Γιατί ο Θεοδωρόπουλος δεν φοβάται το ενεργειακό κόστος

Την ώρα που η βιομηχανία και η αγροτική παραγωγή ανησυχούν για τη νέα άνοδο των τιμών του φυσικού αερίου και της ηλεκτρικής ενέργειας, η Wonderplant του Σπύρου Θεοδωρόπουλου βρίσκεται σε πολύ πιο προστατευμένη θέση. Ο λόγος είναι ότι δεν παράγει μόνο ντομάτες, αλλά και ηλεκτρική ενέργεια με λειτουργική ενίσχυση μέσω μονάδων Συμπαραγωγής Ηλεκτρισμού και Θερμότητας Υψηλής Απόδοσης (ΣΗΘΥΑ).

Το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό του μοντέλου είναι ότι η ηλεκτροπαραγωγή των μονάδων ΣΗΘΥΑ υπάγεται σε καθεστώς λειτουργικής ενίσχυσης, με πρόβλεψη όταν αυξάνεται το  κόστος του φυσικού αερίου, να αναπροσαρμόζεται προς τα πάνω και η Τιμή Αναφοράς, δηλαδή η τιμή-στόχος προς την οποία συγκλίνει η συνολική αποζημίωση της επιλέξιμης ηλεκτρικής παραγωγής. Έτσι, η άνοδος του αερίου αυξάνει μεν το κόστος λειτουργίας, ενεργοποιεί όμως συγχρόνως έναν μηχανισμό που αντισταθμίζει την επιβάρυνση.

Η προστασία αυτή αποκτά μεγαλύτερη οικονομική σημασία επειδή οι μονάδες ΣΗΘΥΑ της Wonderplant έχουν ηλεκτρική ισχύ πολύ μεγαλύτερη από τις άμεσες ηλεκτρικές ανάγκες της καλλιέργειας. Η θερμότητα χρησιμοποιείται στα θερμοκήπια, ενώ σημαντικές ποσότητες ηλεκτρικής ενέργειας μπορούν να διατίθενται στο σύστημα. Οι οικονομικές καταστάσεις επιβεβαιώνουν ότι η εταιρεία έχει έσοδα και απαιτήσεις από την πώληση ηλεκτρικής ενέργειας, χωρίς όμως να αποκαλύπτουν τον διαχωρισμό του κύκλου εργασιών μεταξύ ντομάτας και ηλεκτρισμού.

Το 2025 η Wonderplant εμφάνισε κύκλο εργασιών 56,19 εκατ. ευρώ, αυξημένο κατά 29,2% από τα 43,48 εκατ. ευρώ του 2024. Παρότι από την κλίμακα της εγκατεστημένης ισχύος προκύπτει ότι η ενέργεια πιθανότατα αποτελεί σημαντικό μέρος των δραστηριοτήτων της, το ακριβές ύψος των ενεργειακών εσόδων δεν γνωστοποιείται.

Ο Θεοδωρόπουλος, επομένως, διαθέτει ένα όπλο κάτι που δεν έχουν οι περισσότερες ενεργοβόρες επιχειρήσεις: έναν θεσμοθετημένο μηχανισμό που μεταφέρει μεγάλο μέρος της αύξησης του κόστους του φυσικού αερίου στην Τιμή Αναφοράς ηλεκτρικής ενέργειας, που καθορίζει την αποζημίωση που λαμβάνει στο πλαίσιο της Λειτουργικής ενίσχυσης και αυξάνεται όταν αυξάνεται το κόστος του αερίου. Και όσο μεγαλύτερο είναι το τμήμα της παραγωγής ενέργειας που πωλείται στο σύστημα, τόσο ισχυρότερη γίνεται αυτή η προστασία.

Το επιχειρηματικό μοντέλο της Wonderplant

Το επιχειρηματικό μοντέλο της εταιρείας είναι απλό στη σύλληψη, αλλά ιδιαίτερα ισχυρό οικονομικά.

Η εταιρεία παράγει τομάτες και ενέργεια από μηχανές Συμπαραγωγής Ηλεκτρισμού και Θερμότητας (ΣΗΘΥΑ ). Η τιμή πώλησης της ενέργειας καλύπτεται από Λειτουρική Ενίσχυση και τα έσοδα προκύπτουν από την αγορά ενέργειας και το ΔΑΠΕΕΠ.

 Η Wonderplant αγοράζει φυσικό αέριο, το χρησιμοποιεί στις μηχανές ΣΗΘΥΑ και από το ίδιο καύσιμο παράγει ταυτόχρονα ηλεκτρική ενέργεια, θερμότητα και αξιοποιήσιμο διοξείδιο του άνθρακα για το θερμοκήπιο.

