Η απόφαση του Αρείου Πάγου για τον τρόπο υπολογισμού των τόκων στα δάνεια του νόμου Κατσέλη «έρχεται να επιλύσει μία σοβαρή διχογνωμία που είχε ανακύψει τα προηγούμενα χρόνια από την έκδοση αντιφατικών δικαστικών αποφάσεων», λέει μιλώντας στο mononews.gr  η δικηγόρος  Νανά Παπαδογεωργάκη.

Με μεταπτυχιακό στο εμπορικό δίκαιο, είναι διαπιστευμένη διαμεσολαβήτρια και διαπραγματεύτρια σε υποθέσεις υπερχρεωμένων νοικοκυριών και επιχειρήσεων, με εξειδίκευση σε εξωδικαστικές ρυθμίσεις δανειοληπτών με τράπεζες και servicers.

1

Καθώς έχει χειριστεί πλήθος υποθέσεων νοικοκυριών και επιχειρήσεων που βρέθηκαν στο «κόκκινο», επισημαίνει ότι με την απόφαση «ο τρόπος υπολογισμού των τόκων εναρμονίζεται με τον σκοπό της ρύθμισης»,   μπαίνει «φραγή»  στις μονομερείς μεθόδους υπολογισμού των τόκων από την πλευρά των servicers και ότι υπό το πρίσμα αυτό «σαφώς η απόφαση λειτουργεί ως μηχανισμός αποκατάστασης της ασφάλειας δικαίου».

Στις 5 Φεβρουαρίου η πλήρης Ολομέλεια του Αρείου Πάγου αποφάσισε υπέρ των δανειοληπτών καθώς  έκρινε  ότι ο τόκος στα δάνεια του νόμου Κατσέλη θα υπολογίζεται στην μηνιαία δόση και όχι στο σύνολο της οφειλής.

Η απόφαση αυτή που δίνει ανάσα σε χιλιάδες νοικοκυριά, που θα δουν σημαντική ελάφρυνση στην εξυπηρέτηση του δανείου του, πυροδότησε πλήθος αντιδράσεων.

Ενώ στην περίπτωση που η απόφαση των Αρεοπαγιτών έχει αναδρομική ισχύ, τότε η επίπτωση για τις τιτλοποιήσεις του Ηρακλή και για τους servicers υπολογίζεται στο 1,1 δις ευρώ.

Αναλυτικά ολόκληρη η συνέντευξη

Ποια είναι η ουσία της πρόσφατης απόφασης της Ολομέλειας του Αρείου Πάγου για τα δάνεια του νόμου Κατσέλη;

Η ουσία της πρόσφατης απόφασης της Ολομέλειας του Αρείου Πάγου έγκειται στη δεσμευτική ερμηνεία που παρέχει ως προς τον τρόπο υπολογισμού των τόκων στις ρυθμίσεις του νόμου 3869/2010 (νόμος Κατσέλη). Ειδικότερα, το ανώτατο δικαστήριο, σε σύνθεση πλήρους Ολομέλειας και κατόπιν πιλοτικής δίκης, έκρινε ότι οι τόκοι που επιβάλλονται στις δικαστικές αποφάσεις του νόμου Κατσέλη πρέπει να υπολογίζονται επί της μηνιαίας δόσης και όχι επί του συνόλου του άληκτου κεφαλαίου. Η απόφαση αυτή έρχεται να επιλύσει μία σοβαρή διχογνωμία που είχε ανακύψει τα προηγούμενα χρόνια από την έκδοση αντιφατικών δικαστικών αποφάσεων.

Ποιους αφορά πρακτικά η απόφαση;

Αφορά έναν πολύ μεγάλο αριθμό δανειοληπτών – εκτιμάται ότι επηρεάζονται περίπου 350.000 δανειολήπτες που έχουν υπαχθεί στις προστατευτικές διατάξεις του νόμου 3869/2010 ( γνωστός και ως νόμος Κατσέλη).

Παράλληλα, αφορά στο σύνολο των εταιρειών διαχείρισης απαιτήσεων και των πιστωτικών ιδρυμάτων που διαχειρίζονται αυτά τα δάνεια.

