Η επιθυμία μπορεί να είναι o γρήγορος τερματισμός του πολέμου στο Ιράν, αλλά οι ρεαλισμός που πηγάζει από τις εξελίξεις μάλλον τείνει να αποδεχτεί την προοπτική της  επιμήκυνσης του. Τελικά, η εξέλιξη μπορεί να κριθεί από τον  απλό, ταπεινό παράγοντα της επάρκειας πυρομαχικών.

Αυτή μπορεί, ίσως, να κρίνει την έκβαση αυτής της πρώτης φάσης του πολέμου. Ποια θα είναι η μορφή της επόμενης, από την στιγμή που οι ΗΠΑ δεν προτίθενται να  στείλουν στρατιώτες να στηρίξουν αλλαγή καθεστώτος, και οι μουλάδες θα προτιμήσουν να πεθάνουν ένας – ένας πριν παραδοθούν, ουδείς γνωρίζει. Σχεδόν όλα τα σενάρια, εκτός απ’ αυτό της άνευ όρων παράδοσης των μουλάδων κατά το πρότυπο της Ιαπωνίας στον Β Παγκόσμιο Πόλεμο, παραμένουν ανοιχτά.

Ένα και μόνο πράγμα είναι, ίσως, σίγουρο: η  επιστροφή στην «κανονικότητα» που προϋπήρχε δεν είναι στα χαρτιά. Το πολιτικό Ισλάμ έχει υποστεί μία μεγάλη ήττα που δύσκολα θα μείνει αναπάντητη. Το μίσος του προς την Δύση υπερβαίνει μόνο το αντίστοιχο προς τον Αραβικό κόσμο. Η παγκόσμια κοινότητα θα διολισθαίνει ακόμη πιο βαθιά στην διαδικασία των εξοπλισμών, η έννοια της εθνικής ανεξαρτησίας θα αποκτήσει επαυξημένη διάσταση, η δυσπιστία θα κυριαρχήσει στις διεθνείς σχέσεις μαζί με την χρήση της ωμής ισχύος.

ΟΙ εξελίξεις αυτές θα ωθήσουν νομοτελειακά τις οικονομικά ασθενέστερες ομάδες στα όρια τους. Η ανάγκη, όπως θα την διαβλέπουν πλέον οι απανταχού κυβερνώντες, για περισσότερα όπλα αναπόφευκτα θα συνεπάγεται μικρότερες δαπάνες για κοινωνική πρόνοια – με ότι αυτό θα σημαίνει ως προς τις πολιτικές και κοινωνικές εξελίξεις. Ο άνεμος, εξάλλου, ήδη δείχνει κατά που φυσάει—η άλλοτε κραταιά Αγγλία έγινε διεθνής περίγελος με το θέμα της Κύπρου.

Στο πλαίσιο αυτό, η Ε.Ε. αντιμετωπίζει με νέα ένταση και βαρύτητα τις αποφάσεις για την μελλοντική μορφή της και ρόλο της, ενώ επιπρόσθετα θα κληθεί πολύ σύντομα να ανταποκριθεί στις αρνητικές οικονομικές επιπτώσεις του πολέμου. Η άποψη πως αν τελειώσει γρήγορα δεν θα διαχυθούν μπορεί να έχει βάση αλλά δεν είναι ιδιαίτερα ρεαλιστική. Τι θα μπορούσε, λοιπόν, να πράξει η –κατά άλλα απούσα από τις εξελίξεις—Ευρώπη, ώστε να δείξει τουλάχιστον πως λειτουργεί ακόμη με ψήγματα ηθικής και στηρίζει τους ασθενέστερους στον δικό της χώρο.

Το βέβαιο είναι πως κανένα οριζόντιο μέτρο δεν πρέπει ούτε καν να εξεταστεί. Μπορεί τα vouchers (κουπόνια) να ηχούν αρνητικά αλλά σε κράτος με καλή ψηφιακή υποδομή προσφέρουν γρήγορη και στοχευμένη ανακούφιση από τις πληθωριστικές πιέσεις που θα προκύψουν αφενός από την πλευρά της παραγωγής (σοκ και στις εφοδιαστικές αλυσίδες) αφετέρου από την έμμεση (που σύντομα θα γίνει και άμεση) χαλάρωση των αυστηρών δημοσιονομικών κανόνων. Τα κουπόνια μπορούν να συνδυαστούν με αναβολές ή άλλες διευκολύνσεις στην πληρωμή λογαριασμών καθώς και με απόλυτα στοχευμένες φορολογικές διευθετήσεις. Στην Ελλάδα, ειδικά, αυτό το 1 δις. ευρώ που φημολογείται πως ετοιμάζεται να δώσει η κυβέρνηση, θα πρέπει να αποκτήσει εξειδικευμένη στόχευση.

Σημαντική θα είναι η επιβάρυνση στην ενέργεια, όπου το Social Climate Fund με προϋπολογισμό που ξεπερνά τα 60 δις. ευρώ μπορεί να βοηθήσει (υπάρχει και εθνική συμμετοχή) με στοχευμένο ειδικό τιμολόγιο και πρόσθετα αλλά απλά κίνητρα κτιριακής εξοικονόμησης και μετακίνησης. Το πιο σημαντικό, όμως, θα όφειλε να είναι η συλλογική απόφαση για την αλλαγή του ενεργειακού μοντέλου ταυτόχρονα με κοινές αγορές και την δημιουργία αποθεματικού.

Δεν υπάρχει αμφιβολία πως ειδικά στην Ελλάδα θα καταβληθεί η παραδοσιακή προσπάθεια να ελεγχθούν οι ανατιμήσεις. Αν δεν αυστηροποιηθούν οι έλεγχοι και τα πρόστιμα, αν δεν επιταχυνθούν οι δικαστικές διαδικασίες, αν δεν δοθούν αυξημένες αρμοδιότητες και πόροι στην Επιτροπή Ανταγωνισμού, οι έλεγχοι κατά την… γηγενή μας μέθοδο δεν θα είναι ιδιαίτερα αποτελεσματικοί. Σήμερα οι  γνωστές παθογένειες —οι καθυστερήσεις, η επιείκεια, η θεσμική ανεπάρκεια —  δεν επιτρέπουν την αισιοδοξία ως προς το αποτέλεσμα.

Θα ήταν πράγματι ευχής έργον και ένα πρώτο βήμα σε όφελος της Ευρωπαϊκής Ιδέας, αν η Επιτροπή και το Κοινοβούλιο ανελάμβαναν άμεση πρωτοβουλία για ενιαίους κανόνες ως προς την μορφή και έκταση της βοήθειας που θα πρέπει να δοθεί στους οικονομικά ασθενέστερους—προφανώς λαμβάνοντας υπόψιν τις οικονομικές διαφορές ανάμεσα στα κράτη-μέλη. Η γεωπολιτική σιωπή της Ευρώπης μπορεί έτσι, ίσως και ως ένα βαθμό, να μετριαστεί με την ηγετική παρουσία στην κοινωνική προστασία.  Να αποδείξει η Ευρώπη ότι διαθέτει ακόμη αντανακλαστικά κοινωνικής ευθύνης!