ΗΠΑ και Ιράν βρίσκονται και πάλι «με το δάχτυλο στη σκανδάλη» εν μέσω ενός πολέμου που διαρκεί ήδη περισσότερο από δέκα εβδομάδες, με τα Στενά του Ορμούζ κλειστά, και τις τιμές του πετρελαίου να παίρνουν πάλι την ανιούσα .

Η εκεχειρία της 8ης Απριλίου όχι μόνο δεν τηρήθηκε, αλλά παραβιάστηκε και από τις δύο πλευρές, διατηρώντας τις τιμές σε υψηλά επίπεδα και σήμερα πάνω από τα 105 δολάρια το βαρέλι.

1

Το παράθυρο που κλείνει

Τα περιθώρια στενεύουν. Ο Τραμπ είχε δηλώσει ότι οι ΗΠΑ ήταν έτοιμες να επαναλάβουν τις στρατιωτικές συνοδείες πλοίων — εν αναμονή, όμως, απάντησης της Τεχεράνης. Ο Νετανιάχου ξεκαθάρισε ότι «ο πόλεμος δεν έχει τελειώσει», αφού το εμπλουτισμένο ουράνιο παραμένει στο Ιράν και οι εγκαταστάσεις εμπλουτισμού είναι ακέραιες. Με τα στρατεύματα σε επιφυλακή, τις τιμές σε άνοδο και τη διπλωματία σε αδιέξοδο, η εκεχειρία φαίνεται να χρησίμευσε κυρίως για ανασύνταξη. Το Ιράν, εν τω μεταξύ, κατάφερε κάτι στρατηγικά σημαντικό: να μετατοπίσει το κέντρο βάρους της συζήτησης — από το πυρηνικό πρόγραμμα και τις επιχειρήσεις δι’ αντιπροσώπων, στα Στενά του Ορμούζ.

Άνοδος του μαύρου χρυσού

Το αδιέξοδο στις διαπραγματεύσεις είχε άμεσο αντίκτυπο στις διεθνείς αγορές. Οι τιμές του πετρελαίου εκτινάχθηκαν αμέσως μετά την ανακοίνωση Τραμπ, με το Brent να ενισχύεται κατά τουλάχιστον 3% φτάνοντας πάνω από τα 105 δολάρια το βαρέλι, ενώ το αμερικανικό αργό (WTI) σημείωσε μεγάλη άνοδο, φθάνοντας τα 99 δολάρια. Η αβεβαιότητα παραμένει κυρίαρχη, με τους αναλυτές να προειδοποιούν ότι αν τα Στενά του Ορμούζ δεν ανοίξουν σύντομα, τα παγκόσμια αποθέματα πετρελαίου θα φτάσουν σε κρίσιμα επίπεδα και οι τιμές θα εκτιναχθούν. Χαρακτηριστικές ήταν οι δηλώσεις του Ιμάν Νασερί, Διευθύνοντος Συμβούλου της FGE NexantECA, ο οποίος προέβλεψε ότι η κλιμάκωση μπορεί να στείλει την τιμή του αργού έως και στα 150 δολάρια το βαρέλι.

Η εκεχειρία που δεν τηρήθηκε

Η εκεχειρία που είχε συμφωνηθεί πριν από ένα μήνα αποδείχθηκε εξαιρετικά εύθραυστη. Οι πρώτες ρωγμές έγιναν ορατές όταν ιρανικές δυνάμεις επιτέθηκαν σε αμερικανικά αντιτορπιλικά που επιχειρούσαν στην περιοχή, με τις ΗΠΑ να απαντούν άμεσα καταστρέφοντας ιρανικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις. Το Ιράν κατηγόρησε τότε την Ουάσιγκτον για «κατάφωρη παραβίαση της εκεχειρίας και του διεθνούς δικαίου». Παράλληλα, drones πραγματοποίησαν επιθέσεις σε πλοία ανοιχτά του Κατάρ, ενώ Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και Κουβέιτ κατέρριψαν ύποπτα ιπτάμενα αντικείμενα που εισήλθαν στον εναέριο χώρο τους. Σύμφωνα με το ΑP, η Ουάσιγκτον διαβεβαίωνε ότι η εκεχειρία εξακολουθεί να ισχύει, ωστόσο ήδη από τα μέσα Απριλίου τα διεθνή ΜΜΕ έκαναν λόγο για μια συμφωνία «στα πρόθυρα κατάρρευσης».

Η κλιμάκωση εντάθηκε κατακόρυφα τις τελευταίες ημέρες. Την περασμένη εβδομάδα, το Ιράν εξαπέλυσε νέες επιθέσεις με drones και πυραύλους, προκαλώντας αντίποινα από τα αμερικανικά πολεμικά πλοία. «Η συμφωνία δεν άντεξε ποτέ στη δοκιμασία της πραγματικότητας», ανέφερε χαρακτηριστικά η βρετανική εφημερίδα The Telegraph, σημειώνοντας ότι «οι δύο πλευρές φαίνεται να προετοιμάζονται για μια νέα μεγάλη σύρραξη».

Η απάντηση της Τεχεράνης και το «όχι» του Τραμπ

Στο τελευταίο αμερικανικό σχέδιο για τερματισμό του πολέμου, η Τεχεράνη απάντησε μέσω Πακισταν ζητώντας «πολεμικές αποζημιώσεις από τις ΗΠΑ, πλήρη ιρανική κυριαρχία επί των Στενών του Ορμούζ και τερματισμό των κυρώσεων». Παράλληλα, επέμεινε στην απελευθέρωση των δεσμευμένων περιουσιακών στοιχείων του Ιράν και στον τερματισμό του πολέμου σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου. Η απάντηση αυτή χαρακτηρίστηκε «εντελώς απαράδεκτη» από τον Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος σε ανάρτησή του στο Truth Social κατηγόρησε την Τεχεράνη ότι «παίζει παιχνίδια με τις ΗΠΑ εδώ και 47 χρόνια».

Ο Αμερικανός πρόεδρος δεν παρείχε περαιτέρω λεπτομέρειες, αλλά προειδοποίησε πως «δεν θα γελούν πια», αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο στρατιωτικής λύσης. Ο Ιρανός νέος ανώτατος ηγέτης, Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, από την πλευρά του, έδωσε αυστηρές οδηγίες για «συνέχιση των επιχειρήσεων και ισχυρή αντιμετώπιση των εχθρών», όπως μετέδωσε η κρατική τηλεόραση.

Διαβάστε επίσης 

Παύση εχθροπραξιών ζητά η Τεχεράνη προκειμένου να προχωρήσουν οι συζητήσεις

Ιράν: Μέσω Πακιστάν η απάντηση στο αμερικανικό σχέδιο για τον τερματισμό του πολέμου

Ο Τσίπρας και το πολιτικό σύνδρομο της Στοκχόλμης