Η θερμότητα διοχετεύεται στα θερμοκήπια, αντικαθιστώντας καύσιμο που διαφορετικά θα έπρεπε να καταναλωθεί αποκλειστικά για τη θέρμανσή τους, ενώ το CO₂ των καυσαερίων, μετά την κατάλληλη επεξεργασία, μπορεί να ενισχύσει την ανάπτυξη των φυτών.

Το μεγαλύτερο μέρος της ηλεκτρικής παραγωγής μπορεί να πωλείται στο σύστημα, με την εταιρεία να εισπράττει αφενός τα έσοδα από την αγορά ηλεκτρικής ενέργειας και αφετέρου τη λειτουργική ενίσχυση που καταβάλλει ο ΔΑΠΕΕΠ μέσω του Ειδικού Λογαριασμού ΑΠΕ και ΣΗΘΥΑ. Υπενθυμίζεται ότι ο λογαριασμός αυτός χρηματοδοτείται από έσοδα της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, το ΕΤΜΕΑΡ που περιλαμβάνεται στους λογαριασμούς ρεύματος, μέρος των εσόδων από τους πλειστηριασμούς δικαιωμάτων εκπομπών CO₂ και άλλους θεσμοθετημένους πόρους.

Πως λειτουργεί ο μηχανισμός που εξασφαλίζει την Wonderplant

Η «ασπίδα» απέναντι στην άνοδο του φυσικού αερίου βρίσκεται στον τρόπο υπολογισμού της Τιμής Αναφοράς. Βάσει του ν. 4414/2016, οι μονάδες ΣΗΘΥΑ μπορούν να αμείβονται μέσω καθεστώτος λειτουργικής ενίσχυσης, το οποίο συμπληρώνει τα έσοδα από την αγορά ώστε η συνολική αποζημίωση της επιλέξιμης ηλεκτρικής παραγωγής να συγκλίνει προς την προβλεπόμενη Τιμή Αναφοράς.

Για τις μονάδες που διαθέτουν Σύμβαση Λειτουργικής Ενίσχυσης Διαφορικής Προσαύξησης, η ηλεκτρική ενέργεια πωλείται στην αγορά και στη συνέχεια υπολογίζεται η διαφορά μεταξύ της Τιμής Αναφοράς και της Ειδικής Τιμής Αγοράς της συγκεκριμένης τεχνολογίας. Εάν η Ειδική Τιμή Αγοράς είναι χαμηλότερη, ο ΔΑΠΕΕΠ καταβάλλει τη διαφορά ως λειτουργική ενίσχυση. Εάν, αντίθετα, η αξία της ενέργειας στην αγορά αυξηθεί, η διαφορική προσαύξηση περιορίζεται και μπορεί, ανάλογα με το ισχύον καθεστώς, να γίνει αρνητική.

Η Τιμή Αναφοράς, είναι η τιμή-στόχος βάσει της οποίας υπολογίζεται  η συνολική  αποζημίωσης. Για τις μονάδες ΣΗΘΥΑ φυσικού αερίου αποτελείται από ένα σταθερό σκέλος, ανάλογα με την τεχνολογία και την ισχύ της μονάδας, και από ένα μεταβλητό σκέλος, την Προσαρμογή Τιμής, η οποία μεταβάλλεται ανάλογα με τη Μέση Τιμή Φυσικού Αερίου που υπολογίζει κάθε μήνα ο ΔΑΠΕΕΠ.

Αυτό σημαίνει ότι η Wonderplant  προστατεύεται επειδή, όταν αυξάνεται το αναγνωριζόμενο κόστος του καυσίμου, αυξάνεται και η Τιμή Αναφοράς της επιλέξιμης ηλεκτροπαραγωγής. Και ακόμη και αν δεν μπορεί αυτή η προστασία να αποτελεί  και εγγύηση κερδοφορίας, (καθώς το πραγματικό κόστος προμήθειας, η απόδοση, οι ώρες λειτουργίας και τα υπόλοιπα λειτουργικά έξοδα μπορεί να διαφέρουν από τις παραμέτρους του μηχανισμού), περιορίζει  την έκθεση της επιχείρησης στις απότομες διακυμάνσεις του αερίου.

