«Φρένο» στην ανάπτυξη του 2026 φέρνουν οι επιπτώσεις του πολέμου στη Μέση Ανατολή που έχει δημιουργήσει σημαντικές πληθωριστικές πιέσεις λόγω της ενεργειακής κρίσης.

Οι νέες προβλέψεις του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών που θα ενσωματωθούν στην αναθεωρημένη έκθεση προόδου του Μεσοπρόθεσμου Σχεδίου της Ελλάδας (Annual Progress Report), η οποία θα αποσταλεί στις 30 Απριλίου στην Κομισιόν, αποτυπώνουν τις διεθνείς πιέσεις που δέχεται η ελληνική οικονομία, με το οικονομικό επιτελείο να ξαναγράφει τους στόχους για ανάπτυξη, πληθωρισμό και χρέος σε σχέση με τις αρχικές εκτιμήσεις του προϋπολογισμού.

1

Η ανάπτυξη του 2026 αναμένεται να υποχωρήσει στο 2%, έναντι του 2,4% της αρχικής εκτίμησης. Αυτή η πρόβλεψη έχει αναθεωρηθεί με βάση υψηλότερη τιμή πετρελαίου. Ο αρχικός προϋπολογισμός είχε χτιστεί με τιμή Brent στα 62,4 δολάρια το βαρέλι, ενώ πλέον οι εκτιμήσεις για το 2026 βασίζονται σε μέση τιμή κοντά στα 89 δολάρια (σε επίπεδο έτους), όπως διευκρίνισε χθες ο υφυπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Θάνος Πετραλιάς.

Για το τρέχον έτος αναθεωρείται προς τα πάνω και ο στόχος για τον πληθωρισμό και συγκεκριμένα στο 3,2% από 2,2%. Παρά το δυσμενέστερο μακροοικονομικό περιβάλλον, το πρωτογενές πλεόνασμα αναμένεται να ενισχυθεί στο 3,2% του ΑΕΠ, έναντι αρχικής πρόβλεψης 2,8%. Το ονομαστικό ΑΕΠ αναθεωρείται στα 261,3 δισ. ευρώ (από 260 δισ.), ενώ το δημόσιο χρέος θα μειωθεί ταχύτερα στο 136,8% του ΑΕΠ, έναντι 138,2% στον προϋπολογισμό.

Αυτή η αποκλιμάκωση δεν προέρχεται μόνο από την αύξηση του ονομαστικού ΑΕΠ, αλλά και την καλύτερη πορείας της οικονομίας το 2025 και την πρόωρη αποπληρωμή των δανείων του πρώτου μνημονίου (Greek Loan Facility).

Το carry over effect το 2027

Ένα μέρος από το «χαμένο έδαφος» του 2026 θα καλυφθεί όμως, το 2027. Ο στόχος της ανάπτυξης αναθεωρείται ανοδικά στο 2% από το 1,7%, με ώθηση από την αύξηση των δημόσιων επενδύσεων και τα νέα ευρωπαϊκά χρηματοδοτικά εργαλεία.

Ο πληθωρισμός εκτιμάται πως θα διαμορφωθεί σε χαμηλότερα επίπεδα στο 2,4% από το 2,2% του αρχικού στόχου, ενώ το πρωτογενές πλεόνασμα διατηρείται στο 3,2% του ΑΕΠ. Το ΑΕΠ εκτιμάται στα 272,8 δισ. ευρώ (από 270,2 δισ.), ενώ το ποσοστό του χρέους αναμένεται να αποκλιμακωθεί περαιτέρω στο 130,3% του ΑΕΠ.

Σημαντικό στοιχείο για την αύξηση του ρυθμού ανάπτυξης το 2027 παίζουν και τα μέτρα που ανακοινώθηκαν χθες από την κυβέρνηση, όπως επίσης και η αύξηση του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων, από 6,35 δισ. ευρώ που ήταν στην πρόβλεψη στο μεσοπρόθεσμο, στα 7 δισ. ευρώ.

Μάλιστα αυτή η αύξηση είναι μόνιμη και τα επόμενα έτη (2028, 2029, 2030) καθώς έχουν ενταχθεί πλέον στην εκτίμηση τα νέα χρηματοδοτικά εργαλεία που ανακοινώθηκαν πριν δύο μήνες, το Social Climate Fund, το Κλιματικής Κρίσης, και το Modernization Fund, το Ταμείο Κυβερνητικής Συγχρονισμού.

Δημοσιονομικός χώρος 200 εκατ. ευρώ φέτος και 1 δισ. το 2027

Παρά τις αναθεωρήσεις των στόχων και το διπλό πακέτο έκτακτων μέτρων που ανακοινώθηκαν μέσα σε διάστημα μόλις ενός μήνα, φαίνεται πως ο διαθέσιμος δημοσιονομικός χώρος για φέτος δεν έχει εξαντληθεί. Η πρώτη δέσμη μέτρων των 306 εκατ. ευρώ με το fuel pass και η χθεσινή με τα 8 μέτρα στήριξης ύψους 500 εκατ. ευρώ, θεωρητικά θα μπορούσαν να έχουν εξαντλήσει κάθε δημοσιονομικό περιθώριο.

