Αποθήκευση: Πόσο κοστίζει η 19μηνη καθυστέρηση των 4,7 GW; – Ενάμιση χρόνο μετά την πρόσκληση ακόμη περιμένουμε

Την ώρα που ευχόμαστε να προχωρήσει γρήγορα το σχέδιο Τσάφου για να φτάσει η αποθήκευση ενέργειας να μας προσφέρει χαμηλότερες τιμές ενέργειας στη χονδρεμπορική αγορά το 2030, αναρωτιόμαστε γιατί ενώ μπορούσε να έχει συμβεί, δεν έχει γίνει ήδη.

Γιατί καθυστερεί τόσο ο διαγωνισμός για 4,7 GW μπαταριών χωρίς επιδότηση,  πόσο μας έχει κοστίσει αυτή η καθυστέρηση και ποια θα ήταν η τιμή της ενέργειας αν είχαν ήδη τοποθετηθεί.

Κι ενώ αναμένουμε την επεξεργασία των αιτήσεων από την Επιτροπή Αξιολόγησης και τις λίστες προτεραιοποίησης, για να φτάσουμε στους όρους σύνδεσης, (για να έχουμε μετά το σκόπελο των ενδεχόμενων ενστάσεων, και άγνωστο ξεκάθαρο χρονοδιάγραμμα για το πότε θα μπουν στην πρίζα αυτές οι μπαταρίες), αναρωτιόμαστε σε ποια τιμή θα ήταν αύριο η τιμή της ενέργειας αν είχαμε ήδη 5,5 GW μπαταριών, και τι μας εμπόδισε ….ώστε αυτό θα  να έχει γίνει.

Αν αυτός ο διαγωνισμός είχε προχωρήσει εντός του αρχικού χρονοδιαγράμματος και η βασική προθεσμία είχε τηρηθεί τότε ο κ. Τσάφος θα έδινε  από τον Ιούνιο του 2025 τη δυνατότητα στους επενδυτές να ξεκινήσουν τη διαδικασία  και μέσα σε ένα χρόνο θα είχαν τοποθετήσει τις μπαταρίες τους στο σύστημα. Και αν λάμβανε πιέσεις ότι δεν προλάβαιναν όλοι οι ενδιαφερόμενοι να ετοιμαστούν, στο ασφυκτικό πλαίσιο του Ιουνίου, θα μπορούσε να δώσει τις πρώτες μπαταρίες σε όποιον ήταν έτοιμος, για  να προχωράει η επένδυση και να επαναλαμβάνει την  πρόσκληση.

Τότε  δεν θα είχε ούτε  άβυσσο αιτήσεων να καθυστερεί τη διαδικασία ούτε το φόβο για ενστάσεις.

Και σήμερα δεν θα είχε ήδη  700 MW μπαταριών στο σύστημα αλλά 5,5 GW. Και τότε η μειωμένη τιμή των ΑΠΕ δεν θα εξασφάλιζε χαμηλή  τιμή χονδρεμπορικής μόνο λίγες ώρες την ημέρα, αλλά και το βράδυ και δεν θα είχε αγωνία για το που θα φτάσουν οι τιμές το χειμώνα.

Το χαμένο καλοκαίρι των μπαταριών: Τι θα είχε αλλάξει αν τα 4,7 GW είχαν μπει εγκαίρως στο σύστημα

Η καθυστέρηση της πρόσκλησης για τις merchant μπαταρίες των 4,7 GW εκτός από μία ακόμη καθυστέρηση επενδύσεων, έχει πολλαπλές συνέπειες όπως  μετρήσιμο κόστος για το ίδιο το ηλεκτρικό σύστημα. Η Ελλάδα εξακολουθεί να απορρίπτει μεγάλες ποσότητες φθηνής πράσινης ενέργειας το μεσημέρι και λίγες ώρες αργότερα να επιστρέφει στο φυσικό αέριο για να καλύψει τη βραδινή ζήτηση σε πολύ υψηλότερες τιμές.

Αν η διαδικασία είχε κινηθεί με βάση το αρχικό χρονοδιάγραμμα, με ολοκλήρωση των αιτήσεων τον Ιούνιο του 2025 και άμεση χορήγηση όρων σύνδεσης, ένα σημαντικό μέρος –και στο πιο επιθετικό σενάριο το σύνολο– των 4,7 GW θα μπορούσε να βρίσκεται σε λειτουργία μέσα στο καλοκαίρι του 2026. Σε αυτή την περίπτωση η χώρα δεν θα είχε σήμερα μόνο μερικές εκατοντάδες MW αποθήκευσης, αλλά ένα σύστημα που θα πλησίαζε συνολικά τα 5,4-5,5 GW μπαταριών.

