Τσάφος (ΥΠΕΝ): Έχουμε αρκετά εφόδια για να μην ανησυχούμε για ακραίες τιμές το καλοκαίρι

Η Ελλάδα μπαίνει στο καλοκαίρι με καλύτερες προϋποθέσεις σε σχέση με πέρυσι και χωρίς ενδείξεις για μια νέα ενεργειακή κρίση διατύπωσε ο υφυπουργός Ενέργειας Νίκος Τσάφος, παρουσιάζοντας μια σειρά από δεδομένα που, όπως είπε, δικαιολογούν μεγαλύτερη αισιοδοξία για την πορεία των τιμών ηλεκτρικής ενέργειας τους επόμενους μήνες.

Όπως ανέφερε, από την έναρξη της γεωπολιτικής έντασης στη Μέση Ανατολή υπήρξαν πολλές προβλέψεις για εκτίναξη των τιμών και ανάγκη νέων επιδοτήσεων, ωστόσο μέχρι στιγμής τα στοιχεία δεν επιβεβαιώνουν αυτά τα σενάρια. Αντίθετα, η ελληνική αγορά εμφανίζει μεγαλύτερη ανθεκτικότητα και καλύτερη εικόνα από τις περισσότερες χώρες της περιοχής.

Σχετικά με το αν υπάρχει ενδεχόμενο επιβολής φόρου υπερκερδών στα διυλιστήρια, τόνισε ότι δεν τίθεται τέτοιο θέμα, σε μια συγκυρία που η ενεργειακή ασφάλεια είναι προτεραιότητα, και ότι “όταν το Υπουργείο ζητά από τις εταιρείες να φροντίζουν για την ομαλή τροφοδοσία της αγοράς, και για να έχουμε αεροπορικά καύσιμα, δεν μπορεί να λέμε μετά ότι θα τιμωρηθούν γι αυτό”.

Οι τρεις βασικοί λόγοι αισιοδοξίας για το καλοκαίρι

Ο πρώτος λόγος που σύμφωνα με τον κ. Τσάφο οι συνθήκες είναι θετικές για να μη δούμε ακραίες τιμές το καλοκαίρι, είναι οι μεγάλες εξαγωγές ηλεκτρικής ενέργειας. Σύμφωνα με τον υφυπουργό, η Ελλάδα έχει εξελιχθεί σε καθαρό εξαγωγέα ρεύματος, με τις εξαγωγές να γεμίζουν συχνά τόσο πολύ τις διασυνδέσεις ώστε αυτές να λειτουργούν ως «ασπίδα» απέναντι στις υψηλότερες τιμές που καταγράφονται στις γειτονικές αγορές. Όπως σημείωσε, η χώρα εξήγαγε ηλεκτρική ενέργεια προς τη Βουλγαρία στο 96% των ωρών του Μαΐου, ενώ οι ελληνικές τιμές παρέμειναν χαμηλότερες από τις βουλγαρικές σε όλη τη διάρκεια του μήνα.

Ο δεύτερος λόγος είναι τα υψηλά αποθέματα νερού στα υδροηλεκτρικά έργα. Ο κ. Τσάφος τόνισε ότι τα φράγματα εισέρχονται στη θερινή περίοδο με από τα υψηλότερα αποθέματα των τελευταίων ετών, προσφέροντας πολύτιμες εφεδρείες στο σύστημα σε περίπτωση αυξημένης ζήτησης.

Τρίτος παράγοντας είναι η αποθήκευση ενέργειας. Οι πρώτες μπαταρίες που έχουν ήδη τεθεί σε λειτουργία συνεισφέρουν περίπου 150 MW στις ώρες αιχμής, ενώ αναμένονται νέες μονάδες το επόμενο διάστημα. Σύμφωνα με τον υφυπουργό, η αυξημένη αποθηκευτική ισχύς θα ενισχύσει τον ανταγωνισμό τις βραδινές ώρες και θα περιορίσει τον ρόλο των ακριβότερων μονάδων φυσικού αερίου στη διαμόρφωση των τιμών.

