Η αβεβαιότητα και η ανησυχία κυριαρχούν στην ψυχολογία των καταναλωτών τις πρώτες ημέρες μετά το ξέσπασμα του πολέμου στη Μέση Ανατολή, επηρεάζοντας άμεσα και τη συμπεριφορά τους στην αγορά.

Σύμφωνα με την έρευνα της NielsenIQ στο διάστημα 9- 12 Μαρτίου, που παρουσιάστηκε χθες στην  εκδήλωση της εταιρείας  για τα στελέχη του λιανεμπορίου, περισσότεροι από τους μισούς καταναλωτές, σε ποσοστό 57%, δηλώνουν ανήσυχοι, ενώ το 27% αναφέρει ότι βιώνει έντονο στρες. Το 13% εκφράζει θυμό, ενώ μόλις ένα 3% εμφανίζεται αδιάφορο απέναντι στις εξελίξεις, αποτυπώνοντας το βαρύ κλίμα που διαμορφώνεται ήδη από τις πρώτες ημέρες της κρίσης.

1

Οι πρώτες αντιδράσεις των καταναλωτών μετά το ξέσπασμα της κρίσης

Η αλλαγή αυτή αποτυπώνεται και στις ίδιες τις αγοραστικές κινήσεις. Σύμφωνα με τα στοιχεία της έρευνας, το 72% των καταναλωτών δηλώνει ότι έχει ήδη αλλάξει τη συμπεριφορά ή τις καθημερινές του συνήθειες.

Περισσότεροι από ένας στους τρεις, σε ποσοστό 35%, περιορίζουν τις δαπάνες τους, ενώ το 25% μειώνει τις δαπάνες. Την ίδια ώρα, ένα 10% δηλώνει ότι έχει ήδη στοκάρει βασικά προϊόντα. Η μεταστροφή αυτή αντανακλάται και στο είδος των ανησυχιών που εκφράζουν οι καταναλωτές, με την πρώτη αντίδραση να εστιάζει κυρίως στον φόβο νέου κύματος ανατιμήσεων. Το 22% δηλώνει ότι ανησυχεί για αύξηση των τιμών των τροφίμων, ενώ το 19% εκφράζει φόβους για ελλείψεις και προβλήματα στην εφοδιαστική αλυσίδα. Παράλληλα, το 16% συνδέει τις εξελίξεις με τον κίνδυνο ευρύτερης γεωπολιτικής κλιμάκωσης, ενώ το 14% ανησυχεί για άνοδο στις τιμές των καυσίμων. Πιο χαμηλά, αλλά σταθερά παρούσα, παραμένει η ανησυχία για την κάλυψη βασικών αναγκών, που διαμορφώνεται στο 10%. Σύμφωνα με τα όσα ανέφερε η Ντορίνα Φυντάνη, Strategic Analytics and Insights Market Leader της Greece & Bulgaria της NielsenIQ κατά την παρουσίαση της έρευνας η ψυχολογία της κρίσης έχει τέσσερα στάδια,  σοκ,  συνειδητοποίηση, προσαρμογή και την επανεκκίνηση. Και προφανώς σε αυτή τη φάση οι καταναλωτές βρίσκονται στη φάση του αρχικού σοκ.

Η σύγκριση με τις ανησυχίες προ κρίσης

Η σύγκριση μεταξύ Φεβρουαρίου και των πρώτων ημερών μετά το ξέσπασμα της κρίσης αποτυπώνει μια σαφή μετατόπιση στην ιεράρχηση των ανησυχιών των καταναλωτών. Στη μέτρηση του Φεβρουαρίου, η ανησυχία εστιαζόταν κυρίως στην καθημερινή οικονομική πίεση, με τις αυξήσεις στις τιμές των τροφίμων να συγκεντρώνουν το 45%, τους λογαριασμούς  το 21% και την κάλυψη βασικών αναγκών το 17%. Ακολουθούσε η γενικότερη οικονομική επιβράδυνση με 15% και η ασφάλεια της εργασίας με 13%, σκιαγραφώντας ένα περιβάλλον όπου το βασικό ζητούμενο ήταν η διαχείριση του διαθέσιμου εισοδήματος.

Στον αντίποδα, τα στοιχεία δείχνουν ότι αλλάζει ο τρόπος που σκέφτεται ο καταναλωτής μετά το ξέσπασμα της κρίσης στη Μέση Ανατολή.

Η ανησυχία δεν αφορά πλέον μόνο το αν θα φτάνουν τα χρήματα για το καλάθι, αλλά και το τι μπορεί να συμβεί συνολικά στην αγορά. Μαζί με την ακρίβεια, εμφανίζονται πιο έντονα οι φόβοι για ελλείψεις, για διαταραχές στην εφοδιαστική αλυσίδα και για τις ευρύτερες γεωπολιτικές εξελίξεις.