Η διαφορά θα ήταν θεαματική, καθώς τα 4,7 GW της πρόσκλησης αντιστοιχούν σε τουλάχιστον 9,4 GWh αποθηκευτικής ικανότητας, δεδομένου ότι οι μονάδες οφείλουν να έχουν διάρκεια τουλάχιστον δύο ωρών. Αυτό σημαίνει ότι σε μία ημέρα με μεγάλη ηλιοφάνεια θα μπορούσαν θεωρητικά να απορροφήσουν έως 9,4 GWh ηλεκτρικής ενέργειας τις ώρες που τα φωτοβολταϊκά πιέζουν την αγορά προς μηδενικές ή ακόμη και αρνητικές τιμές και να επιστρέψουν περίπου 7,5 GWh στο σύστημα αργότερα, ακόμη και με την ελάχιστη προβλεπόμενη απόδοση κύκλου 80%.

Τον Ιούλιο θα μπορούσαν θεωρητικά να εξαφανιστούν σχεδόν όλες οι περικοπές

Ο Ιούλιος του 2026 προσφέρει ίσως το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα. Οι περικοπές ΑΠΕ έφθασαν τις 144,9 GWh, δηλαδή περίπου 4,7 GWh κάθε ημέρα. Την ίδια στιγμή οι μπαταρίες που υπήρχαν πραγματικά στο σύστημα απορρόφησαν μόλις 22,8 GWh ενέργειας που διαφορετικά θα είχε περικοπεί και απέτρεψαν έτσι το 13,6% των συνολικών περικοπών.

Μία συστοιχία μπαταριών 4,7 GW και 9,4 GWh θα είχε διπλάσια ημερήσια δυνατότητα φόρτισης από τη μέση ημερήσια ποσότητα ΑΠΕ που περικόπηκε τον Ιούλιο.

Οι περικοπές Ιουλίου ήταν  144,9 GWh, ή 4,67 GWh/ημέρα, και με ελάχιστη χωρητικότητα των 4,7 GW μπαταριών: 9,4 GWh, η διαθέσιμη αποθηκευτική ικανότητα θα ήταν υπεραρκετή, σε όρους συνολικής ενέργειας, για να απορροφήσει το σύνολο της μέσης ημερήσιας περίσσειας.

Ακόμη κι αν δεν μηδενίζονταν στην πράξη όλες οι περικοπές, ακόμη και αν οι μπαταρίες μπορούσαν να αξιοποιήσουν μόνο το 70%-90% της ενέργειας που τελικά περικόπηκε, θα διασώζονταν περίπου 100-130 GWh πράσινης ηλεκτρικής ενέργειας μόνο μέσα στον Ιούλιο.

Σε ετήσια βάση το πρόβλημα είναι πολύ μεγαλύτερο. Μόνο το πρώτο εξάμηνο του 2026 οι περικοπές ΑΠΕ είχαν φθάσει τις 1.601 GWh, από 1.327 GWh το αντίστοιχο διάστημα του 2025. Για ολόκληρο το 2026 υπάρχουν εκτιμήσεις για περικοπές ακόμη και 3,3-3,7 TWh.

Από τον ήλιο του μεσημεριού στη βραδινή αιχμή

 Ταυτόχρονα οι μπαταρίες θα  μετέφεραν το φθηνό ηλεκτρικό ρεύμα από τη μία ώρα της ημέρας στην άλλη.

Αν από τις 144,9 GWh που περικόπηκαν τον Ιούλιο είχαν αποθηκευτεί για παράδειγμα 100-130 GWh, τότε, με απόδοση κύκλου 80%, περίπου 80-104 GWh θα μπορούσαν να επιστρέψουν αργότερα στο σύστημα.

Για να γίνει αντιληπτό το μέγεθος, η ηλεκτροπαραγωγή από φυσικό αέριο τον ίδιο μήνα ήταν 2.176 GWh. Επομένως μόνο η αξιοποίηση της ενέργειας που πραγματικά κόπηκε θα μπορούσε δυνητικά να υποκαταστήσει ποσότητα ίση με περίπου 4%-5% της μηνιαίας ηλεκτροπαραγωγής από αέριο.