Περισσότερες ΑΠΕ και χαμηλότερη αφετηρία από την υπόλοιπη περιοχή

Στα θετικά στοιχεία ο υφυπουργός προσέθεσε και τη σημαντική αύξηση της εγκατεστημένης ισχύος από Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας. Όπως είπε, σε σχέση με πέρυσι έχουν προστεθεί περισσότερα έργα ΑΠΕ από όση επιπλέον ζήτηση έχει δημιουργηθεί, γεγονός που συνεχίζει να ασκεί καθοδικές πιέσεις στις μεσημεριανές τιμές και να βελτιώνει τη συνολική εικόνα της αγοράς.

Παράλληλα, υπογράμμισε ότι η Ελλάδα ξεκινά το καλοκαίρι από σαφώς χαμηλότερο επίπεδο τιμών σε σχέση με τις περισσότερες χώρες της Νοτιοανατολικής Ευρώπης. Ενδεικτικά ανέφερε ότι η μέση τιμή του Μαΐου στην Ελλάδα διαμορφώθηκε στα 89 ευρώ ανά μεγαβατώρα, έναντι 102 ευρώ στη Βουλγαρία, 110 ευρώ στη Ρουμανία και 107 ευρώ στην Ουγγαρία.

«Έχουμε γίνει εξαγωγική χώρα ηλεκτρισμού»

Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε ο κ. Τσάφος στη μεταστροφή της ελληνικής αγοράς τα τελευταία χρόνια. Υπενθύμισε ότι πριν από λίγα χρόνια η χώρα εισήγαγε περίπου το 20% της ηλεκτρικής ενέργειας που κατανάλωνε και βρισκόταν συχνά ανάμεσα στις ακριβότερες αγορές της Ευρώπης. Σήμερα, όπως είπε, η Ελλάδα συγκαταλέγεται στους μεγαλύτερους εξαγωγείς ηλεκτρικής ενέργειας στην Ευρωπαϊκή Ένωση και βρίσκεται στην τέταρτη θέση σε απόλυτους όγκους εξαγωγών μετά τη Γαλλία, τη Σουηδία και την Ολλανδία.

Μάλιστα, απέρριψε τις εκτιμήσεις ότι η Βουλγαρία εκμεταλλεύεται ελληνική ενέργεια μέσω συστημάτων αποθήκευσης και στη συνέχεια την επανεξάγει ακριβότερα, επισημαίνοντας ότι τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν πως η ελληνική αγορά παραμένει φθηνότερη από τη βουλγαρική όλες τις ώρες της ημέρας.

Επιφυλακτικός αλλά αισιόδοξος

Παρά τη θετική εικόνα, ο υφυπουργός απέφυγε να κάνει ασφαλείς προβλέψεις για την πορεία των τιμών, σημειώνοντας ότι η αγορά ενέργειας επηρεάζεται καθημερινά από διεθνείς εξελίξεις, τις τιμές του φυσικού αερίου και γεωπολιτικούς παράγοντες.

«Δεν εφησυχάζω ποτέ», ανέφερε χαρακτηριστικά, προσθέτοντας ωστόσο ότι οι συνθήκες σήμερα είναι καλύτερες από πέρυσι και ότι η χώρα διαθέτει περισσότερα εργαλεία για να αντιμετωπίσει πιθανές πιέσεις. «Έχουμε περισσότερες ΑΠΕ, πολύ καλά νερά, περισσότερη αποθήκευση και μια αγορά που παραμένει ανταγωνιστική και εξαγωγική. Όλα αυτά με κάνουν να νιώθω ότι έχουμε αρκετά εφόδια για το καλοκαίρι», ήταν το βασικό μήνυμα που εξέπεμψε.

