Τέλος σε μια στρέβλωση δεκαετιών: Τι αλλάζει στις άδειες των διευθυντικών στελεχών με τον νέο εργασιακό νόμο

Ότι οι διευθύνοντες υπάλληλοι βρίσκονται σε μια ιδιόμορφη περιοχή του εργατικού δικαίου, στην οποία εξαιρούνται από αρκετές προστατευτικές διατάξεις, είναι ένα καθεστώς που ισχύει για πάνω από έναν αιώνα, από τον νόμο 2269 του1920.

Αυτή η ιδιότυπη θέση τους, από τη μία εργαζόμενοι με σύμβαση εξαρτημένης εργασίας και από την άλλη άτομα εμπιστοσύνης με ιδιαίτερη σχέση με την επιχείρηση, είχε οδηγήσει τη νομολογία να τους στερεί ακόμη και το δικαίωμα στην άδεια!

Με τον νέο εργασιακό νόμο, όμως, ο νομοθέτης παρεμβαίνει ευθέως στο ζήτημα, τροποποιώντας τον Κώδικα Ατομικού Εργατικού Δικαίου και προβλέποντας πλέον ρητά ότι οι διευθύνοντες υπάλληλοι δικαιούνται ετήσια άδεια και επίδομα αδείας, βάζοντας τέλος σε μία από τις πλέον επίμονες ερμηνευτικές διαμάχες του εργατικού δικαίου.

Πρόκειται ουσιαστικά για τη διόρθωση μιας πολυετούς απόκλισης της ελληνικής νομολογίας από το ενωσιακό δίκαιο που συζητιόταν εδώ και περίπου μία δεκαετία.

Η νομολογία θεωρούσε την άδεια ασύμβατη με τη θέση του διευθύνοντος υπαλλήλου

Η εξαίρεση των διευθυντικών στελεχών από ορισμένες διατάξεις της εργατικής νομοθεσίας δεν είναι καινούργια. Βασίζεται στη Διεθνή Σύμβαση της Ουάσιγκτον του 1919, η οποία κυρώθηκε στην Ελλάδα με τον ν. 2269/1920 και εξαιρεί τα πρόσωπα που ασκούν καθήκοντα διεύθυνσης ή εποπτείας από τα χρονικά όρια εργασίας.

Με λίγα λόγια, ένα διευθυντικό στέλεχος μπορεί να εργαστεί πολύ πέραν του ωραρίου των 8 ωρών χωρίς να πληρωθεί υπερωρίες και χωρίς να υπάγεται στους περιορισμούς αυτών.

Με την πάροδο των ετών, όμως, η ελληνική νομολογία προσέδωσε στην εξαίρεση αυτή ακόμη ευρύτερο περιεχόμενο. Ο Άρειος Πάγος επανειλημμένα έχει κρίνει ότι οι διευθύνοντες υπάλληλοι εξαιρούνται όχι μόνο από τις διατάξεις περί ωραρίου, υπερεργασίας και υπερωριών, αλλά και από τις διατάξεις περί χορήγησης ετήσιας άδειας αναψυχής, θεωρώντας ότι οι ρυθμίσεις αυτές είναι ασυμβίβαστες με την εξέχουσα θέση και τα καθήκοντά τους.

Φυσικά, δεν σημαίνει ότι κάθε εργαζόμενος που φέρει τον τίτλο του διευθυντή είναι και διευθύνων υπάλληλος. Με πολλές δικαστικές αποφάσεις είχε κριθεί από τα δικαστήρια ότι ένας υπάλληλος δεν είναι διευθυντικό στέλεχος και άρα δικαιούται άδεια αναψυχής.