Και αυτό είναι το συντηρητικό σενάριο, καθώς οι μπαταρίες δεν χρειάζεται να φορτίζουν αποκλειστικά όταν υπάρχουν περικοπές. Μπορούν να αγοράζουν φθηνή ενέργεια και σε ώρες χωρίς περικοπές και να την επιστρέφουν στις ακριβές ώρες. Αν αξιοποιούσαν καθημερινά ολόκληρη τη διαθέσιμη χωρητικότητά τους, τα 4,7 GW θα μπορούσαν θεωρητικά να προσφέρουν έως περίπου 233 GWh ηλεκτρικής ενέργειας μέσα σε έναν μήνα 31 ημερών μετά τις απώλειες ενός κύκλου. Πρόκειται για ποσότητα μεγαλύτερη από το 10% της παραγωγής των μονάδων αερίου τον Ιούλιο.

Η τιμή των €300-€400/MWh δεν θα ήταν το ίδιο εύκολο να εμφανιστεί σε κάποιες ώρες της ημέρας

Τον Ιούλιο η μέση τιμή της Αγοράς Επόμενης Ημέρας ήταν περίπου 110 ευρώ/MWh, ωστόσο η μέση ημερήσια διαφορά ανάμεσα στις φθηνότερες και τις ακριβότερες ώρες έφθανε σχεδόν τα 194 ευρώ/MWh. Υπήρξαν στιγμές κατά τις οποίες η τιμή ανέβηκε μέχρι και στα 392 ευρώ/MWh, την ώρα που μέσα στον ίδιο μήνα καταγράφηκαν περίπου 39 ώρες αρνητικών τιμών.

Τον Αύγουστο το φαινόμενο έγινε ακόμη εντονότερο. Η μέση τιμή ανέβηκε στα 133,35 ευρώ/MWh, η μέση ημερήσια διακύμανση ξεπέρασε τα 213 ευρώ/MWh και η μέγιστη τιμή έφθασε τα 347 ευρώ/MWh.  Αυτό ακριβώς το χάσμα θα επιχειρούσαν να «κλείσουν» τα 4,7 GW αποθήκευσης.

Το μεσημέρι, η φόρτιση των μπαταριών θα δημιουργούσε πρόσθετη ζήτηση αρκετών GW, περιορίζοντας τις μηδενικές και αρνητικές τιμές και τις περικοπές των φωτοβολταϊκών. Το βράδυ, η αντίστροφη κίνηση θα πρόσθετε στο σύστημα 2-4 GW για αρκετές ώρες, αφαιρώντας αντίστοιχη ζήτηση από τις θερμικές μονάδες.

Και επειδή στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας η τελευταία μονάδα που απαιτείται για να καλυφθεί η ζήτηση καθορίζει την οριακή τιμή, η επίδραση των μπαταριών μπορεί να είναι πολύ μεγαλύτερη από το ποσοστό της ενέργειας που προσφέρουν. Αν η εκφόρτιση 2 ή 3 GW απομακρύνει από το σύστημα την ακριβότερη μονάδα φυσικού αερίου ή μία ακριβή εισαγωγή, η τιμή για όλη την αγορά εκείνη την ώρα μπορεί να διαμορφωθεί από μια σημαντικά φθηνότερη μονάδα.

H συχνότητα και η ένταση των βραδινών price spikes θα ήταν αισθητά μικρότερες. Δεν θα είχαμε φθηνή ΑΠΕ μόνο όταν λάμπει ο ήλιος και το πλεονέκτημα για το οποίο στοχεύουμε το 2030, μπορούσαμε να το έχουμε ήδη από φέτος. Αυτό είναι ίσως και το μεγαλύτερο κόστος της καθυστέρησης. Αν τα έργα της πρόσκλησης είχαν αποκτήσει εγκαίρως ηλεκτρικό χώρο και είχαν προλάβει να λειτουργήσουν από το καλοκαίρι του 2026, η χώρα θα μπορούσε σήμερα να διαθέτει περίπου 5,5 GW μπαταριών, να περιορίζει δραστικά τις περικοπές πράσινης ενέργειας και να μεταφέρει αρκετές γιγαβατώρες φθηνής παραγωγής στις ακριβότερες ώρες της ημέρας.

Και αντί η συζήτηση να αφορά πώς θα φτάσει η Ελλάδα στα 7 GW αποθήκευσης έως το 2030, για να δει χαμηλές τιμές ενέργειας, θα τις είχε ήδη και θα είχε ήδη διανυθεί το μεγαλύτερο μέρος του στόχου για το 2030.

