Έλενα Τσάγκαρη (πρ. ΕΚΕΑ): Επάρκεια με στρατηγική – Πώς το ΕΚΕΑ θωρακίζει το σύστημα αιμοδοσίας

Η επάρκεια και η ασφάλεια του αίματος αποτελούν ένα διαρκές στοίχημα για την Ελλάδα. Τα δεδομένα του ΕΚΕΑ (Εθνικό Κέντρο Αιμοδοσίας) για το 2025 δείχνουν σαφή πρόοδο, σύμφωνα με τα στοιχεία, που παρουσιάζει στο Mononews, η πρόεδρος του ΕΚΕΑ, Έλενα Τσάγκαρη.

Η χώρα καταγράφει αύξηση τόσο στον συνολικό αριθμό εθελοντών αιμοδοτών, όσο και στους ποιοτικούς δείκτες της τακτικής αιμοδοσίας. Το μητρώο αριθμεί πλέον 431.127 εθελοντές και ενισχύεται σημαντικά η συμμετοχή νέων ηλικίας από 18 έως 25 ετών.

Παράλληλα αυξάνεται το ποσοστό όσων δίνουν αίμα συστηματικά και οι μονάδες αίματος, που συγκεντρώθηκαν, ξεπέρασαν τις 545.000.

Ωστόσο, όπως μας εξηγεί η κα Τσάγκαρη, η αιμοδοσία δεν λειτουργεί με απόθεμα. Με ένα εκατομμύριο μεταγγίσεις ετησίως και χιλιάδες πολυμεταγγιζόμενους ασθενείς, οι ανάγκες είναι διαρκείς και συχνά εποχικά αυξημένες, όπως, για παράδειγμα, τώρα με τις ιώσεις.

Όπως λέει, η πρόκληση δεν είναι μόνο η αύξηση των αριθμών, αλλά η καλλιέργεια της κουλτούρας γύρω από την τακτική εθελοντική αιμοδοσία.

Στόχος, πλέον, είναι η πλήρης επάρκεια, με τεχνολογική αναβάθμιση, συγκεντροποίηση μονάδων και αυστηρούς ελέγχους, που διασφαλίζουν την απόλυτη ασφάλεια κάθε μετάγγισης.

Ακολουθεί η συνέντευξη, που μας παραχώρησε η πρόεδρος του ΔΣ του ΕΚΕΑ, Έλενα Τσάγκαρη.

Κυρία Τσάγκαρη, τι δείχνουν τα δεδομένα του 2025 αναφορικά με την επάρκεια του αίματος και τον αριθμό των εθελοντών αιμοδοτών;

Το 2025 το ΕΚΕΑ και το Υπουργείο Υγείας ενέτειναν τις εκστρατείες ενημέρωσης του γενικού πληθυσμού, με στόχο την αύξηση της τακτικής εθελοντικής αιμοδοσίας. Επιπλέον προώθησαν σύγχρονες πολιτικές ενίσχυσης του συστήματος αιμοδοσίας.

Αυτό είχε ως αποτέλεσμα τόσο την αύξηση των μονάδων αίματος, που συνελέγησαν συνολικά, όσο και την βελτίωση των ποιοτικών δεικτών του μητρώου εθελοντών αιμοδοτών που τηρεί το ΕΚΕΑ.

Ειδικότερα το 2025 το μητρώο των εθελοντών αιμοδοτών αρίθμησε 431.127 αιμοδότες, δηλαδή 5.000 παραπάνω από το 2024 (426.00). Επιπλέον το 2024 οι αιμοδότες 1ης φοράς κυμάνθηκαν σε ποσοστό 14,9% και το 2025 το ποσοστό τους ανήλθε στο 18,6%. Το ποσοστό των συστηματικών αιμοδοτών το 2024 ήταν 28,9% και το 2025 ανέβηκε στο 33,4% .

