Η κυβέρνηση απέσυρε το άρθρο 23 του νομοσχεδίου για το ιδιωτικό χρέος και το ΠΑΣΟΚ έσπευσε να στήσει εξέδρα νίκης.

Η Μιλένα Αποστολάκη κατήγγειλε εξυπηρέτηση τραπεζών και servicers, μίλησε για άτακτη κυβερνητική υποχώρηση και παρουσίασε την εξέλιξη ως δικαίωση της αντιπολίτευσης. Ωραία. Και τώρα; Πόσο μειώθηκε η δόση του δανειολήπτη από τον πανηγυρισμό; Πόσο ασφαλέστερη έγινε η κατοικία του; Η απόσυρση μιας αμφισβητούμενης διάταξης μπορεί να ήταν χρήσιμη. Δεν αποτελεί από μόνη της πολιτική προστασίας του δανειζόμενου πολίτη. .

Ας ξεκαθαρίσουμε πρώτα τι συζητούμε, γιατί κομματικές κραυγές έπνιξαν το θέμα.  Το άρθρο 23 προέβλεπε ότι η συμφωνία ρύθμισης μεταξύ πιστωτή και οφειλέτη θα αποτελούσε «εκτελεστό τίτλο». Εφόσον, δηλαδή, θα  συνέτρεχαν οι νόμιμες προϋποθέσεις, ο πιστωτής θα μπορούσε να προχωρήσει σε αναγκαστική εκτέλεση στηριζόμενος στην ίδια τη συμφωνία, χωρίς να αποκτήσει χωριστό τίτλο, όπως μια διαταγή πληρωμής. Η κυβέρνηση επιδίωκε να συντομεύσει τη διαδικασία μετά τη συμφωνία των μερών.

Δεν έδινε, επομένως, στον servicer μια λευκή επιταγή. Θα είχε προηγηθεί συναίνεση του οφειλέτη, ενώ παρέμενε η δυνατότητα δικαστικής αμφισβήτησης της εκτέλεσης. Υπήρχε, βεβαίως, μεταβολή στη διαδικαστική θέση του δανειολήπτη: ένα προηγούμενο στάδιο παρακαμπτόταν—οπότε λογικές ήταν οι αντιρρήσεις από το ΠΑΣΟΚ του Νίκου Ανδρουλάκη και αναγκαίες οι εξηγήσεις από την κυβερνητική πλευρά.

 Το θέμα, όμως,  απαιτούσε νομοθετική ακρίβεια, όχι αφοριστικό καταγγελτικό λόγο.

Η Αποστολάκη επέλεξε να μετατρέψει τη διαφωνία για μία διάταξη σε συνολικό κατηγορητήριο. Η κυβέρνηση, κατά την περιγραφή της, πρώτα νομοθετεί για τους ισχυρούς και μετά υποχωρεί όταν συναντά αντίσταση. Πρόκειται για βολικό πολιτικό σχήμα: κάθε πρωτοβουλία αποδεικνύει την  ενοχή και κάθε διόρθωση επιβεβαιώνει την ενοχή. Με τέτοιους κανόνες, η αντιπολίτευση κερδίζει πάντοτε. Μόνο που η πραγματικότητα είναι έξω από το κάδρο.

Το ίδιο το νομοσχέδιο προβλέπει σειρά μέτρων προστασίας του  πολίτη: δωρεάν αναλυτική ενημέρωση για την οφειλή εντός 45 ημερών, αναστολή της τοκοφορίας όταν τα στοιχεία δεν παρέχονται εμπρόθεσμα και πλήρως, προθεσμίες απάντησης, αιτιολόγηση προτάσεων και απορρίψεων,  ανώτατο όριο προκαταβολής 15% στη διμερή ρύθμιση και, όταν τηρείται μία ενεργή ρύθμιση, η παραβίαση της προστασίας από αναγκαστική εκτέλεση συνεπάγεται ακυρότητα της πράξης, πίστωση πέντε δόσεων και διοικητικό πρόστιμο έως 500.000 ευρώ.

Όλα αυτά  κατά το ΠΑΣΑΟΚ ευνοούν τον servicer και  όχι τον πολίτη— που μέχρι χθες κυνηγούσε μια απάντηση για το τι χρωστά και γιατί;  Μπορεί το ΠΑΣΟΚ να απαιτεί αυστηρότερη εποπτεία ή ταχύτερη εφαρμογή. Ας κατέθετε συγκεκριμένη τροπολογία. Από αυτήν την πράξη μέχρι την καταγγελία για «δώρα στους ισχυρούς» απαιτείται πολύ πολιτικό θράσος. Για την Κα Αποστολάκη, αυτό περισσεύει.