Το υπερπλεόνασμα των 2,9 δις ευρώ δημιουργούσε για φέτος έναν έξτρα δημοσιονομικό χώρο ύψους 800 εκατ. ευρώ, όσο δηλαδή είναι και το ύψος των μέτρων στήριξης που ανακοινώθηκαν.

Ο χώρος των 800 εκατομμυρίων προέρχεται από την αναγνώριση νέων ενεργητικών μέτρων εσόδων 200 εκατ. ευρώ για το 2026 και 250 εκατ. ευρώ για το 2027.

Στην πράξη πρόκειται για μόνιμα μέτρα, που φέρνουν μόνιμα έσοδα όπως:

• η επέκταση της κάρτας εργασίας σε χονδρεμπόριο, χρηματοοικονομικές υπηρεσίες και εταιρείες ενέργειας που έγινε τον Νοέμβριο, που επέφερε επιπλέον 120 εκατομμύρια ευρώ,
• η φορολόγηση των διαδικτυακών παιγνίων που εξαγγέλθηκε τον προηγούμενο μήνα, με έσοδα 50 εκατομμύρια φέτος και 100 εκατομμύρια ευρώ το 2027 και
• επιπλέον φορολογικά έσοδα ύψους 33 εκατ. ευρώ από το ηλεκτρονικό πελατολόγιο στα συνεργεία, τα πλυντήρια αυτοκινήτων κτλ

Την ίδια ώρα υπήρξε και σημαντική εξοικονόμηση δαπανών που εκτιμάται σε 600 εκατομμύρια ευρώ, που αν αθροιστούν και τα νέα μόνιμα έσοδα των 300 εκατ. ευρώ, προκύπτει ο έξτρα δημοσιονομικός χώρος των 800 εκατ. ευρώ για το 2025.

Καθοριστικό είναι ότι μόνο ένα μέρος της υπεραπόδοσης του 2025 θεωρείται διατηρήσιμο. Από τα 1,7 δισ. ευρώ χαμηλότερων δαπανών, τα 600 εκατ. ευρώ κρίνονται μόνιμα, ενώ τα υπόλοιπα αποδίδονται σε συγκυριακούς παράγοντες και δεν δημιουργούν δημοσιονομικό χώρο για τα επόμενα έτη.

Ωστόσο, φαίνεται πως για φέτος υπάρχουν ακόμα 200 εκατ. ευρώ που μπορούν να δοθούν τους επόμενους μήνες, με το οικονομικό επιτελείο να διατηρεί ένα «μαξιλάρι ασφαλείας» λόγω της τεράστιας αβεβαιότητας που επικρατεί με τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή και το ενδεχόμενο να απαιτηθεί και νέος γύρος μέτρων.

Παρά το υπερπλεόνασμα των 2,9 δις ευρώ, η Ελλάδα θα πρέπει να προχωρά με προσεκτικά βήματα στις ανακοινώσεις μέτρων στήριξης, ώστε να μην υπερβεί το «ταβάνι» των πρωτογενών δαπανών. Οι αρχικοί στόχοι προέβλεπαν αυξήσεις δαπανών 3,6 δισ. ευρώ για το 2026 και 3,1 δισ. ευρώ για το 2027. Μετά τις νέες εκτιμήσεις και τα μέτρα που έχουν ήδη ανακοινωθεί, η χώρα παραμένει οριακά εντός των ορίων αυτών.

Συγκεκριμένα, για το 2026 η απόσταση από το ανώτατο όριο δαπανών είναι μόλις 0,1% του ΑΕΠ, δηλαδή περίπου 200 εκατ. ευρώ και για το 2027, το περιθώριο αυξάνεται στο 0,4% του ΑΕΠ, δηλαδή περίπου 1 δισ. ευρώ. Αυτός δηλαδή, είναι ο διαθέσιμος δημοσιονομικός χώρος για τον επόμενο ενάμιση χρόνο.

Διαβάστε επίσης:

Αύξηση μόνιμου επιδόματος στα 300 ευρώ για 1,87 εκατ. συνταξιούχους

Συντάξεις Μαΐου: Πότε πληρώνονται – Αναλυτικά οι ημερομηνίες καταβολής

Τριπλή παρέμβαση για χρέη σε εφορία, ταμεία και τράπεζες: Ποιοι μπαίνουν στις νέες 72 δόσεις, ο εξωδικαστικός και ο ρόλος της πάγιας ρύθμισης των 24 δόσεων