Τα παραπάνω τόνισε ο κ. Τσάφος, στο περιθώριο συνεδρίου για την πυρηνική ενέργειας που πραγματοποιήθηκε χθες, στο οποίο και τόνισε την απόφαση της κυβέρνηση να δημιουργία το αρχικό πλαίσιο για να τεθούν οι βάσεις ώστε να μπορέσει να αξιολογηθεί μια τέτοια επενδυτική επιλογή στο μέλλον.

Η στρατηγική του ΥΠΕΝ για την πυρηνική ενέργεια: Πρώτα γνώση, θεσμοί και κοινωνική συναίνεση, μετά οι αποφάσεις

Σύμφωνα με τον σχεδιασμό που περιέγραψε, ο υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Νίκος Τσάφος, παρουσιάζοντας τη στρατηγική του ΥΠΕΝ για την πυρηνική ενέργεια, η Ελλάδα βρίσκεται σήμερα στο στάδιο της διερεύνησης και όχι της λήψης αποφάσεων. Η πυρηνική ενέργεια αντιμετωπίζεται ως μία από τις διαθέσιμες επιλογές για το μακροπρόθεσμο ενεργειακό μέλλον της χώρας, χωρίς να έχει προαποφασιστεί η υλοποίηση κάποιου συγκεκριμένου έργου. Αντίθετα, στόχος του ΥΠΕΝ είναι να δημιουργήσει ένα πλαίσιο γνώσης, θεσμικής ετοιμότητας και τεχνικής επάρκειας, που θα επιτρέψει στην Ελλάδα να αποφασίσει μελλοντικά με επάρκεια στοιχείων και όχι υπό την πίεση των εξελίξεων.

Ο Νίκος Τσάφος υπογράμμισε ότι η ενεργειακή μετάβαση βασίζεται σήμερα κυρίως στις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, στην αποθήκευση μέσω μπαταριών και αντλησιοταμιευτικών έργων, καθώς και στις διεθνείς ηλεκτρικές διασυνδέσεις. Ωστόσο, έθεσε το ερώτημα του πώς μπορεί να διατηρηθεί ένα αξιόπιστο και χαμηλού κόστους σύστημα ηλεκτροπαραγωγής σε περιόδους κατά τις οποίες η παραγωγή από ΑΠΕ δεν επαρκεί. Σε αυτό το πλαίσιο, η πυρηνική ενέργεια επανέρχεται στη διεθνή συζήτηση ως πιθανή λύση για την παροχή σταθερής παραγωγής ηλεκτρισμού χαμηλών εκπομπών άνθρακα.

Ο υφυπουργός αναγνώρισε ότι η πυρηνική τεχνολογία εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σημαντικές προκλήσεις. Πολλά έργα διεθνώς καταγράφουν υπερβάσεις κόστους και καθυστερήσεις, ενώ η τεχνολογία παραμένει σύνθετη τόσο από τεχνική όσο και από χρηματοδοτική άποψη. Παρ’ όλα αυτά, υποστήριξε ότι η Ελλάδα δεν πρέπει να περιμένει μέχρι να ωριμάσουν πλήρως οι τεχνολογίες για να αρχίσει να αποκτά τεχνογνωσία. Αντίθετα, χρειάζεται από τώρα να παρακολουθεί τις εξελίξεις στους συμβατικούς αντιδραστήρες αλλά και στις νέες τεχνολογίες, όπως οι μικροί αρθρωτοί αντιδραστήρες (SMRs), ώστε να κατανοεί τις δυνατότητες, τους κινδύνους και τις προοπτικές τους.

