Villa Sol Mare: Η Πάρος μέσα από το βλέμμα των Isola Studio

Λευκός σοβάς, ξύλινα παράθυρα, γαλάζια παντζούρια. Η πρώτη εικόνα της Villa Sol Mare, πάνω από τη Νάουσα της Πάρου, θα μπορούσε εύκολα να διαβαστεί ως η συμπύκνωση όλων εκείνων των στοιχείων που έχουμε μάθει να αναγνωρίζουμε ως κυκλαδίτικα. Μόνο που πίσω από αυτή τη φαινομενικά οικεία εικόνα βρίσκεται μια ανακαίνιση που ενδιαφέρεται λιγότερο για την αναπαραγωγή ενός νησιωτικού ιδιώματος και περισσότερο για τον τρόπο με τον οποίο ένα παλιό σπίτι μπορεί να συνεχίσει να κατοικείται σήμερα χωρίς να χάσει όσα το έκαναν αυτό που είναι.

Το Isola Studio, που ιδρύθηκε το 2021 από τις Χάιδω Καπρούλια και Εύα Λαβράνου και έχει βάση στην Αθήνα και την Κέρκυρα, ανέλαβε την αναδιοργάνωση της υπάρχουσας κατοικίας των 90 τετραγωνικών μέτρων, χωρώντας στο περιορισμένο της αποτύπωμα τρία υπνοδωμάτια και ισάριθμα μπάνια. Η επέμβαση δεν επιχειρεί να διορθώσει τη λιτότητα της αρχικής κατασκευής. Αντιθέτως, ξεκινά από αυτήν.

Άλλωστε, η αρχιτεκτονική των Κυκλάδων δεν γεννήθηκε ως στυλ. Οι λευκές επιφάνειες, οι συμπαγείς όγκοι, τα μικρά ανοίγματα και η οικονομία της μορφής υπήρξαν πρωτίστως απαντήσεις σε ένα απαιτητικό νησιωτικό περιβάλλον, στον δυνατό ήλιο, στον άνεμο και στην ανάγκη να παραμένει το εσωτερικό όσο το δυνατόν πιο δροσερό. Πολύ αργότερα αυτή η πρακτική γλώσσα απέκτησε την εμβληματική εικόνα με την οποία ταυτίστηκε διεθνώς το Αιγαίο. Στη Villa Sol Mare, οι αρχιτέκτονες επιλέγουν να κρατήσουν αυτή τη μνήμη ορατή, χωρίς όμως να μετατρέψουν το σπίτι σε αποκύημα νοσταλγίας.

Στο εξωτερικό, ο χειροποίητος ανάγλυφος σοβάς διατηρεί την ατέλεια της ανθρώπινης εργασίας, τα ξύλινα κουφώματα και τα ανοιχτά γαλάζια παντζούρια επαναφέρουν γνώριμες εικόνες του νησιού, ενώ οι τοίχοι από τοπική πέτρα, οι χτιστές επιφάνειες και η μεσογειακή φύτευση αφήνουν το κτίσμα να συνδεθεί φυσικά με το έδαφος γύρω του. 

Στο εσωτερικό, η αλλαγή γίνεται περισσότερο αισθητή μέσα από την αφή παρά μέσα από το χρώμα. Τα δάπεδα από terracotta συναντούν λευκές, ανάγλυφες επιφάνειες και ξύλινες κατασκευές από καρυδιά. Οι σκληρές γωνίες υποχωρούν, οι μεταβάσεις μαλακώνουν και τα δωμάτια μοιάζουν να ακολουθούν το ένα το άλλο χωρίς απότομες διακοπές. Η περιορισμένη παλέτα δεν κάνει τους χώρους αυστηρούς. Το αντίθετο: η θερμότητα του ξύλου και του πηλού αφαιρεί από το λευκό εκείνη την αποστειρωμένη τελειότητα που τόσο συχνά συνοδεύει τις σύγχρονες αναγνώσεις της κυκλαδίτικης κατοικίας.