Το ΠΑΣΟΚ έχει καταθέσει δική του πρόταση νόμου. Αυτό δεν το απαλλάσσει από την υποχρέωση να αποδείξει ότι όσα υπόσχεται εφαρμόζονται, χρηματοδοτούνται και ωφελούν τον πολίτη που αναζητά προστασία. Το «εμείς δίνουμε περισσότερα» είναι εύκολο από τα έδρανα της αντιπολίτευσης. Η δυσκολία αρχίζει στον λογαριασμό.

Οι 120 δόσεις προς δημόσιους φορείς με επιτόκιο 3%, οι μειώσεις προσαυξήσεων και η υπό προϋποθέσεις διαγραφής του ανεσταλμένου μέρους της οφειλής χρειάζονται αριθμούς. Πόσοι θα ενταχθούν; Πόσοι θα παραμείνουν; Τι θα εισπραχθεί και τι θα χαθεί; Η κοινωνική ευαισθησία δεν εκφράζεται ως …αριθμομηχανή. Και οι ευνοϊκές προβλέψεις δεν αυτοχρηματοδοτούνται απλώς επειδή τις ανακοίνωσε το κόμμα της αντιπολίτευσης.

Ας είμαστε αντικειμενικοί: η πρότασή του ΠΑΣΟΚ  δεν προβλέπει, μεν, κάποια οριζόντια διαγραφή του αρχικού κεφαλαίου,  είναι όμως υποχρεωμένο, δε, για λόγους αξιοπιστίας   να παρουσιάσει το οικονομικό αποτέλεσμα. Διαφορετικά, ζητά από τους πολίτες να εμπιστευθούν μια υπόσχεση επειδή ακούγεται γενναιόδωρη. Αυτή η μέθοδος δοκιμάστηκε στη χώρα το 2015. Ο λογαριασμός της δεν ήταν… γενναιόδωρος, λέγε με Αλέξη Τσίπρα.

Ιδιαίτερα σημαντικό είναι το δικαίωμα εξαγοράς του δανείου. Το ΠΑΣΟΚ απαιτεί προκαταβολή 20% του τιμήματος και εξόφληση του υπολοίπου εντός πέντε μηνών από την πρόσκληση, εκτός αν συμφωνηθεί διαφορετικά. Από ποιο ταμείο θα αντλήσει αυτά τα χρήματα ο οικονομικά εξαντλημένος οφειλέτης; Η πρόταση μπορεί να βοηθήσει όποιον διαθέτει χρηματοδότηση ή οικογενειακό στήριγμα. Για τον πραγματικά αδύναμο, όμως, κινδυνεύει να είναι μια ωραία υπόσχεση χωρίς αντίκρισμα,

Και εδώ αποκαλύπτεται το κενό της συγκεκριμένης στάσης της Κας Αποστολάκη. Δεν παρουσιάζει τροπολογία επί του νομοσχεδίου. Δηλαδή, π.χ.,  έτσι προτείνουμε να αλλάξει η μία διάταξη, μ’ αυτόν τον τρόπο μία άλλη, αυτήν την συμπλήρωση προτείνουμε, αυτό το άρθρο απορρίπτουμε γι’ αυτούς τους λόγους.  Το αντίθετο. Με αφορισμούς παραπέμπει στη χωριστή πρόταση νόμου του κόμματός της και απαιτεί τη συζήτησή της. Θεμιτό το αίτημα. Ανεπαρκής η  απάντηση—καθώς το νομοσχέδιο βρίσκεται ήδη στο τελικό στάδιο της ψήφισης.

Τώρα το άρθρο 23 αποσύρθηκε. Ορθά ο Δημήτρης Μαρκόπουλος επέλεξε  να μην δώσει μάχη σε θέμα που τελικά δεν υπονόμευε την πολιτική του ΥΠΟΙΚ. Το βολικό οχυρό έπεσε. Θα στηρίξει το ΠΑΣΟΚ τις άλλες προστατευτικές διατάξεις ή θα αναζητήσει την επόμενη αφορμή άρνησης; Αν η κομματική αντιπαράθεση υπερισχύσει, η συζήτηση απλά θα αποτελεί πολιτική εκμετάλλευση της αγωνίας των πολιτών. Κι αυτοί χρειάζονται λύσεις. ‘Όχι κομματικό χειροκροτητή.