Πώς φτάσαμε στην πρόσκληση για 4,7 GW  μπαταρίες  και γιατί ακόμη περιμένουμε

Υπενθυμίζουμε ότι πριν προκηρυχθεί η πρόσκληση αυτή για 4,7 GW  μπαταρίες  χωρίς επιδότηση, είχαν γίνει 3 διαγωνισμοί με επιδότηση για 900 MW μπαταριών (που είναι οι πρώτες μπαταρίες που συνδέονται σήμερα στο σύστημα. Αρχικά το κόστος της μπαταρίας ήταν υψηλό και η επιδότηση χρειαζόταν για να πεισθούν οι επενδυτές να επενδύσουν. Καθώς όμως η τεχνολογία εξελισσόταν οι τιμές έπεφταν και από τα τέλη του 2024 ο τότε υπουργός Ενέργειας Θεόδωρος Σκυλακάκης, που ακολουθώντας τα μηνύματα της αγοράς, ήταν πεπεισμένος πως η μείωση το κόστος των μπαταριών θα έκανε βιώσιμη και ελκυστική την  επένδυση στις μπαταρίες ακόμη και χωρίς επιδότηση. Και πράγματι όλη η αγορά ενέργειας περίμενε με μεγάλο ενδιαφέρον να δοθεί η δυνατότητα να επενδύσει σε μπαταρίες άμεσα ήδη από την άνοιξη του 2025.

Πώς όμως τα κατάφερε ο αρμόδιος για την αγορά ηλεκτρισμού υφυπουργός κ. Τσάφος, να καθυστερήσει αυτή η τόσο σοβαρή για τη χώρα και την τιμή ενέργειας προσπάθεια;

Η πρόσκληση θεσμοθετήθηκε με την υπουργική απόφαση ΥΠΕΝ/ΓΔΕ/28255/1143, η οποία δημοσιεύθηκε στις 13 Μαρτίου 2025. Προέβλεπε συνολικό περιθώριο 4.700 MW, από τα οποία 3.800 MW στο Σύστημα Μεταφοράς του ΑΔΜΗΕ και 900 MW στο Δίκτυο Διανομής του ΔΕΔΔΗΕ. Τα έργα δεν λαμβάνουν λειτουργική ενίσχυση και επομένως το βασικό κίνητρο για τους επενδυτές είναι η προτεραιότητα στη διαδικασία εξασφάλισης πρόσβασης στο ηλεκτρικό δίκτυο.

Από  τον Μάρτιο του 2025   η πρώτη βασική προθεσμία ήταν 11 Ιουνίου 2025, ακολούθησαν δύο παρατάσεις, πρώτα έως 30 Σεπτεμβρίου και μετά έως 31 Οκτωβρίου 2025.

Το αρχικό πλαίσιο έδινε στους επενδυτές των περισσότερων έργων του Συστήματος Μεταφοράς 90 ημέρες από τη δημοσίευση της απόφασης για να καταθέσουν αίτηση, γεγονός που τοποθετούσε την πρώτη καταληκτική ημερομηνία στις 11 Ιουνίου 2025. Για τα έργα του ΔΕΔΔΗΕ, καθώς και για συγκεκριμένες νησιωτικές περιοχές του ΕΣΜΗΕ, προβλεπόταν μεγαλύτερο διάστημα 150 ημερών.

Τα χρονικά περιθώρια θεωρήθηκαν στενά,  και έτσι ήρθε η πρώτη παράταση, με το ΥΠΕΝ να μεταθέτει την προθεσμία για τις 30 Σεπτεμβρίου 2025. Η απόφαση ελήφθη ακριβώς στην εκπνοή της αρχικής διορίας, στις 11 Ιουνίου, δίνοντας ουσιαστικά περίπου τρεις επιπλέον μήνες στους επενδυτές.

Ακολούθησε και δεύτερη παράταση, αυτή τη φορά κατά έναν μήνα, έως τις 31 Οκτωβρίου 2025. Το ΥΠΕΝ ανακοίνωσε την παράταση στις 26 Σεπτεμβρίου, ενώ στο μεταξύ είχε καταστεί αναγκαία και τροποποίηση της υπουργικής απόφασης για να αποσαφηνιστούν σημαντικές παράμετροι της διαδικασίας.

Η Επιτροπή Αξιολόγησης άργησε να πάρει μπροστά

Το επόμενο μεγάλο διάστημα καθυστέρησης καταγράφηκε μετά το κλείσιμο της πρόσκλησης. Παρότι οι αιτήσεις είχαν ολοκληρωθεί στις 31 Οκτωβρίου 2025, η διαδικασία αξιολόγησής τους δεν ξεκίνησε αμέσως.

Από το φθινόπωρο του 2025 μέχρι την άνοιξη του 2026 δεν έγινε τίποτα.

