Θεωρείται σχεδόν ως αξίωμα πως η κάθε κρίση έχει το κόστος της, ταυτόχρονα, όμως, και τις ευκαιρίες της.

Η κρίση του Ιράν  προσφέρει στην Ευρώπη μία δεύτερη ευκαιρία να ενισχύσει την ενότητα της, καθώς η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία δεν στάθηκε αρκετή για να την κινητοποιήσει.

Τα πρώτα σημάδια κάθε άλλο παρά ενθαρρυντικά είναι. Με σχετική δυσκολία κατάφερε να συγκεντρώσει δυνάμεις προστασίας για την Κύπρο –κι αυτό διότι η ταχύτατη και αποτελεσματική αντίδραση της Ελλάδας την εξέθεσε ηθικά.

Φαίνεται πως όταν ο Μιτεράν δήλωνε πως η Ευρωπαϊκή ιδέα προχωρά μόνο μέσα από κρίσεις, είχε κατά νου κάποια μεγάλη καταστροφή και όχι  –με βάση τις ευρωπαϊκές αντιδράσεις –τις …»ψευτοκρίσεις(!) της Ουκρανίας και του Ιράν, που δεν αποδεικνύονται επαρκείς για να κινητοποιήσουν τον Τιτανικό.  Είναι πράγματι απορίας άξιον πως η Ευρώπη καθησυχάζει την συνείδηση της με παχιά λόγια και αδύναμες, πάντα καθυστερημένες, δράσεις. Το στοίχημα αν θα αποκτήσει γεωπολιτικό βάρος θα έδινε ίσως αποδόσεις της τάξης του 50 προς 1!

Με την μακρόχρονη προοπτική που τους χαρακτηρίζει, οι Κινέζοι (Laozi) λένε πως «ένα ταξίδι χιλίων μιλίων αρχίζει κάτω από τα πόδια σου». Και όσον αφορά το φλέγον θέμα της ενέργειας και με αφορμή την κρίση του 2022, η Ε.Ε. έκανε κάποια βήματα ομαλοποίησης της αγοράς του LNG: υιοθέτησε μηχανισμό ανώτατου ορίου τιμών φυσικού αερίου (gas price cap) πλατφόρμες κοινής ευρωπαϊκής προμήθειας φυσικού αερίου και ξεκίνησε την συζήτηση για τη δημιουργία εναλλακτικών δεικτών τιμολόγησης (benchmarks). Επειδή, όμως, το Title Transfer Facility (TTF) εξακολουθεί να αποτελεί την πιο ρευστή αγορά φυσικού αερίου στην Ευρώπη η αντικατάσταση του κρίθηκε δύσκολη!

Η Ευρώπη εξαρτάται έτσι από την Ολλανδία, που ουσιαστικά δεν παράγει πλέον αέριο, αλλά βρίσκεται στο κέντρο του ευρωπαϊκού δικτύου αγωγών. Εκεί λειτουργεί μία εικονική αγορά όπου η οριακή τιμή – η πάντα ακριβότερη για το τελευταίο φορτίο που θα εξισορροπήσει την προσφορά με την ζήτηση — καθορίζει την τιμή όλης της αγοράς. Η τιμή αυτή δεν αντανακλά υποχρεωτικά τις τοπικές συνθήκες προσφοράς και ζήτησης σε όλη την Ευρώπη. Αντίθετα, μία μικρή ανισορροπία, π.χ. έλλειψης,  σε μία αγορά και μόνο αρκεί για να παρασύρει όλες τις τιμές, σε όλες τις αγορές προς τα επάνω.

