Η απόφαση του Αρείου Πάγου σχετικά με τα δάνεια του νόμου Κατσέλη ενδέχεται να έχει ευρύτερες συνέπειες για το ελληνικό τραπεζικό σύστημα, σύμφωνα με ανάλυση της Moody’s Ratings.

Ο οίκος εκτιμά ότι η εξέλιξη αυτή μπορεί να επηρεάσει το risk premium των τραπεζών, τις αποτιμήσεις των τιτλοποιήσεων και, έμμεσα, την πορεία της πιστωτικής επέκτασης.

1

Κεντρικό ζήτημα δεν αποτελεί τόσο το άμεσο κεφαλαιακό πλήγμα, όσο η αναθεώρηση των αναμενόμενων ταμειακών ροών. Η απόφαση προβλέπει σημαντική μείωση του επιτοκιακού σκέλους στα ρυθμισμένα στεγαστικά δάνεια, καθώς οι τόκοι υπολογίζονται μόνο επί της μηνιαίας δόσης.

Σε περίπτωση αναδρομικής εφαρμογής, οι εκτιμήσεις της αγοράς κάνουν λόγο για απώλειες τόκων που θα μπορούσαν να φθάσουν έως και το 1 δισ. ευρώ σε χαρτοφυλάκια που συνδέονται με τον νόμο Κατσέλη.

Οι επιπτώσεις δεν αναμένονται να βαρύνουν πρωτίστως τους ισολογισμούς των τραπεζών, αλλά κυρίως τις τιτλοποιήσεις μη εξυπηρετούμενων δανείων (NPEs), οι οποίες αποτέλεσαν βασικό εργαλείο εξυγίανσης μέσω του προγράμματος «Ηρακλής». Οι εισροές από τα συγκεκριμένα στεγαστικά δάνεια ενσωματώνονται στα επιχειρηματικά σχέδια των συναλλαγών. Εάν οι ταμειακές ροές περιοριστούν, ενδέχεται να αυξηθεί η πίεση στα senior notes — τους τίτλους υψηλής διαβάθμισης που διακρατούν οι τράπεζες και καλύπτονται από κρατική εγγύηση.

Για τους επενδυτές, το βασικό ερώτημα δεν είναι αν θα καταγραφούν άμεσες ζημιές, αλλά αν αυξάνεται το λεγόμενο tail risk στα χαρτοφυλάκια. Η Moody’s σημειώνει ότι τα επίπεδα πιστωτικής ενίσχυσης (credit enhancement buffers) παραμένουν ισχυρά και, κατά πάσα πιθανότητα, επαρκή. Ωστόσο, η σημασία της απόφασης έγκειται στο ότι εισάγει νέα νομική αβεβαιότητα ως προς την αξία ανάκτησης των στεγαστικών δανείων — και οι αγορές τείνουν να αποτιμούν πρώτα την αβεβαιότητα και στη συνέχεια την πραγματική ζημία.

Ο οίκος αναφέρεται στις πιθανές πιστωτικές επιπτώσεις για τις ελληνικές συστημικές τράπεζες — Eurobank, Τράπεζα Πειραιώς, Εθνική Τράπεζα και Alpha Bank.

Περίπου 250.000 δανειολήπτες έχουν υπαχθεί ιστορικά στον νόμο Κατσέλη, με συνολική έκθεση περί τα 12,5 δισ. ευρώ, αν και μόνο μέρος αυτών αναμένεται να επηρεαστεί άμεσα. Η εκτιμώμενη απώλεια τόκων έως 1 δισ. ευρώ εκτιμάται ότι θα επηρεάσει κυρίως επενδυτικά κεφάλαια και εταιρείες διαχείρισης NPEs που κατέχουν μεγάλο μέρος των σχετικών χαρτοφυλακίων.

Ιδιαίτερη βαρύτητα αποδίδεται και στον πιθανό αντίκτυπο στη συμπεριφορά των δανειοληπτών. Εάν διαμορφωθεί η αντίληψη ότι μπορεί να υπάρξει ευνοϊκότερη μεταχείριση και σε άλλες περιπτώσεις, υπάρχει κίνδυνος επιβράδυνσης της βελτίωσης στην κουλτούρα πληρωμών , στοιχείο που συνέβαλε καθοριστικά στις αναβαθμίσεις των ελληνικών τραπεζών την περίοδο 2022–2025. Σε ένα τέτοιο σενάριο, η επίπτωση παύει να είναι τεχνική και μετατρέπεται σε ουσιαστική, αυξάνοντας το κόστος πιστωτικού κινδύνου.

Το ενδεχόμενο αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει σε αυστηρότερη πολιτική χορηγήσεων, υψηλότερα επιτόκια στα νέα στεγαστικά δάνεια και επιβράδυνση της πιστωτικής επέκτασης, περιορίζοντας τη δυναμική εσόδων σε έναν τομέα που θεωρούνταν βασικός μοχλός ανάπτυξης μετά την εξυγίανση των ισολογισμών. Ουσιαστικά, η Moody’s επισημαίνει μια πιθανή μετατόπιση του αφηγήματος για τον ελληνικό τραπεζικό κλάδο: από την περίοδο σταθεροποίησης και εξυγίανσης, σε μια φάση αυξημένης νομικής αβεβαιότητας, την οποία οι αγορές τείνουν να ενσωματώνουν άμεσα στις αποτιμήσεις τους.

Διαβάστε επίσης

Γιώργος Γεράρδος: Η τελευταία συνέντευξη του εμβληματικού, αυτοδημιούργητου επιχειρηματία στο My Story του mononews (βίντεο)

Χ: Στο 3,34% η απόδοση του 10ετούς ομολόγου

Ferrari Luce: Η ηχηρή επιστροφή των Jony Ive και Marc Newson