Εξαιρετικά ενθαρρυντικό είναι το γεγονός ότι υπήρξε σημαντική αύξηση στον αριθμό των αιμοδοτών ηλικίας από 18 ως 25 ετών. Συγκεκριμένα το 2024 αιμοδότησαν 39.659 νέοι αυτής της ηλικίας και το 2025 αιμοδότησαν 50.499.

Τέλος, το 2025 συνελέγησαν 545.309 μονάδες αίματος, έναντι 537.000 μονάδων που είχαν συλλεγεί το 2024. Στόχος του ΕΚΕΑ είναι να συντηρήσει/αυξήσει τους εθελοντές αιμοδότες και, κυρίως, να τους καταστήσει τακτικούς εθελοντές αιμοδότες.

Ως προς την ενίσχυση της κουλτούρας γύρω από την συστηματική εθελοντική αιμοδοσία;

Άμεσος στόχος μας είναι και η συνεργασία με το Υπουργείο Παιδείας, με στόχο την ένταξη της κουλτούρας της αιμοδοσίας στην εκπαίδευση από τις μικρές ηλικίες, ώστε να καθιερωθεί στο συλλογικό ασυνείδητο των νέων ανθρώπων η ανάγκη τακτικής εθελοντικής αιμοδοσίας.

Με τις ελλείψεις αίματος πού βρισκόμαστε; Υπάρχουν σύγχρονες πολιτικές που σχεδιάζει ή εφαρμόζει το Υπουργείο Υγείας και το ΕΚΕΑ, με στόχο την πλήρη επάρκεια;

Πρέπει όλοι να καταλάβουμε ότι:

1) Η αιμοδοσία δεν λειτουργεί «με απόθεμα», καθώς το αίμα και τα προϊόντα του έχουν συγκεκριμένο χρόνο ζωής. Για παράδειγμα το αίμα δίδεται περίπου έως και έναν μήνα αφού το προσφέρει ο αιμοδότης.

2) Στην Ελλάδα γίνονται ένα εκατομμύριο μεταγγίσεις αίματος και παραγώγων τον χρόνο. Δηλαδή κάθε ένα λεπτό δύο συνάνθρωποί μας μεταγγίζονται.

3) Στην Ελλάδα 4.000 συνάνθρωποί μας είναι πολυμεταγγιζόμενοι (πάσχοντες από θαλασσαιμία, μεσογειακή αναιμία κτλ) και χρειάζονται 2 φορές τον μήνα μετάγγιση (ή και παραπάνω), ενώ έχουμε και μεγάλο αριθμό πολυτραυματιών.

Το αίμα δεν παρασκευάζεται, όμως ανάγκη μετάγγισης έχουμε εν δυνάμει όλοι μας, για μα αντιμετωπίσουμε από ένα απλό κάταγμα μέχρι έναν τοκετό, από έναν πολυμεταγγιζόμενο πάσχοντα μέχρι μία μεταμόσχευση, που απαιτεί πολλές μονάδες αίματος, από ένα χειρουργείο έως τους ασθενείς που υποβάλλονται σε χημειοθεραπεία κτλ.

Επομένως, παρότι η συνολική εικόνα στην χώρα μας είναι θετική, υπάρχουν περίοδοι, όπως οι γιορτές Χριστουγέννων – Πρωτοχρονιάς και του Πάσχα και κυρίως η περίοδος του Αυγούστου, οπότε παράγοντες όπως οι απουσίες λόγω διακοπών, γρίπης και άλλων ιώσεων ή/ και αύξησης του πληθυσμού λόγω τουρισμού, έχουν ως αποτέλεσμα την εμφάνιση των «εποχικών» ελλείψεων.