Μπορούμε να πούμε ότι πρόκειται για δικαίωση των δανειοληπτών;

Ναι, σε ουσιαστικό βαθμό. Η απόφαση ευθυγραμμίζεται με τον προστατευτικό σκοπό του ν.3869/2010, ο οποίος αποβλέπει στη βιώσιμη ρύθμιση των οφειλών φυσικών προσώπων, κατά  τρόπο που να ανταποκρίνεται στις πραγματικές οικονομικές δυνατότητές τους. Ο υπολογισμός των τόκων επί του συνόλου του άληκτου κεφαλαίου οδηγούσε, σε πολλές περιπτώσεις, σε υπέρμετρη αύξηση της μηνιαίας επιβάρυνσης, με αποτέλεσμα να υπονομεύεται στην πράξη η υλοποίηση της δικαστικής ρύθμισης και να δημιουργείται κίνδυνος επαναφοράς του δανειολήπτη σε κατάσταση υπερχρέωσης.

Με την ερμηνευτική αυτή αποσαφήνιση, αποκαθίσταται η ισορροπία μεταξύ πιστωτή και οφειλέτη και διασφαλίζεται η λειτουργική αποτελεσματικότητα των δικαστικών αποφάσεων, καθώς ο τρόπος υπολογισμού των τόκων εναρμονίζεται με τον σκοπό της ρύθμισης και επιτρέπει την πραγματική και διαρκή συμμόρφωση του οφειλέτη προς αυτήν.

Τι αλλάζει στην πράξη για τους δανειολήπτες;

Κατ’ αρχάς, επέρχεται ουσιαστική μείωση της πραγματικής μηνιαίας επιβάρυνσης, καθώς ο τρόπος υπολογισμού των τόκων εναρμονίζεται με τη δομή και τον σκοπό της δικαστικής ρύθμισης.

Δεύτερον, αποσαφηνίζεται οριστικά το πλαίσιο υπολογισμού της οφειλής, γεγονός που ενισχύει τη διαφάνεια και περιορίζει τα περιθώρια ερμηνευτικών αποκλίσεων κατά την εφαρμογή των δικαστικών αποφάσεων.

Τρίτον – και ιδιαιτέρως σημαντικό – αίρεται η κατάσταση νομικής αβεβαιότητας που είχε διαμορφωθεί τα προηγούμενα έτη, όπου οι δανειολήπτες που συμμορφώνονταν με τις δικαστικά καθορισμένες καταβολές λάμβαναν ενημερώσεις για φερόμενα ληξιπρόθεσμα υπόλοιπα, τα οποία προέκυπταν από μονομερείς μεθόδους υπολογισμού των τόκων από την πλευρά των servicers.

Υπό την έννοια αυτή, σαφώς η απόφαση λειτουργεί ως μηχανισμός αποκατάστασης της ασφάλειας δικαίου.

Ποια είναι η σημασία της απόφασης για τις εταιρείες διαχείρισης και τα πιστωτικά ιδρύματα;

Η απόφαση θέτει σαφή όρια στο τρόπο υπολογισμού των οφειλών. Οι εταιρείες διαχείρισης υποχρεούνται πλέον να ευθυγραμμίσουν τη λειτουργία τους με τη δεσμευτική ερμηνεία του Αρείου Πάγου.

Επίσης μπορεί κανείς να πει ότι, με την απόφαση της Ολομέλειας δημιουργείται ένα νέο περιβάλλον για την πιστωτική συμπεριφορά των τραπεζών και των εταιρειών διαχείρισης, καθώς η απόφαση μπορεί να επηρεάσει τον τρόπο με τον οποίο σχεδιάζονται μελλοντικές ρυθμίσεις και αναδιαρθρώσεις. Θα το δούμε στη πράξη προσεχώς. Δεν αποκλείεται, επίσης, να δούμε αιτήματα επανεξέτασης ή διεκδικήσεων σε περιπτώσεις όπου οι τόκοι είχαν υπολογιστεί στο άληκτο κεφάλαιο και όχι στη μηνιαία δόση.

Υπάρχει ζήτημα αναδρομικής εφαρμογής της απόφασης;

Η συζήτηση για την αναδρομικότητα της απόφασης είναι ίσως το πιο κρίσιμο και ταυτόχρονα το πιο σύνθετο σημείο αυτής της επικαιρότητας. Δεν είναι ακόμη σαφές αν η αναδρομικότητα αποτέλεσε αντικείμενο της κρίσης της Ολομέλειας.