Η εξέλιξη αυτή έρχεται να προστεθεί σε μια ήδη επιβαρυμένη πραγματικότητα για τα ελληνικά νοικοκυριά. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε η NielsenIQ για το 2025, παρά το θετικό μακροοικονομικό περιβάλλον, την πρόβλεψη για ανάπτυξη το 2026 από 2,2 % έως 2,4% και την αποκλιμάκωση του πληθωρισμού, η πίεση στο διαθέσιμο εισόδημα παραμένει έντονη. Σχεδόν οι μισοί καταναλωτές εκτιμούν ότι η οικονομική τους κατάσταση επιδεινώνεται, ενώ μόλις ένα 13% δηλώνει βελτίωση.

Στο κυνήγι των προσφορών οι καταναλωτές

Την ίδια ώρα, το 57% αναφέρει ότι το εισόδημά του επαρκεί μόνο για την κάλυψη βασικών αναγκών, αποτυπώνοντας μια αγορά όπου η κατανάλωση κινείται οριακά. Η πίεση αυτή αποτυπώνεται και στον τρόπο με τον οποίο οι καταναλωτές κινούνται στο ράφι.

Η ευαισθησία στις τιμές παραμένει σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα, με περίπου το 68% να δηλώνει ότι γνωρίζει ή παρακολουθεί στενά τις τιμές των προϊόντων που αγοράζει τακτικά. Μάλιστα, το ποσοστό εκείνων που δηλώνουν ότι γνωρίζουν ακριβώς τις τιμές των βασικών προϊόντων εμφανίζει αυξητική τάση, επιβεβαιώνοντας ότι ο καταναλωτής γίνεται ολοένα και πιο εκπαιδευμένος και προσεκτικός στις αγορές του.

Την ίδια εικόνα επιβεβαιώνει και η στάση των καταναλωτών απέναντι στις προσφορές, με το «κυνήγι» της χαμηλότερης τιμής να αποτελεί πλέον παγιωμένη συμπεριφορά. Σχεδόν 8 στους 10 καταναλωτές δηλώνουν ότι καταβάλλουν συστηματική προσπάθεια για να αγοράζουν τα προϊόντα τους στη χαμηλότερη δυνατή τιμή, ενώ το 76% αναζητά ενεργά φυλλάδια και κουπόνια. Παράλληλα, περίπου δύο στους τρεις εκμεταλλεύονται συστηματικά τις προσφορές, ενώ ένας στους δύο δηλώνει ότι κινείται με αυστηρό προϋπολογισμό για τα βασικά είδη (πηγή: ΝielsenIQ).

Ίδιοι όγκοι, αυξημένες κατά 30% οι τιμές στα σούπερ μάρκετ σε 20 χρόνια

Η καταναλωτική συμπεριφορά δεν είναι ανεξάρτητη από την πορεία των τιμών στα σούπερ μάρκετ, όπως προκύπτει αν δει κανείς την εξέλιξη της αγοράς σε βάθος 20ετίας. Όπως προκύπτει από την έρευνα της NielsenIQ για την εξέλιξη της αγοράς FMCG την περίοδο 2006–2025, οι πωλήσεις όγκου στα σούπερ μάρκετ παρέμειναν σχεδόν οι ίδιες όχι όμως η μέση τιμή που εμφανίζεται αυξημένη κατά 30%.

Η πορεία αυτή αποτυπώνει μια ολόκληρη εποχή διαδοχικών κρίσεων και προσαρμογών. Από τα χρόνια πριν την οικονομική κρίση και την περίοδο των μνημονίων, μέχρι το σοκ του δημοψηφίσματος, την κατάρρευση της Μαρινόπουλος, την πανδημία και τις πρόσφατες πληθωριστικές πιέσεις, η αγορά πέρασε από έντονες διακυμάνσεις. Παρά τις αναταράξεις αυτές, το βασικό μοτίβο δεν άλλαξε.

Ετσι, ο δείκτης όγκου διαμορφώνεται το 2025 μόλις στο 102 σε σχέση με το 2006, την ώρα που ο δείκτης τιμών φτάνει στο 130. Δηλαδή, σε διάστημα σχεδόν δύο δεκαετιών, η κατανάλωση παραμένει ουσιαστικά αμετάβλητη, ενώ η αξία της αγοράς ενισχύεται σχεδόν αποκλειστικά μέσω των ανατιμήσεων.

Διαβάστε επίσης

Στα ραντάρ των ξένων επενδυτών η Ελλάδα – Οι hot κλάδοι για deals το 2026

Τα αντίβαρα στην παγκόσμια τρικυμία: Τα μηνύματα Μητσοτάκη-Θεοδωρικάκου για βιομηχανία και επενδύσεις

Σύννεφα πάνω από την OPAP Αρένα – Τι συμβαίνει με τα εστιατόρια της nice n easy