Στην αρχή ήταν όλα ωραία και καλά. Οι τουρίστες έβρισκαν δωμάτια μέσα από την booking.com και οι ξενοδόχοι απέκτησαν ψηφιακό ατζέντη για να αυξήσει τις κρατήσεις. Πολλές κρατήσεις, περισσότερες από όσες είχαν ονειρευτεί. Αλλά έπρεπε να πληρώνουν αδρά τις υπηρεσίες. Δηλαδή όσο βόλευε για να εξασφαλίσουν την πελατεία ήταν μια χαρά. Όταν έπρεπε να πληρώσουν, τότε ξίνισαν.

Η είδηση είναι ότι 15.000 ξενοδόχοι μηνύουν την Booking.com. Σε πρώτη ανάγνωση ακούγεται εντελώς παράλογο. Κι όμως πίσω από την υποτιθέμενη ευλογία των μαζικών κρατήσεων, πίσω από τις φωτογραφίες με τα «εντυπωσιακά καταλύματα με 9,4», πίσω από την υπόσχεση ότι «εμείς βρίσκουμε για εσένα την καλύτερη τιμή», υπάρχει μια πραγματικότητα την οποία ο επιχειρηματίας δεν μπορεί να αποφύγει ούτε μπορεί να διαπραγματευτεί.

Θα ρωτήσουμε καλόπιστα: αφού οι ξενοδόχοι πήγαν μόνοι τους στην πλατφόρμα, γιατί φωνάζουν σήμερα; Δεν υπέγραψαν τους όρους; Δεν χάρηκαν όταν οι κρατήσεις άρχισαν να γεμίζουν τα δωμάτια από την άνοιξη μέχρι το φθινόπωρο; Ασφαλώς. Μόνο που η ελεύθερη αγορά γίνεται λιγότερο ελεύθερη όταν η αποφυγή συνεργασίας σημαίνει ότι θα έχαναν το μισό τους τζίρο. Ναι, μπορούν να φύγουν από την πλατφόρμα όπως καθένας μας μπορεί να φύγει από εταιρεία ηλεκτροδότησης επειδή δεν αρέσει η τιμολογιακή πολιτική. Αν υπάρχει μονοπώλιο θα ζήσουμε στο σκοτάδι. Η επιλογή υπάρχει μόνο θεωρητικά.

Εδώ μπαίνουν στη συζήτηση οι ρήτρες ισοτιμίας τιμών, αυτές οι μικρές υστερόγραφες φράσεις που έλεγαν στα ξενοδοχεία ότι δεν μπορούν να βάλουν καλύτερη τιμή ούτε στη δική τους ιστοσελίδα ούτε αλλού. Μια ρήτρα αθώα διατυπωμένη, «για το καλό σου το λέω» αλλά με επίδραση που καθόριζε ολόκληρη την εμπορική τους στρατηγική. Κι όταν ένα δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης αποφάσισε ότι αυτές οι ρήτρες πλήττουν τον ανταγωνισμό, το σκηνικό άλλαξε. Ξαφνικά αυτό που οι ξενοδόχοι αποδέχτηκαν από ανάγκη αποδείχθηκε ότι δεν έπρεπε να υπάρχει εξαρχής.

Και κάπου εδώ εμφανίζεται το δεύτερο ερώτημα: γιατί ζητούν αποζημίωση για κάτι που υπέγραψαν; Μεγάλοι άνθρωποι ήταν, επαγγελματίες. Εντούτοις, αν ένας όρος είναι παράνομος είναι παράνομος ακόμα κι αν τον υπέγραψες με πλατύ χαμόγελο. Η αποδοχή όρων από τον πιο αδύναμο συμβαλλόμενο δεν νομιμοποιεί την κατάχρηση δύναμης σε καμία εμπορική συμφωνία. Δεν λέμε σε έναν εργαζόμενο που δέχτηκε παράνομη ρήτρα «ε, το δέχτηκες, άρα καλά να πάθεις». Το ίδιο ισχύει και εδώ μόνο που αλλάζουν τα μεγέθη και τα ποσά.

Το πιο ενδιαφέρον δεν είναι οι προμήθειες που ίσως επιστραφούν αλλά η ίδια η ανατροπή της σχέσης ισχύος. Για χρόνια η booking.com παρουσιαζόταν ως το θαυματουργό εργαλείο που έδινε ορατότητα στις μικρές επιχειρήσεις. Τώρα εμφανίζεται ως παίκτης που χρησιμοποίησε την κυριαρχία του για να διαμορφώσει τους κανόνες προς όφελός του. Αυτό δεν ακυρώνει τον ρόλο της.  Απλώς στην Ευρώπη αυτά δεν περνάνε.

Οι ξενοδόχοι λοιπόν δεν καταγγέλλουν την τεχνολογία και τις δυνατότητες που παρέχει μια συγκεκριμένη εταιρεία. Καταγγέλλουν την ψευδαίσθηση ισότητας όταν το ένα μέρος είχε δεσπόζουσα θέση. Δεν ξύπνησαν ξαφνικά ούτε έγιναν δύστροποι. Η Δικαιοσύνη έκρινε ότι ο κανόνας που τους έδεσε τα χέρια δεν θα έπρεπε ποτέ να είχε εφαρμοστεί. Ποτέ δεν είναι αργά.