Από την 1η Ιανουαρίου 2024 εφαρμόζεται νέα μεθοδολογία υπολογισμού της Μέσης Τιμής Φυσικού Αερίου για τις ΣΗΘΥΑ, η οποία έχει οριστεί έως τις 31 Δεκεμβρίου 2031. Για τις μονάδες των οποίων η θερμότητα χρησιμοποιείται στην παραγωγή αγροτικών προϊόντων, με κύρια δραστηριότητα την αγροτική παραγωγή, η αναγνωριζόμενη τιμή του αερίου υπολογίζεται με συντελεστή 1,15 επί της τιμής TTF. Στο αποτέλεσμα προστίθενται οι προβλεπόμενες χρεώσεις μεταφοράς, διανομής και λειτουργίας του συστήματος, καθώς και οι εφαρμοζόμενοι φόροι και τα τέλη. Για τις λοιπές μονάδες ΣΗΘΥΑ ο αντίστοιχος συντελεστής είναι 1,10. Η μεθοδολογία αναγνωρίζει, συνεπώς, υψηλότερο κόστος προμήθειας φυσικού αερίου στις αγροτικές ΣΗΘΥΑ. Υπουργική απόφαση ΥΠΕΝ/ΔΥΔΡ/55921/1296/2024

Παράλληλα, ο ν. 4414/2016 προβλέπει δύο πρόσθετες προσαυξήσεις στο σταθερό τμήμα της Τιμής Αναφοράς: 15% όταν η παραγόμενη θερμότητα χρησιμοποιείται για την παραγωγή αγροτικών προϊόντων και αυτή αποτελεί την κύρια δραστηριότητα του παραγωγού και επιπλέον 20% όταν τα καυσαέρια της ΣΗΘΥΑ αξιοποιούνται για γεωργικούς σκοπούς. Οι δύο προσαυξήσεις είναι αθροιστικές, εφόσον έχουν πιστοποιηθεί από τις αρμόδιες αρχές οι σχετικές προϋποθέσεις για τη συγκεκριμένη μονάδα. Άρθρο 4 του ν. 4414/2016

Σύμφωνα με το ετήσιο απολογιστικό δελτίο του ΔΑΠΕΕΠ, το σύνολο των μονάδων ΣΗΘΥΑ έλαβε το 2025 αποζημιώσεις 57,2 εκατ. ευρώ, με μεσοσταθμική αξία 122,3 ευρώ/MWh. Στα στοιχεία, ωστόσο, δεν διαχωρίζονται οι αγροτικές ΣΗΘΥΑ ούτε γνωστοποιείται το ποσό που αντιστοιχεί στη Wonderplant.

Από τις ντομάτες … στην ηλεκτροπαραγωγή

Η οικονομική σημασία του μηχανισμού γίνεται εμφανής από το μέγεθος της Wonderplant. Οι οικονομικές καταστάσεις του 2025 αναφέρουν ρητά ότι αντικείμενο της εταιρείας είναι «η καλλιέργεια ντομάτας θερμοκηπίου και η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας». Αναφέρουν επίσης ότι οι εμπορικές απαιτήσεις της περιλαμβάνουν απαιτήσεις από την πώληση ηλεκτρικής ενέργειας.

Στη Δράμα η εταιρεία διαθέτει περίπου 305-310 στρέμματα θερμοκηπίων. Το 2025 έθεσε σε λειτουργία νέα έκταση 100 στρεμμάτων και νέα μονάδα ΣΗΘΥΑ ισχύος 9,6 MW. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε ο Σπύρος Θεοδωρόπουλος, το συγκρότημα διαθέτει πλέον τέσσερις μονάδες ΣΗΘΥΑ συνολικής ισχύος περίπου 30 MW και παράγει περίπου 22.000 τόνους ντομάτας τον χρόνο.

Αντίστοιχο μοντέλο σχεδιάζεται στην Πτολεμαΐδα, όπου το νέο θερμοκήπιο των 300 στρεμμάτων θα συνοδεύεται από μονάδες ΣΗΘΥΑ συνολικής ισχύος 30 MW.

Η εγκατεστημένη ηλεκτρική ισχύς στη Δράμα είναι πολύ μεγαλύτερη από την ηλεκτρική κατανάλωση που μπορεί εύλογα να αποδοθεί αποκλειστικά στην καλλιέργεια. Σε ένα θεωρητικό σενάριο 7.000 ωρών λειτουργίας, τα 30 MW αντιστοιχούν σε μικτή ετήσια ηλεκτροπαραγωγή περίπου 210 GWh.

Σύμφωνα με τεχνική εκτίμηση και όχι για δημοσιευμένο στοιχείο παραγωγής ή έγχυσης της Wonderplant,( καθώς δεν γνωρίζουμε τις πραγματικές ώρες λειτουργίας, τις διακοπές συντήρησης, τις βοηθητικές καταναλώσεις και τη μετρητική διάταξη της εγκατάστασης), με μια ενδεικτική  ηλεκτρική κατανάλωση  του θερμοκηπίου της τάξης των 30-60 kWh ανά τετραγωνικό μέτρο, θα μπορούσε να αφήνει διαθέσιμη για το σύστημα ποσότητα της τάξης των 180-190 GWh. 