 Η σύσταση της Επιτροπής Αξιολόγησης για το ξεκαθάρισμα των αιτήσεων ενεργοποιήθηκε ουσιαστικά μόλις την άνοιξη του 2026. Η Επιτροπή είναι τριμελής και από τότε παλεύει με το μεγάλο αριθμός των αιτήσεων χιλιάδες με αποτέλεσμα να απαιτείται πολύ χρόνος  για να προτεραιοποιήσει και να ξεκαθαρίσει τις αιτήσεις των επενδυτών.

Η Επιτροπή Αξιολόγησης συστάθηκε ουσιαστικά την άνοιξη του 2026, δηλαδή αρκετούς μήνες μετά την ολοκλήρωση της υποβολής των φακέλων. Επικεφαλής της τριμελούς Επιτροπής τέθηκε η Γενική Γραμματέας Ενέργειας και Ορυκτών Πρώτων Υλών Δέσποινα Παληαρούτα, με τη συμμετοχή εκπροσώπων του ΑΔΜΗΕ και του ΔΕΔΔΗΕ. Η πρώτη συνεδρίασή της πραγματοποιήθηκε στις 28 Απριλίου 2026, με αρχικό σχεδιασμό να δημιουργηθούν σταδιακά οι λίστες και να έχουν προκριθεί ήδη μέσα στον Ιούνιο έργα περίπου 2 GW.

Το χρονοδιάγραμμα αυτό επίσης δεν επιτεύχθηκε. Ο τεράστιος αριθμός φακέλων που έπρεπε να ελεγχθούν επιβράδυνε τη διαδικασία. Περίπου 800 φάκελοι πέρασαν από το στάδιο του ελέγχου, ενώ περίπου 720 έργα, συνολικής ισχύος περί τα 9 GW, κρίθηκαν πλήρη και πέρασαν στο επόμενο στάδιο αξιολόγησης. Η ζήτηση επομένως ήταν σχεδόν διπλάσια από τον διαθέσιμο ηλεκτρικό χώρο των 4,7 GW.

Από τον Ιούνιο στον Σεπτέμβριο και τώρα στον Οκτώβριο

Αρχικά, ο στόχος ήταν να υπάρχουν από τον Ιούνιο οι πρώτες λίστες έργων συνολικής ισχύος περίπου 2 GW. Στη συνέχεια το χρονοδιάγραμμα μετακινήθηκε προς τον Ιούλιο και τις αρχές Αυγούστου και τελικά προς τον Σεπτέμβριο.

Πλέον, όπως φημολογείται, η επεξεργασία έχει ουσιαστικά ολοκληρωθεί και οι λίστες προτεραιότητας έχουν καταρτιστεί. Απομένει να «κλειδώσουν» οι τελευταίες λεπτομέρειες και να εκδοθεί η Υπουργική Απόφαση που θα οριστικοποιήσει τους πίνακες κατάταξης  που πλέον  αναμένεται εντός Οκτωβρίου 2026.

Αυτό σημαίνει ότι από την πρώτη δημοσίευση της πρόσκλησης, τον Μάρτιο του 2025, μέχρι την επίσημη κατάταξη των έργων θα έχουν μεσολαβήσει περίπου 19 μήνες. Και η δημοσίευση των πινάκων,   ενδέχεται να μην αποτελέσει το τέλος της καθυστέρησης. Μετά θα περιμένουμε τον επόμενο «άγνωστος Χ»  που είναι οι ενστάσεις.

Παράγοντες της αγοράς θεωρούν πιθανό ότι επενδυτές των οποίων τα έργα θα βρεθούν χαμηλά στη σειρά προτεραιότητας θα προσφύγουν κατά της κατάταξης, ιδιαίτερα καθώς υπάρχουν ερμηνευτικά ζητήματα γύρω από ορισμένα κριτήρια αξιολόγησης. Η εξέταση των προσφυγών θα πρέπει να προηγηθεί της χορήγησης όρων σύνδεσης και επομένως μπορεί να μετακινήσει ακόμη περισσότερο το χρονοδιάγραμμα.

Διαβάστε επίσης

Προμήθεια ρεύματος: Η μεγάλη δοκιμασία των παρόχων – Ακριβή χονδρική, φυσικό αέριο και «μάχη» για τα μερίδια

ΕΥΔΑΠ: Μέχρι τέλος το χρόνου το πιλοτικό πρόγραμμα αξιολόγησης της τεχνολογίας του NB-IoT – Τι  θα γίνει με τα μαντεμένια καπάκια

Οι «τρύπες» του σχεδίου Τσάφου για μείωση του ενεργειακού κόστους κατά 30%