Η κουζίνα βρίσκεται κάτω από μια θολωτή καμάρα. Εδώ, τα ειδικά σχεδιασμένα ντουλάπια από καρυδιά ενσωματώνονται σε επιφάνειες που έχουν διαμορφωθεί γλυπτικά με σοβά, με αποτέλεσμα τα όρια ανάμεσα στην αρχιτεκτονική και την επίπλωση να γίνονται σκόπιμα δυσδιάκριτα. Δεν υπάρχει η αίσθηση ότι μια καινούργια κουζίνα τοποθετήθηκε μέσα σε ένα παλιό σπίτι. Περισσότερο μοιάζει σαν να ανήκε πάντοτε εκεί.

Στα μπάνια, η υλικότητα γίνεται πλουσιότερη. Κόκκινη τραβερτίνη, μάρμαρο Τήνου και μάρμαρο Νάξου χρησιμοποιούνται για τους κατά παραγγελία νιπτήρες, φέρνοντας στο εσωτερικό υλικά που συνδέονται άμεσα με τη γεωλογία και τη μακρά παράδοση επεξεργασίας της πέτρας στις Κυκλάδες. Η επιλογή τους δεν λειτουργεί ως διακοσμητική αναφορά στην τοπικότητα. Αποτελεί συνέχεια μιας κατασκευαστικής κουλτούρας στην οποία η πέτρα, το μάρμαρο, η κεραμική και η ξυλουργική εξακολουθούν να έχουν ουσιαστική θέση.

Η μεγαλύτερη επέμβαση, ωστόσο, βρίσκεται εκεί όπου δύσκολα θα την περίμενε κανείς: στη στέγη. Η υπάρχουσα κατασκευή ενισχύθηκε ώστε να μπορέσει να υποστηρίξει μια μικρή plunge pool, χωρίς να μεταβληθεί δραστικά η χαρακτηριστική σιλουέτα του σπιτιού. Γύρω της, η οροφή μετατρέπεται σε μια αλληλουχία από επίπεδα και βεράντες. Χτιστά καθιστικά, σημεία για φαγητό και ξεκούραση και φυτεύσεις με είδη προσαρμοσμένα στο τοπικό περιβάλλον σχηματίζουν μικρές υπαίθριες ενότητες που θυμίζουν αυλές τοποθετημένες η μία πάνω από την άλλη.

Από εδώ, το σπίτι ανοίγεται ξανά προς την Πάρο. Οι λόφοι γύρω από τη Νάουσα, το φως που αλλάζει μέσα στη διάρκεια της ημέρας και ο ορίζοντας γίνονται μέρος της καθημερινότητάς του, χωρίς να χρειάζεται κάποια θεαματική αρχιτεκτονική χειρονομία για να τα υπογραμμίσει.

Η προσέγγιση έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον αν ιδωθεί μέσα από την ευρύτερη δουλειά του Isola Studio. Για την Καπρούλια και τη Λαβράνου, η Μεσόγειος δεν αποτελεί απλώς ένα αισθητικό λεξιλόγιο, αλλά ένα πεδίο έρευνας γύρω από τους μεταβαλλόμενους τρόπους κατοίκησης και τις κοινωνικές και περιβαλλοντικές πιέσεις που μεταμορφώνουν τα τοπία της. Στη “Villa Sol Mare” αυτή η θέση δεν διατυπώνεται μεγαλόφωνα. Βρίσκεται στις μικρότερες αποφάσεις: στο τι διατηρήθηκε, στο τι προστέθηκε, στα υλικά που επιλέχθηκαν και στον τρόπο με τον οποίο η νέα ζωή του σπιτιού προσαρμόστηκε στην υπάρχουσα δομή και όχι το αντίστροφο.

Υπάρχει κάτι στη Villa Sol Mare που δίνει την εντύπωση ενός σπιτιού το οποίο διαμορφώθηκε σταδιακά, με υλικά, κατασκευές και λεπτομέρειες που βρήκαν τη θέση τους η μία δίπλα στην άλλη με τον χρόνο. 

Φωτογραφίες: Alessandro Kikinas

Αρχιτεκτονικό γραφείο: https://isola-studio.com/

Διαβάστε επίσης 

Within the Earth: Ένα σπίτι χαραγμένο στη γη της Σίφνου

Aston Martin Valen: Ο V12 που αρνείται να χαμηλώσει τη φωνή του

Bold Villa: Μια κορδέλα νερού αιωρείται πάνω από την Πελοπόννησο