Η σύγκριση δείχνει, πάντως, ότι η μεγάλη ανάγκη της καλλιέργειας είναι η θερμότητα και όχι ο ηλεκτρισμός. Η ηλεκτρική ενέργεια χρησιμοποιείται για αντλίες, ανεμιστήρες, άρδευση, ψύξη, έλεγχο του κλίματος και συσκευασία. Η θερμότητα, αντίθετα, αποτελεί το βασικό ενεργειακό προϊόν που χρειάζονται τα θερμοκήπια, ενώ η ηλεκτροπαραγωγή έχει αναπτυχθεί σε κλίμακα που επιτρέπει τη διάθεση σημαντικών ποσοτήτων στο σύστημα.

Ο ισολογισμός δεν αποκαλύπτει τον διαχωρισμό εσόδων από τομάτες και ενέργεια

Παρότι οι οικονομικές καταστάσεις επιβεβαιώνουν τόσο την παραγωγή όσο και την πώληση ηλεκτρικής ενέργειας, εμφανίζουν το σύνολο των πωλήσεων των 56,19 εκατ. ευρώ σε μία ενιαία γραμμή. Δεν υπάρχει χωριστή ανάλυση για τα έσοδα από την πώληση ντομάτας, τα έσοδα από την αγορά ηλεκτρικής ενέργειας και τη λειτουργική ενίσχυση.

Στον ισολογισμό η εταιρεία αναφέρει δύο φορές ότι οι εμπορικές απαιτήσεις της περιλαμβάνουν «πελάτες χονδρικής της Εταιρείας και απαιτήσεις από την πώληση ηλεκτρικής ενέργειας». Στο τέλος του 2025 οι συνολικές εμπορικές απαιτήσεις ανέρχονταν σε 7,65 εκατ. ευρώ, έναντι 4,29 εκατ. ευρώ το 2024, χωρίς να γνωστοποιείται ποιο μέρος τους αφορά ηλεκτρισμό.

Η αναφορά αυτή έχει σημασία, επειδή επιβεβαιώνει ότι η πώληση ενέργειας δημιουργεί πραγματικές απαιτήσεις έναντι αντισυμβαλλομένων και δεν αποτελεί μόνο εσωτερική ιδιοκατανάλωση. Δεν αρκεί, ωστόσο, για να υπολογιστεί το ακριβές ποσοστό του τζίρου που προέρχεται από τον ενεργειακό κλάδο.

Από την εγκατεστημένη ισχύ και τη σύγκριση της δυνητικής ηλεκτροπαραγωγής με τις ανάγκες των θερμοκηπίων προκύπτει ότι η ενέργεια δεν αποτελεί μια περιφερειακή δραστηριότητα, αλλά έναν από τους δύο βασικούς πυλώνες του επιχειρηματικού μοντέλου. Αυτό εξηγεί γιατί η Wonderplant βρίσκεται σε διαφορετική θέση από ένα συμβατικό θερμοκήπιο: όταν ακριβαίνει το φυσικό αέριο, αυξάνεται το κόστος της, αλλά συγχρόνως αναπροσαρμόζεται προς τα πάνω η Τιμή Αναφοράς της επιλέξιμης ηλεκτροπαραγωγής, ενώ εξακολουθεί να αξιοποιεί τη θερμότητα και, υπό τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις, το CO₂ για την παραγωγή ντομάτας.

Το ιστορικό της επένδυσης

Η ανάπτυξη της Wonderplant ξεκίνησε το 2011 στην Πετρούσα Δράμας, με μια αρχική επένδυση ύψους 27 εκατ. ευρώ για τη δημιουργία υδροπονικού θερμοκηπίου έκτασης 100 στρεμμάτων. Τρία χρόνια αργότερα, το 2014, πραγματοποιήθηκε νέα επένδυση 8 εκατ. ευρώ, με την οποία εγκαταστάθηκε η πρώτη μονάδα Συμπαραγωγής Ηλεκτρισμού και Θερμότητας Υψηλής Απόδοσης. Με την κίνηση αυτή άρχισε να διαμορφώνεται το σημερινό παραγωγικό μοντέλο της εταιρείας, που συνδυάζει την καλλιέργεια ντομάτας με την παραγωγή και πώληση ηλεκτρικής ενέργειας.

