Tiffany Blue: Η προέλευση και η ιστορία του εμβληματικού τιρκουάζ κουτιού

Είναι οι πρώτες ώρες μετά την ανατολή του ηλίου στη Νέα Υόρκη και ένα ταξί σταματά μπροστά στη βιτρίνα της Tiffany & Co. στην Πέμπτη Λεωφόρο. Η Holly Golightly (Audrey Hepburn) με μαύρο Givenchy φόρεμα, μαργαριτάρια γύρω από τον λαιμό και βλέμμα που μοιάζει να ακτινοβολεί φιλοδοξία, μελαγχολία και απόλυτη αυτοπεποίθηση κατεβαίνει και στέκεται να θαυμάσει τους θησαυρούς της βιτρίνας.

Κρατά ένα χάρτινο σακουλάκι με το πρωινό της. Bγάζει ένα κρουασάν και ενώ η πόλη δεν έχει ακόμη ξυπνήσει, εκείνη κοιτάζει τα λαμπερά αντικείμενα και έχει με το μυαλό της ήδη φτάσει κάπου μακριά. To Moon Rivers του Henry Mancini ακούγεται στο υπόβαθρο.

Είναι το πρώτο καρέ του Breakfast at Tiffany’s που το 1961 μετέτρεψε τη Νέα Υόρκη, τη μόδα και την ίδια την ιδέα της πολυτέλειας σε κινηματογραφικό μύθο. Και αν υπάρχει ένα αντικείμενο που, περισσότερο από οποιοδήποτε άλλο, συμπυκνώνει αυτόν τον μύθο είναι το μικρό τιρκουάζ κουτί.

Ο οίκος κοσμημάτων μετέτρεψε ένα χρώμα σε πολιτισμικό κώδικα καθώς κατανόησε νωρίς ότι η πολυτέλεια δεν είναι απλώς κάτι που αποκτάς αλλά κάτι που αναγνωρίζεις με την πρώτη ματιά.

Η ιστορία του χρώματος πριν γίνει σύμβολο

Η Tiffany & Co. ιδρύθηκε στη Νέα Υόρκη το 1837 από τον Charles Lewis Tiffany. Οκτώ χρόνια αργότερα, το 1845, η εταιρεία κυκλοφόρησε το Blue Book, τον πρώτο κατάλογο κοσμημάτων μέσω ταχυδρομικής παραγγελίας στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Για το εξώφυλλό του, ο Charles Tiffany επέλεξε μια ασυνήθιστη, φωτεινή απόχρωση του μπλε που θυμίζει το τσόφλι του αυγού του αμερικανικού κοκκινολαίμη (Turdus migratorius) ή το άνθος του λουλουδιού forget-me-not.

Κανείς δεν γνωρίζει με απόλυτη βεβαιότητα γιατί ο Charles Lewis Tiffany επέλεξε αυτή την απόχρωση. Η προέλευση του, ωστόσο, έχει και άλλη μια ιδιαίτερα γοητευτική βικτοριανή εκδοχή.

Το τιρκουάζ βρισκόταν τότε στο απόγειο της δημοτικότητάς του. Ήταν πολύτιμο, ρομαντικό και συνδεδεμένο με την κοινωνική τάξη και τη μόδα της εποχής.

Οι νύφες του 19ου αιώνα συνήθιζαν να χάριζαν στους συνοδούς τους καρφίτσες από τιρκουάζ σε σχήμα περιστεριού ως γαμήλια αναμνηστικά. Ήταν επίσης ένα χρώμα όπως και υλικό που συναντιόταν συχνά στο κόσμημα.

Το απαλό τιρκουάζ είχε, επομένως, ήδη αποκτήσει μια ολοκληρωμένη σημειολογία που ταίριαζε απόλυτα στον οίκο κοσμημάτων: γάμος, επιθυμία, κοινωνική θέση, παράδοση, τρυφερότητα.

Η Tiffany δεν εφηύρε αυτή τη σημασία αλλά κατάφερε κάτι πολύ πιο δύσκολο. Να την κάνει δική της.

Η συσκευασία ως το αντικείμενο του πόθου

Σταδιακά, το χρώμα του Blue Book πέρασε στη συσκευασία της Tiffany και κανένα Tiffany Blue Box δεν μπορούσε να εγκαταλείψει το κατάστημα εάν δεν περιείχε, φυσικά, ένα αυθεντικό προϊόν Tiffany & Co.