Κεντρικό στοιχείο της στρατηγικής του ΥΠΕΝ είναι η προσαρμογή στην ελληνική πραγματικότητα του μοντέλου που προτείνει ο Διεθνής Οργανισμός Ατομικής Ενέργειας (IAEA). Η πρώτη φάση αφορά την αξιολόγηση της ανάγκης ή μη για πυρηνική ενέργεια, εξετάζοντας τις ενεργειακές ανάγκες της χώρας, τις εναλλακτικές λύσεις ηλεκτροπαραγωγής και τον πιθανό ρόλο που θα μπορούσε να διαδραματίσει η πυρηνική τεχνολογία στο ενεργειακό μείγμα. Στη συνέχεια προβλέπεται η δημιουργία του απαραίτητου θεσμικού και ρυθμιστικού πλαισίου, με κανόνες αδειοδότησης, εποπτείας και ασφάλειας, καθώς και η ανάπτυξη του απαιτούμενου ανθρώπινου δυναμικού. Μόνο μετά την ολοκλήρωση αυτών των σταδίων θα μπορούσε να τεθεί ζήτημα κατασκευής κάποιας πυρηνικής εγκατάστασης.

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται επίσης στην ανάπτυξη εγχώριας τεχνογνωσίας. Ο κ. Τσάφος τόνισε ότι η χώρα χρειάζεται να επενδύσει στην εκπαίδευση επιστημόνων, μηχανικών, στελεχών των ρυθμιστικών αρχών και ειδικών που θα μπορούν να αξιολογούν τεχνολογίες και να παρακολουθούν τις διεθνείς εξελίξεις, ανεξάρτητα από το αν τελικά προχωρήσει ή όχι σε πυρηνικό πρόγραμμα. Παράλληλα, αναγκαία θεωρείται η εξασφάλιση πολιτικής και κοινωνικής συναίνεσης, καθώς καμία τέτοια στρατηγική επιλογή δεν μπορεί να υλοποιηθεί χωρίς ευρεία αποδοχή από την κοινωνία και το πολιτικό σύστημα.

Σημαντικό ρόλο σε αυτή τη διαδικασία καλείται να διαδραματίσει το ΕΚΕΦΕ Δημόκριτος, το οποίο διαθέτει ιστορική εμπειρία από τη λειτουργία του μοναδικού ερευνητικού πυρηνικού αντιδραστήρα της χώρας. Η επιστημονική κοινότητα εκτιμά ότι η Ελλάδα δεν ξεκινά από μηδενική βάση, αλλά απαιτείται ανασυγκρότηση του ανθρώπινου δυναμικού και δημιουργία νέας γενιάς ειδικών που θα μπορούν να στηρίξουν οποιαδήποτε μελλοντική επιλογή.

Το βασικό συμπέρασμα της στρατηγικής που παρουσιάστηκε είναι ότι η πυρηνική ενέργεια δεν αντιμετωπίζεται ως άμεσο επενδυτικό σχέδιο, αλλά ως ένα ενδεχόμενο μακροπρόθεσμο εθνικό εγχείρημα. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις που παρουσιάστηκαν, από την έναρξη της προετοιμασίας μέχρι την πιθανή λειτουργία μιας πρώτης μονάδας θα μπορούσαν να απαιτηθούν 15 έως 20 χρόνια ή και περισσότερο. Για τον λόγο αυτό, το ΥΠΕΝ θεωρεί ότι η κρίσιμη απόφαση σήμερα δεν είναι αν η Ελλάδα θα αποκτήσει πυρηνικούς σταθμούς, αλλά αν θα αποκτήσει τη γνώση, τους θεσμούς και τις δυνατότητες που θα της επιτρέψουν να αξιολογήσει υπεύθυνα αυτή την επιλογή όταν οι τεχνολογικές, οικονομικές και γεωπολιτικές συνθήκες το απαιτήσουν.

Διαβάστε επίσης

Τσάφος: Κάτω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο η λιανική τιμή του ρεύματος – Η Ελλάδα καθαρός εξαγωγέας

Πετρέλαιο: Η μεγαλύτερη μηνιαία πτώση από το ιστορικό κραχ της πανδημίας το 2020

ΥΠΕΝ: Η σύγκριση του Green Tank για το ρεύμα στην Ευρώπη βασίζεται σε στρεβλή καταγραφή του κόστους