Η επόμενη φάση ανάπτυξης ήρθε το 2020, όταν επενδύθηκαν ακόμη 24 εκατ. ευρώ για την επέκταση των θερμοκηπίων κατά 40 στρέμματα και την προσθήκη δεύτερης μονάδας ΣΗΘΥΑ. Το 2022 ακολούθησε επένδυση 36 εκατ. ευρώ, με την οποία η θερμοκηπιακή έκταση αυξήθηκε κατά ακόμη 70 στρέμματα και τέθηκε σε λειτουργία η τρίτη μονάδα συμπαραγωγής.

Ο νέος κύκλος επενδύσεων του 2025-2026, συνολικού ύψους 83 εκατ. ευρώ, πρόσθεσε άλλα 100 στρέμματα θερμοκηπίων και τέταρτη μονάδα ΣΗΘΥΑ. Σύμφωνα με τις οικονομικές καταστάσεις της εταιρείας, το νέο θερμοκήπιο άρχισε την εμπορική λειτουργία του στις 30 Απριλίου 2025, ενώ η νέα μονάδα συμπαραγωγής έχει ισχύ 9,6 MW.

Μέσα από τις διαδοχικές αυτές επεκτάσεις, το συγκρότημα της Δράμας έχει φθάσει σήμερα περίπου τα 310 στρέμματα θερμοκηπιακών εγκαταστάσεων και διαθέτει τέσσερις μονάδες ΣΗΘΥΑ συνολικής ισχύος περίπου 30 MW. Η συνολική επένδυση στην Πετρούσα ανέρχεται πλέον σε 178 εκατ. ευρώ, ενώ η ετήσια παραγωγή της μονάδας προσεγγίζει τους 22.000 τόνους ντομάτας.

Η επόμενη μεγάλη κίνηση της Wonderplant μεταφέρει το ίδιο παραγωγικό μοντέλο στη Δυτική Μακεδονία. Η εταιρεία προχωρά σε νέα επένδυση ύψους 160 εκατ. ευρώ σε έκταση 300 στρεμμάτων του πρώην λιγνιτικού πεδίου της Πτολεμαΐδας, αξιοποιώντας εκτάσεις της περιοχής που εισέρχεται στη μεταλιγνιτική περίοδο.

Το έργο προβλέπει τη δημιουργία υπερσύγχρονων υδροπονικών θερμοκηπίων καλλιέργειας ντομάτας, με ετήσια παραγωγική δυναμικότητα 20.000 τόνων. Το θερμοκηπιακό συγκρότημα θα συνοδεύεται από μονάδες ΣΗΘΥΑ συνολικής ηλεκτρικής ισχύος 30 MW, αναπαράγοντας ουσιαστικά σε αντίστοιχη κλίμακα το μοντέλο που έχει ήδη αναπτυχθεί στη Δράμα: το φυσικό αέριο θα χρησιμοποιείται για την ταυτόχρονη παραγωγή ηλεκτρισμού και θερμότητας, με τη θερμότητα να αξιοποιείται στην καλλιέργεια και την ηλεκτρική ενέργεια να μπορεί να διατίθεται στην αγορά.

Η επένδυση στην Πτολεμαΐδα αναμένεται να δημιουργήσει 300 άμεσες μόνιμες θέσεις εργασίας και, σύμφωνα με τις σχετικές εκτιμήσεις, να υποστηρίξει έμμεσα περίπου 2.000 επιπλέον θέσεις. Η σταδιακή λειτουργία της μονάδας προγραμματίζεται να ξεκινήσει στις αρχές του 2027 και η πλήρης ανάπτυξή της έως το τέλος του ίδιου έτους.

Η νέα μονάδα υλοποιείται με τη στήριξη του Προγράμματος Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης, από το οποίο προβλέπεται να λάβει δημόσια συγχρηματοδότηση περίπου 63 εκατ. ευρώ. Η επιχορήγηση καλύπτει σχεδόν το 39% της συνολικής επένδυσης των 160 εκατ. ευρώ, περιορίζοντας αντίστοιχα το ιδιωτικό κεφάλαιο που απαιτείται για την υλοποίησή της.

Με την ολοκλήρωση του σχεδίου της Πτολεμαΐδας, η Wonderplant θα διαθέτει συνολικά περίπου 610 στρέμματα θερμοκηπίων, ετήσια παραγωγική δυναμικότητα άνω των 40.000 τόνων ντομάτας και μονάδες ΣΗΘΥΑ συνολικής ισχύος περίπου 60 MW. Οι συνολικές επενδύσεις στα δύο συγκροτήματα θα προσεγγίζουν τα 338 εκατ. ευρώ, από τα οποία τα 63 εκατ. ευρώ θα προέρχονται από δημόσια συγχρηματοδότηση.