Έτσι, το κουτί έγινε από μόνο του σύμβολο. Η αξία του δεν βρισκόταν πλέον μόνο σε αυτό που περιείχε, αλλά στην προσδοκία αυτού που θα μπορούσε να περιέχει. Ένα κουτί Tiffany ήταν μια υπόσχεση.

Και κάπως έτσι, σταδιακά, η συσκευασία έγινε μέρος του ίδιου του αντικειμένου του πόθου.

Το χρώμα αποκτά όνομα, κωδικό και κυριότητα

Η Tiffany & Co. κατοχύρωσε επίσημα το Tiffany Blue ως εμπορικό σήμα το 1998. Το 2001, ήρθε η συνεργασία με την Pantone, η οποία τυποποίησε την απόχρωση ως εξατομικευμένο χρώμα για την Tiffany.

Το όνομα που της δόθηκε ήταν 1837 Blue, μια διακριτική αλλά απολύτως συνειδητή αναφορά στο έτος ίδρυσης του οίκου.

Η Laurie Pressman, Αντιπρόεδρος του Pantone Color Institute, περιγράφει το Tiffany Blue ως «μια δροσερή και φρέσκια απόχρωση θαλάσσιου μπλε», ένα χρώμα που «εκφράζει ζωντάνια και απόδραση» και μεταφέρει αμέσως τον θεατή «σε έναν κόσμο πολυτέλειας και απόλαυσης».

Η Pressman επισημαίνει, επίσης, κάτι θεμελιώδες για την επιστήμη του branding αναφέροντας πως περίπου το 80% της ανθρώπινης εμπειρίας φιλτράρεται μέσω της όρασης. Το χρώμα, επομένως, δεν είναι μια διακοσμητική λεπτομέρεια. Είναι πληροφορία και ταυτότητα.

Το χρώμα του οίκου ασημικών και κοσμημάτων έγινε τόσο αναγνωρίσιμο ώστε δεν χρειάζεται πλέον να συνοδεύεται καν από το όνομα Tiffany. Το Tiffany Βlue από μόνο του αρκεί.

Όταν η Tiffany συνάντησε τον Basquiat

Ίσως καμία σχέση ανάμεσα στην Tiffany και στην τέχνη δεν είναι τόσο αποκαλυπτική όσο εκείνη με τον Jean-Michel Basquiat.

Το Equals Pi, έργο του Basquiat από το 1982, διαθέτει ένα εντυπωσιακό φόντο σε απόχρωση που παραπέμπει έντονα στο Tiffany Blue.

Ο Basquiat, ένας από τους σημαντικότερους εκπροσώπους του νεοϋορκέζικης graffiti και της pop art σκηνής της δεκαετίας του 1980, είχε χρησιμοποιήσει το χρώμα σε μια εποχή κατά την οποία η Tiffany δεν είχε ακόμη κατοχυρώσει εμπορικά τη συγκεκριμένη απόχρωση.

Χρόνια αργότερα, η Tiffany απέκτησε τον πίνακα και τον παρουσίασε στην έδρα της εταιρείας. Το 2021, το Equals Pi βρέθηκε στο επίκεντρο μιας διαφημιστικής καμπάνιας με πρωταγωνιστές την Beyoncé και τον Jay-Z.

Η εικόνα ήταν σχεδόν τέλεια από πλευράς σύγχρονου marketing πολυτελείας. Δύο παγκόσμια icons, ένας τεράστιος αμερικανικός οίκος και ένα έργο ενός από τους σημαντικότερους καλλιτέχνες της Νέας Υόρκης βρέθηκαν μέσα στο ίδιο κάδρο.

Αλλά υπήρχε μια ένταση.

Η Tiffany υποστήριξε ότι το μπλε του Basquiat μπορούσε να διαβαστεί ως φόρος τιμής στον οίκο. Η ομάδα του καλλιτέχνη αντέδρασε έντονα, επιμένοντας στη βαθιά αντικαθεστωτική και ανεξάρτητη διάσταση του έργου του.