Χαρακτηριστική είναι η απόφαση του Αρείου Πάγου 1388/2019, η οποία αφορούσε Οικονομικό Διευθυντή μεγάλης επιχείρησης. Παρά τον τίτλο και τις αυξημένες αποδοχές του, το δικαστήριο είχε κρίνει ότι δεν είχε τα χαρακτηριστικά του διευθύνοντος υπαλλήλου, καθώς δεν μπορούσε να προσλαμβάνει ή να απολύει προσωπικό, δεν εκπροσωπούσε αυτοτελώς την εταιρεία, δεν τη δέσμευε με την υπογραφή του και οι άδειές του εγκρίνονταν από τον Γενικό Διευθυντή.

Μάλιστα, στην τότε απόφαση είχε συναχθεί το συμπέρασμα ότι, εφόσον ο εν λόγω υπάλληλος έπαιρνε κανονικά άδεια και επίδομα αδείας, δεν αποτελούσε πραγματικό διευθύνοντα υπάλληλο.

Τόσο παγιωμένη ήταν στο ανώτατο δικαστήριο της χώρας η αντίληψη ότι τα δικαιώματα που παρέχει το εργατικό δίκαιο δεν υφίστανται για τα διευθυντικά στελέχη.

Οι ευρωπαϊκές απαιτήσεις που οδήγησαν στην αλλαγή

Η τωρινή παρέμβαση του νομοθέτη, πάντως, δεν έγινε τυχαία.

Το δικαίωμα στην ετήσια άδεια με αποδοχές κατοχυρώνεται τόσο από την Οδηγία 2003/88/ΕΚ όσο και από το άρθρο 31 του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και αντιμετωπίζεται από το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης ως θεμελιώδες κοινωνικό δικαίωμα, από το οποίο οι εξαιρέσεις επιτρέπονται μόνο υπό ιδιαίτερα αυστηρές προϋποθέσεις.

Η ελληνική νομολογία είχε αρχίσει ήδη να αντιμετωπίζει δυσκολίες ως προς τη συμβατότητα της πάγιας ερμηνείας της με το ενωσιακό δίκαιο, με αποτέλεσμα να δημιουργείται αυξανόμενη ανασφάλεια δικαίου.

Έτσι, ο ν. 5316/2026 επιχειρεί να κλείσει οριστικά αυτή την εκκρεμότητα, προβλέποντας ρητά ότι και οι διευθύνοντες υπάλληλοι δικαιούνται ετήσια άδεια και επίδομα αδείας.

Προς μια εξίσωση στελεχών και υπαλλήλων;

Η αλλαγή δεν σημαίνει ότι καταργείται η ιδιαίτερη θέση των διευθυντικών στελεχών.

Η έννοια του διευθύνοντος υπαλλήλου παραμένει κρίσιμη για σειρά άλλων ζητημάτων, όπως τα χρονικά όρια εργασίας, οι υπερωρίες, η εργασία κατά Κυριακές και αργίες και γενικότερα οι διατάξεις που εξακολουθούν να συνδέονται με την ιδιαίτερη θέση του εργαζομένου μέσα στην επιχείρηση.

Αυτό που αλλάζει είναι αποκλειστικά το ζήτημα της ετήσιας άδειας και του επιδόματος αδείας. Από τη δημοσίευση του νέου νόμου και εφεξής, οι επιχειρήσεις θα πρέπει να ενσωματώσουν τη νέα ρύθμιση στις συμβάσεις εργασίας, στις πολιτικές ανθρώπινου δυναμικού και στις διαδικασίες μισθοδοσίας τους, προσαρμόζοντας παράλληλα και τον τρόπο διαχείρισης των διευθυντικών στελεχών.

Διαβάστε επίσης:

Nέες Ταυτότητες: Τέλος από αύριο Δευτέρα οι παλιές μπλε ταυτότητες για ταξίδια στο εξωτερικό – Τι αλλάζει για τους πολίτες

Επαγγελματικά Ταμεία: Γιατί αξίζει να αποταμιεύετε για τη σύνταξή σας – Όλες οι αλλαγές που φέρνει ο νέος νόμος
Alpha Bank: Οι προμήθειες και τα δάνεια αλλάζουν το επενδυτικό αφήγημα