Αν η απόφαση εφαρμοστεί αναδρομικά, ο αντίκτυπος μπορεί να είναι σημαντικός, τόσο για τα πιστωτικά ιδρύματα όσο και για τις εκκρεμείς υποθέσεις με τους δανειολήπτες.

Σε κάθε περίπτωση, το βασικό νομικό ζήτημα που έκρινε ο Άρειος Πάγος αφορά στον τρόπο υπολογισμού του επιτοκίου – αυτό ήταν το πραγματικό αντικείμενο της διχογνωμίας. Στην πράξη, όμως, οι ίδιοι οι δανειολήπτες έχουν ήδη «διαβάσει» την απόφαση ως κανόνα με αναδρομική εμβέλεια, που επηρεάζει τον επανυπολογισμό των τόκων για όλο το χρονικό διάστημα που κατέβαλλαν δόσεις με εσφαλμένο τρόπο, ανοίγοντας τον δρόμο για μειώσεις οφειλών, συμψηφισμούς και – όπου συντρέχουν οι προϋποθέσεις – διεκδίκηση επιστροφής αχρεωστήτως καταβληθέντων ποσών.

Ποιος μπορεί να είναι ο ρόλος της διαμεσολάβησης στο ζήτημα των «κόκκινων» δανείων, ιδιαίτερα μετά τη νέα απόφαση του Αρείου Πάγου;

Μετά από χρόνια ενασχόλησης με τη διαμεσολάβηση σε υποθέσεις μη εξυπηρετούμενων δανείων, είμαι απολύτως πεπεισμένη ότι χωρίς ουσιαστική διαμεσολάβηση δεν μπορεί να υπάρξει πραγματικά βιώσιμη διαχείριση των «κόκκινων» δανείων.

Τα τελευταία χρόνια, οι ψηφιακές πλατφόρμες ρύθμισης οφειλών συνέβαλαν ουσιαστικά στη συστηματική επεξεργασία αιτημάτων και παρείχαν σε πολλούς δανειολήπτες ένα θεσμικά οργανωμένο πλαίσιο πρόσβασης σε διαδικασίες αναδιάρθρωσης οφειλών. Ωστόσο, η λειτουργία τους βασίζεται σε τυποποιημένα, αλγοριθμικά μοντέλα αξιολόγησης, τα οποία εκ των πραγμάτων δεν μπορούν να αποτυπώσουν την πολυπαραγοντική φύση μιας πραγματικής διαφοράς ούτε να ανταποκριθούν επαρκώς στις ιδιαιτερότητες κάθε υπόθεσης, ιδίως όταν απαιτείται ουσιαστική επαναδιαπραγμάτευση όρων ή αποκατάσταση της συναλλακτικής εμπιστοσύνης μεταξύ των μερών. Αυτό είναι που προσφέρει η διαμεσολάβηση!

Ποιο είναι το ευρύτερο μήνυμα της απόφασης; Πώς βλέπετε την επόμενη μέρα;

Η απόφαση σηματοδοτεί την έναρξη μιας νέας φάσης ως προς την ερμηνεία και εφαρμογή των δικαστικών ρυθμίσεων του ν. 3869/2010. Αναμένεται η δημοσίευσή της και, κυρίως, η πλήρης συμμόρφωση των εταιρειών διαχείρισης απαιτήσεων ( οι γνωστοί servicers) ως προς το δεσμευτικό ερμηνευτικό της περιεχόμενο.

Το ουσιώδες, όμως, είναι ότι αποκαθίσταται ένα θεμελιώδες στοιχείο της ασφάλειας δικαίου: η δικαστική ρύθμιση που χορηγείται στον οφειλέτη καθίσταται πλήρως εκτελεστή και λειτουργικά αποτελεσματική, χωρίς να αλλοιώνεται στην πράξη από μονομερείς ή ερμηνευτικά αυθαίρετες πρακτικές κατά τον υπολογισμό της οφειλής.

Διαβάστε επίσης

Τι σημαίνει η απόφαση του Αρείου Πάγου για τα δάνεια που υπάγονται στον νόμο Κατσέλη

Άρειος Πάγος: Δεν κρίνει τυχόν αναδρομικότητα μετά την απόφαση – σταθμό για τα πανωτόκια των κόκκινων δανείων

Moody’s: Νέοι κίνδυνοι για τις ελληνικές συστημικές τράπεζες από την απόφαση του Αρείου Πάγου