Η αντιπαράθεση είναι ίσως ειρωνική. Ένα χρώμα που η Tiffany είχε μετατρέψει σε σύμβολο κομψότητας βρέθηκε πάνω σε έναν πίνακα ενός καλλιτέχνη που έκανε την τέχνη της Νέας Υόρκης να μιλά τη γλώσσα του δρόμου, της εξέγερσης και της πολιτισμικής αμφισβήτησης.

Κι όμως, ακριβώς αυτή η συνάντηση αποδεικνύει πόσο βαθιά έχει διεισδύσει το Tiffany Blue στη συλλογική δημιουργικότητα.

Ο Robin Hood των χρωμάτων

Η ιστορία θα μπορούσε να τελειώσει εδώ, με το Tiffany Blue να θριαμβεύει ως ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα χρώματα του κόσμου.

Αλλά, το 2021, εμφανίστηκε ο Stuart Semple. Ο Λονδρέζος καλλιτέχνης, ο οποίος αυτοχαρακτηρίζεται ως ο «Ρομπέν των Δασών για τα χρώματα», επιχείρησε να «κλέψει» ή να «απελευθερώσει» το Tiffany Blue δημιουργώντας το δικό του Tiff Blue, σε μια ξεκάθαρη διαμαρτυρία απέναντι στην αποκλειστικότητα που είχε επιβάλει ο οίκος πολυτελείας.

Ο Stuart Semple έθεσε το ερώτημα αν μια εταιρεία δικαιούται να κατέχει ένα χρώμα. Ή, ακριβέστερα, αν μπορεί να κατέχει την πολιτισμική σημασία ενός χρώματος.

Ο Semple επιχείρησε να αμφισβητήσει αυτή την ιδέα. Όμως υπάρχει μια άθελη ειρωνεία που επισκιάζει την προσπάθειά του. Κάθε φορά που κάποιος προσπαθεί να αποσυνδέσει το συγκεκριμένο χρώμα από την Tiffany, αναγκάζεται πρώτα να αναφερθεί στην Tiffany.

Ίσως, λοιπόν, η προσπάθεια «απελευθέρωσης» του χρώματος να πέτυχε ακριβώς το αντίθετο, επιβεβαιώνοντας πόσο βαθιά έχει πλέον συνδεθεί μαζί της.

Το πραγματικό έργο τέχνης

Η ιστορία του Tiffany Blue δεν είναι, τελικά, η ιστορία ενός χρώματος. Είναι η ιστορία του πώς ένα brand μπορεί να κατασκευάσει σημασία γύρω από κάτι τόσο φαινομενικά απλό όσο μια απόχρωση. Ο Charles Lewis Tiffany δημιούργησε το εξώφυλλο του Blue Book το 1845.

Η βικτοριανή εμμονή με το τιρκουάζ του έδωσε ένα πολιτισμικό υπόβαθρο. Η συσκευασία το μετέτρεψε σε αντικείμενο του πόθου και το 1998 η Tiffany το κατοχύρωσε. Το 2001, η Pantone το τυποποίησε ως 1837 Blue.

Η Laurie Pressman εξήγησε τη δύναμη της απόχρωσης με τη γλώσσα της επιστήμης του χρώματος. Ο Basquiat το έκανε τέχνη με τη Beyoncé και τον Jay-Z να το μεταφέρουν στην pop culture. Και τελικά, ο Stuart Semple επιχείρησε να το αποδεσμεύσει.

Και κάπου ανάμεσα σε όλες αυτές τις στιγμές βρίσκεται ακόμη η Holly Golightly να κοιτά τον κόσμο μέσα από τα τεράστια, μαύρα γυαλιά της και να φαντάζεται έναν κόσμο στον οποίο θα μπορούσε να ανήκει.

Γιατί το Tiffany Blue δεν είναι απλώς το χρώμα ενός κουτιού, αλλά, το χρώμα της υπόσχεσης. Ακόμη και σήμερα.

Διαβάστε επίσης: 

Yayoi Kusama: Η μόδα κατανόησε τον κόσμο της Ιαπωνίδας δημιουργού από την πρώτη στιγμή

170 χρόνια Burberry: Η ιστορία της καμπαρντίνας που έγινε βρετανικό σύμβολο τώρα σε μουσείο

Delvaux: Ο παλαιότερος οίκος δερμάτινων ειδών στον κόσμο και ο πρώτος που κατοχύρωσε πατέντα για τσάντα