Μία και μόνο απάντηση αρμόζει στα δηλητηριώδη σχόλια για την 3η θητεία του Γιάννη Στουρνάρα στην Τράπεζα της Ελλάδος: στην χώρα μας διόλου δεν δυσκολευόμαστε να αναγνωρίσουμε την αποτυχία. Δυσκολευόμαστε, όμως, να αντέξουμε την επιτυχία και μάλιστα όταν έχει διάρκεια.

Δεν μας ενδιαφέρει πάντοτε ποιος είναι ο άνθρωπος, τι γνωρίζει, τι πέτυχε, σε ποιες συνθήκες το πέτυχε. Μας ενοχλεί περισσότερο η επαναλαμβανόμενη αναγνώριση. Αν την αξίζει ή όχι, πολλές φορές έρχεται δεύτερο.

Το «πρόβλημα» του Γιάννη Στουρνάρα είναι ότι συνδυάζει, κατά μάλλον σπάνιο τρόπο, τεχνοκρατική επάρκεια, πολιτικό αισθητήριο και προσωπική σεμνότητα. Δεν υπήρξε ποτέ εύκολος συνομιλητής της εξουσίας ούτε βολικός αντίπαλος της αντιπολίτευσης. Κράτησε αποστάσεις από τις ιδεολογικές ευκολίες, όχι επειδή αγνοεί την πολιτική, αλλά επειδή γνωρίζει ότι η οικονομία τιμωρεί πρώτα τις αυταπάτες και ύστερα τις κυβερνήσεις.

Η επάρκειά του, προϊόν σπουδών, εμπειρίας και μακράς θεσμικής διαδρομής, δύσκολα αμφισβητείται σοβαρά. Η θητεία του στο υπουργείο Οικονομικών συνδέθηκε με την κυβέρνηση Σαμαρά-Βενιζέλου και με τα πιο πέτρινα χρόνια της μνημονιακής περιόδου. Όμως ακόμη και όσοι διαφωνούν πολιτικά με εκείνη την περίοδο δυσκολεύονται να αγνοήσουν ότι τότε μπήκαν ορισμένες βάσεις για τη σταθεροποίηση της χώρας. Ως διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος, από το 2014, βρέθηκε στην καρδιά διαδοχικών κρίσεων: τραπεζική αστάθεια, capital controls, αποκατάσταση εμπιστοσύνης, έξοδος από την ενισχυμένη εποπτεία, επιστροφή στην επενδυτική βαθμίδα. Αυτά δεν είναι βιογραφικές λεπτομέρειες — είναι σταθμοί μιας εθνικής διαδρομής.

Ο ρόλος του διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος υπήρξε πάντοτε βαρύνων. Παραμένει σημαντικός, ακόμη και μετά την πρωτοκαθεδρία της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, η οποία αναπόφευκτα περιόρισε την αυτονομία και την εμβέλεια των εθνικών κεντρικών τραπεζών της ζώνης του ευρώ. Ο Στουρνάρας κινήθηκε μέσα σ’ αυτήν τη νέα πραγματικότητα χωρίς να υποβαθμίσει τον θεσμικό ρόλο της Τράπεζας της Ελλάδος. Αντιθέτως, συνέχισε μια παράδοση που συνδέεται με επιφανείς προκατόχους του, όπως, π.χ., ο Ξενοφών Ζολώτας και ο Δημήτρης Χαλικιάς: την διατύπωση της τεκμηριωμένης, ψύχραιμης και, όταν χρειάζεται, δυσάρεστης αλήθειας.

Οι ετήσιες εκθέσεις της Τράπεζας της Ελλάδος δεν είναι τυπικά κείμενα. Φέρουν πάντα τη σφραγίδα του εκάστοτε διοικητή και αποτελούν ένα από τα σοβαρότερα εργαλεία αποτύπωσης της κατάστασης της ελληνικής οικονομίας. Καταγράφουν επιτεύγματα, προειδοποιούν για κινδύνους, φωτίζουν βραχυχρόνιες και μακροχρόνιες παθογένειες, προτείνουν λύσεις. Και το κάνουν με γλώσσα τεχνοκρατική αλλά όχι ερμητική, αυστηρή, αλλά όχι αλαζονική, σοβαρή αλλά όχι δυσνόητη.   Αμφιβάλλω αν υπάρχει σήμερα οικονομολόγος που σέβεται τη δουλειά του και δεν ανατρέχει σ’ αυτές τις εκθέσεις για πληρότητα, συνέπεια και βάθος.

Δεν είναι τυχαίο ότι, παρά τις ιδεολογικές και πολιτικές τους διαφωνίες, ακόμη και ο Αλέξης Τσίπρας αναζητούσε τη γνώμη του Γιάννη Στουρνάρα. Για την 3η θητεία, το ΠΑΣΟΚ, βέβαια, την στήριξε καθώς δεν μπορούσε να αρνηθεί την ιστορία του. Τα άλλα κόμματα της αντιπολίτευσης με την άρνηση τους απλώς ανέδειξαν την στενότητα πνεύματος που φέρνει η ιδεολογική τους στρέβλωση. Αυτό δεν υποβαθμίζει, όμως, το γεγονός πως η ανανέωση της θητείας του δεν μπορεί να διαβαστεί μόνο ως κυβερνητική επιλογή. Διότι, είναι ψήφος εμπιστοσύνης στη θεσμική συνέχεια, στην τεχνοκρατική σοβαρότητα και στην ανάγκη η χώρα να μη μετατρέπει κάθε κρίσιμη θέση σε λάφυρο κομματικής αντιπαράθεσης.

Φθονερός πολιτικός κόσμος, θα πείτε. Ίσως. Αλλά στην περίπτωση Στουρνάρα υπάρχει και κάτι βαθύτερο: η αμηχανία απέναντι σε έναν άνθρωπο που δεν χρειάζεται να φωνάξει για να ακουστεί. Αυτό που δεν μπορεί να του συγχωρήσει ένα μέρος της πολιτικής μας κουλτούρας είναι ότι δεν φορά την επιτυχία του ως γαλόνι στο μανίκι — ούτε την τεχνοκρατική, ούτε την πολιτική, ούτε την προσωπική. Και ακριβώς γι’ αυτό η επιτυχία του ενοχλεί περισσότερο.

Η τρίτη θητεία του Γιάννη Στουρνάρα δεν είναι προσωπικό έπαθλο. Είναι αναγνώριση συνέπειας σε μια χώρα που συχνά επιβραβεύει τον θόρυβο και επιδεικνύει καχυποψία στην σοβαρότητα. Κι αν κάτι αξίζει να συγκρατήσουμε, είναι ότι οι θεσμοί δεν ενισχύονται και δεν εξελίσσονται με χειροκροτήματα, αλλά με ανθρώπους που αντέχουν να υπηρετούν με επάρκεια  χωρίς να αυτοδιαφημίζονται.

Διαβάστε επίσης

Τσίπρας, Καρυστιανού, Σαμαράς: Τρεις κομπάρσοι ως μνηστήρες της αγανάκτησης