Τελειώνουμε σιγά σιγά με τα στερεότυπα. Στον ελληνικό στρατό θα πηγαίνουν και αγόρια και κορίτσια. Τα αγόρια υποχρεωτικά, τα κορίτσια επειδή το θέλουν. Έκαναν την αρχή 72 νέες γυναίκες και , για πρώτη φορά στην ιστορία της Ελληνικής Δημοκρατίας, θα φορέσουν τα χακί και θα κάνουν εκπαίδευση. Εθελοντικά, με κίνητρα. 

Είναι καλή εξέλιξη, αλλά η υποχρεωτική θητεία παραμένει μια αδικία σε βάρος των αγοριών. Η ισότητα δεν μπορεί να περιορίζεται μόνο σε όσα προσφέρουν δικαιώματα ή ευκαιρίες. Αποκτά πραγματικό περιεχόμενο όταν επεκτείνεται και στις υποχρεώσεις απέναντι στην πολιτεία. Όταν το κράτος θεωρεί ότι η εθνική άμυνα είναι συλλογική ευθύνη, είναι εύλογο να διερωτάται κανείς γιατί η υποχρέωση αυτή βαρύνει αποκλειστικά το ένα φύλο.

Υπάρχει το επιχείρημα ότι οι γυναίκες αναλαμβάνουν ένα διαφορετικό, αλλά εξίσου σημαντικό κοινωνικό βάρος μέσω της μητρότητας. Πρόκειται όμως για δύο έννοιες που δεν ταυτίζονται. Η στρατιωτική θητεία αποτελεί νομική υποχρέωση που επιβάλλεται από το κράτος σε όλους τους άνδρες ανεξαιρέτως, ανεξάρτητα από τις προσωπικές τους επιθυμίες, τα επαγγελματικά τους σχέδια ή τις οικογενειακές τους συνθήκες.

Αντίθετα, η εγκυμοσύνη και η μητρότητα αποτελούν προσωπικές επιλογές. Κάθε γυναίκα αποφασίζει αν θα αποκτήσει παιδιά, πότε θα το κάνει και πόσα παιδιά θα αποκτήσει. Η επιλογή αυτή ανήκει αποκλειστικά στην ίδια και δεν αποτελεί υποχρέωση που της επιβάλλεται από την πολιτεία. Συνεπώς, η σύγκριση ανάμεσα στη στρατιωτική θητεία και την εγκυμοσύνη δεν είναι απολύτως ισοδύναμη, καθώς αντιπαραβάλλει μια κρατική υποχρέωση με μια ατομική απόφαση ζωής.

Το ζήτημα γίνεται πιο σύνθετο όταν εξετάζονται τα κίνητρα που συνοδεύουν την εθελοντική κατάταξη των γυναικών. Αποκτούν πλεονεκτήματα τα οποία λειτουργούν ως κίνητρα συμμετοχής. Το κράτος αναγνωρίζει ότι για να προσελκύσει προσωπικό οφείλει να προσφέρει ανταλλάγματα. Την ίδια στιγμή, χιλιάδες νέοι άνδρες εξακολουθούν να αφιερώνουν μήνες από τη ζωή τους σε μια υποχρεωτική θητεία χωρίς αντίστοιχα ουσιαστικά οφέλη. Χάνουν χρόνο από τις σπουδές τους, καθυστερούν την είσοδο στην αγορά εργασίας ή την επαγγελματική τους εξέλιξη. Η ολοκλήρωση της θητείας δεν συνοδεύεται από πλεονεκτήματα στις διαδικασίες προσλήψεων του ΑΣΕΠ ή σε κάτι άλλο. Δημιουργείται έτσι η εντύπωση ότι το κράτος επιβραβεύει την εθελοντική προσφορά του ενός φύλου, ενώ θεωρεί δεδομένη την υποχρεωτική προσφορά του άλλου.

Η συζήτηση αυτή δεν στρέφεται εναντίον των γυναικών ούτε αμφισβητεί την αξία της συμμετοχής τους στις Ένοπλες Δυνάμεις. Αντίθετα, η παρουσία τους μπορεί να ενισχύσει την αποτελεσματικότητα και τον εκσυγχρονισμό του στρατεύματος. Το πραγματικό ερώτημα αφορά την αρχή της ίσης μεταχείρισης. Αν θεωρούμε ότι η υπεράσπιση της χώρας είναι καθήκον όλων των πολιτών, τότε η υποχρέωση θα έπρεπε να είναι κοινή. Και όχι, δεν εννοούμε ότι οι γυναίκες θα πάνε στα μαγειρεία και οι άνδρες στα τεθωρακισμένα. Όλα ισότιμα μοιρασμένα.

Ίσως λοιπόν η κατάταξη των 72 πρώτων εθελοντριών να προσφέρει την αφορμή για μια πιο ουσιαστική συζήτηση γύρω από το μέλλον της στρατιωτικής θητείας στην Ελλάδα. Σε μια κοινωνία που επιδιώκει πραγματικά την ισότητα των φύλων, η δικαιότερη λύση θα μπορούσε να είναι ένα σύστημα στο οποίο η στρατιωτική υπηρεσία θα αποτελεί εθελοντική επιλογή τόσο για τα αγόρια όσο και για τα κορίτσια, με ίσους όρους, ίσα κίνητρα και ίσο σεβασμό απέναντι στον χρόνο και την προσφορά κάθε πολίτη.

Διαβάστε επίσης

Ο βόθρος της ελευθερίας του λόγου