύο απορρίπτουν την αμφισβήτηση ελληνικής κυριαρχίας ή κυριαρχικών δικαιωμάτων. Και οι δύο θεωρούν ότι η μόνη πραγματική διαφορά που μπορεί να τεθεί ενώπιον διεθνούς δικαιοδοσίας είναι η οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ..

Ο πρώην πρωθυπουργός, όμως, κινείται σε σκληρή και καχύποπτη γραμμή. Θεωρεί ότι η Τουρκία χρησιμοποιεί τα «ήπια νερά» για να διευρύνει την ατζέντα, να βάλει στο τραπέζι «γκρίζες ζώνες», αποστρατιωτικοποίηση νησιών, εναέριο χώρο, και εκτιμά, επομένως,  πως η συγκεκριμένη πολιτική του διαλόγου μπορεί να οδηγήσει σε διολίσθηση από την σαφήνεια των κόκκινων γραμμών. Ο Αντώνης Σαμαράς θέλει να αποφύγει  οποιασδήποτε διαδικασία που θα μπορούσε να εμφανίσει την Τουρκία ως συνομιλητή για ζητήματα ελληνικής κυριαρχίας, οποιαδήποτε πράξη της ελληνικής κυβέρνησης που θα μπορούσε να ερμηνευτεί ακόμη και ως υποψία υποχώρησης.

 Η λογική του θα μπορούσε να συνοψιστεί στην θέση πως απέναντι σε μια αναθεωρητική Τουρκία δεν αρκεί να μιλάς ήπια, αλλά πρέπει πρώτα απ’ όλα να μην της αφήνεις κανένα περιθώριο παρερμηνείας ούτε για το τι δεν συζητείται ούτε για το νόημα και την ερμηνεία των πράξεων σου. Αν οι Μητσοτάκης-Γεραπετρίτης βάζουν πρώτα τον διάλογο και μετά την αποτροπή, ο Σαμαράς φαίνεται να έχει ακριβώς την αντίθετη προτεραιότητα, μολονότι το ελληνικό μπαστούνι δεν ήταν και τόσο εμφανές και μεγάλο – γεγονός ιδιαίτερα σημαντικό στην εποχή της realpolitik.

Η διαχωριστική γραμμή ανάμεσα στον διάλογο και την αποτροπή είναι εξαιρετικά λεπτή: δύσκολα ορίζονται τα όρια της και ακόμη πιο δύσκολα είναι ορατά στο πεδίο. Η εποχή όπου ο Ανδρέας Παπανδρέου μπορούσε να βροντοφωνάξει «Βυθίσατε το Χόρα» γνωρίζοντας πως δεν θα υπάρξει συνέχεια και συνέπεια έχει περάσει ανεπιστρεπτί. Ο αναθεωρητισμός μίας στρατηγικά εγκλωβισμένης Τουρκίας με πληθώρα εσωτερικών αντιθέσεων και συγκρούσεων, δίκαια λοιπόν προβληματίζει την Ελλάδα, καθώς επιπρόσθετα, στην εξωτερική πολιτική μεγάλη σημασία έχει και ο συμβολισμός των πράξεων.

Είναι σαφές πως η εποχή των «ήπιων νερών» βαδίζει με γοργούς ρυθμούς προς το τέλος της. Μετά τις εκτεταμένες επενδύσεις στην αποτροπή, η χώρα μας είναι πολύ πιο έτοιμη να υποστηρίξει τα κυριαρχικά της δικαιώματα ακόμη και στο πλαίσιο ενός θερμού επεισοδίου. Έτσι κι αλλιώς, ο διάλογος και η αποτροπή φαίνεται πως τώρα πια έχουν έρθει σε μία ευθεία γραμμή: και ο λόγος παραμένει ήπιος και το μπαστούνι είναι πια μεγάλο και γερό.

Και αυτό γεννά το πραγματικό ερώτημα: μήπως η διαφορά κυβέρνησης και Σαμαρά για την Τουρκία δεν είναι πια ούτε στρατηγική ούτε καν τακτική, αλλά κυρίως προσωπική και κρύβεται πίσω από ένα εθνικά επικίνδυνο παιγνίδι εξωτερικής πολιτικής;

Διαβάστε επίσης

Πληθωρισμός στην Ελλάδα: εισαγόμενο σοκ και εγχώριες ευθύνες