Για την εξάλειψή τους απαιτείται κυρίως η συνειδητοποίηση της συμβολής της τακτικής εθελοντικής αιμοδοσίας, δηλαδή ότι όλοι (με ελάχιστες εξαιρέσεις) όσοι είμαστε 18 με 65 ετών μπορούμε να δίνουμε αίμα 3 φορές τον χρόνο. Επιπλέον το ΕΚΕΑ και το Υπουργείο Υγείας, ειδικά τα δύο τελευταία χρόνια και προς τούτο ευχαριστώ την πολιτική ηγεσία του Υπουργείου Υγείας, εφαρμόζουν κατά προτεραιότητα σύγχρονες πολιτικές, που υποβοηθούν τη διασφάλιση της επάρκειας.

Μιλήστε μας για αυτές τις πολιτικές… 

Έχει ήδη ολοκληρωθεί κατά τα έτη 2024- 2025 η «πολιτική συγκεντροποίησης» όλων των μονάδων αίματος, που συλλέγονται στην Αττική στο ΕΚΕΑ, με αποτέλεσμα την ορθότερη αναδιανομή τους, και την αύξηση της ποσότητας και ποιότητας των προϊόντων αίματος (υπερδιπλασιασμός παραγωγής αιμοπεταλίων και επάρκεια ffp πλάσματος) κατόπιν επεξεργασίας των μονάδων αίματος από το ΕΚΕΑ. Στόχος μας η επέκταση της συγκεντροποίησης σε όλη την επικράτεια.

Επιπλέον ολοκληρώνουμε άμεσα το ενιαίο πληροφοριακό σύστημα αιμοδοσίας στην Αττική και κατόπιν και σε όλη την επικράτεια και ξεκινάμε την εφαρμογή «Συστήματος Προγραμματισμού Εφοδιαστικής Αλυσίδας Βελτιστοποίησης αποθεμάτων αίματος», που θα υποβοηθήσει ουσιαστικά στην πρόβλεψη αναγκών αίματος και στον προγραμματισμό των αιμοληψιών ανά νοσοκομείο σε όλη τη χώρα.

Πόσο ασφαλείς είναι οι μεταγγίσεις αίματος; Πώς διασφαλίζεται η τήρηση των σχετικών πρωτοκόλλων στις Ν.Υ. Αιμοδοσίας των νοσοκομείων;

Στην χώρα μας η ασφάλεια του προς μετάγγιση αίματος είναι πλέον απόλυτη κατάκτηση, με βάση τα διεθνή πρότυπα. Τόσο στο ΕΚΕΑ, όπου έχουμε μια μικρή ΝΑΣΑ (υπερσύγχρονα εργαστήρια τα οποία επισκέπτονται χώρες από όλο τον κόσμο), όσο και στο ΑΧΕΠΑ, γίνονται έλεγχοι (μοριακοί, ορολογικοί κτλ), που διασφαλίζουν για όλη την χώρα και για μία έκαστη συλλεγόμενη μονάδα την ασφάλεια του προς μετάγγιση αίματος.

Επιπλέον το ΕΚΕΑ έχει διαπιστευτεί κατά ΕΛΟΤ ΕΝ ISO 17020 ως Φορέας Ελέγχου και επιθεωρεί τακτικά τις Υπηρεσίες Αιμοδοσίας των νοσοκομείων, βελτιώνοντας συνεχώς τα εφαρμοζόμενα πρωτόκολλα.

Η αιμοδοσία είναι απόλυτη προτεραιότητα. Σε συνεργασία με όλες τις Υπηρεσίες Αιμοδοσίας των Νοσοκομείων και σε συνεχή συνεργασία με τους συλλόγους ασθενών και τους συλλόγους αιμοδοσίας, έχουμε έναν και μόνο στόχο: την επίτευξη απόλυτης επάρκειας και ασφάλειας αίματος και παραγώγων για τον κάθε ασθενή.

Δείτε επίσης

Δ. Παπαγεωργίου (Takeda): Καινοτομία με επιστροφές άνω του 75% δεν είναι βιώσιμη

Άδωνις Γεωργιάδης για ΙΦΕΤ: «Οργανισμός πρότυπο – Καμία σκιά»