Το πρόβλημα, όμως, είναι ακόμη πιο σύνθετο. Η εικονική μορφή της  TTF προσφέρεται άμεσα για κερδοσκοπία. Πράγματι, το Title Transfer Facility (TTF) είναι έντονα financialized. Oι χρηματοοικονομικές συναλλαγές υπερβαίνουν κατά πολύ τους φυσικούς όγκους φυσικού αερίου, με τους ημερήσιους όγκους συναλλαγών συχνά να φτάνουν 10–20 φορές πάνω από τις πραγματικές ποσότητες φυσικού αερίου που ρέουν στο ολλανδικό σύστημα. Οι συναλλαγές αφορούν κυρίως συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης (futures), δικαιώματα προαίρεσης (options), συναλλαγές αντιστάθμισης κινδύνου (hedging) και καθαρά κερδοσκοπικές θέσεις (speculative positions).

Όλες οι συναλλαγές διεξάγονται στο ICE Futures Europe, ένα από τα μεγαλύτερα χρηματιστήρια παραγώγων στον κόσμο που εδρεύει στο Λονδίνο. Έτσι, οι παίκτες στο ICE,  βιομηχανικές εταιρείες που χρησιμοποιούν ενέργεια, ενεργειακές εταιρείες, τράπεζες, hedge funds, traders εμπορευμάτων, με στόχο το κέρδος καθορίζουν την τιμή που θα πληρώσει ο πολίτης. Η ασυδοσία των αγορών σε όλο της το μεγαλείο.

Εδώ ανακύπτει ένα σοβαρό ηθικό ερώτημα για την Ευρώπη. Στην παγκόσμια αγορά υπάρχουν τρεις βασικοί δείκτες τιμών (benchmarks) φυσικού αερίου: το TTF  στην Ευρώπη, το Japan Korea Market (JMK) στην Ασία και το Henry Hub στις ΗΠΑ. Το κρίσιμο σημείο  είναι ότι το ευρωπαϊκό φυσικό αέριο τιμολογείται από τον συνδυασμό TTF- ICE  (δηλαδή από ένα εθνικό κόμβο και ένα χρηματιστήριο) και όχι από την Ευρώπη, που έχει εξελιχθεί στον μεγαλύτερο εισαγωγέα LNG στον κόσμο. Κι ας υπογραμμιστεί ότι πρόκειται για ένα δημόσιο αγαθό.

Η τιμή, βέβαια, επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες: τις πραγματικές συναλλαγές LNG, τις τιμές των φορτίων, το κόστος μεταφοράς, την χωρητικότητα των τερματικών, την σειρά προτεραιότητας. Αυτοί είναι παράγοντες της πραγματικής οικονομίας που καθορίζουν την τιμή αναφοράς στο JKM και όχι χρηματοπιστωτικοί που κυριαρχούν στο TTF.

Έτσι, η μικρή Ολλανδία λειτουργεί ταυτόχρονα ως περιφερειακός κόμβος εμπορίας φυσικού αερίου, αγορά χρηματοοικονομικών παραγώγων και βασικός δείκτης αναφοράς για την τιμή φυσικού αερίου σε ηπειρωτικό επίπεδο, επηρεάζοντας  την παγκόσμια τιμολόγηση του LNG. Πολύ απλά, μία μικρή φυσική αγορά αερίου με εξαιρετικά εκτεταμένη χρηματοοικονομική δραστηριότητα καθορίζει μέσω της οριακής τιμής αερίου, την τιμή για μία ολόκληρη ήπειρο.

Το ερώτημα για όλους τους ευρωπαίους νεοφιλελεύθερους που κατοικούν ιδιαίτερα στις Βρυξέλλες, είναι απλό: γιατί δεν υιοθετούν την λογική του JKM αλλά εμμένουν στην αλυσίδα «συμβόλαιο μελλοντικής εκπλήρωσης – χρηματιστήριο(ICE) – τιμή TTF – αγορά χονδρικής – προμηθευτές—νοικοκυριά» που αποκομίζει κέρδη σε κάθε στάδιο σε βάρος των ευρωπαίων πολιτών; Ποια είναι τα συμφέροντα που εξυπηρετούνται;

Τελικά μπορεί εμείς να έχουμε τον ΟΠΕΚΕΠΑ αλλά η Ευρώπη έχει το TTF – κι εκεί δεν επεμβαίνει ούτε η περίφημη Ευρωπαϊκή Εισαγγελία!