ΕΕ – Βρετανία: Στην τελική ευθεία για τη διασύνδεση των αγορών άνθρακα

Η Ευρωπαϊκή Ένωση και το Ηνωμένο Βασίλειο βρίσκονται στην τελική ευθεία για τη διασύνδεση των αγορών δικαιωμάτων εκπομπών τους. Η συμφωνία αναμένεται να ενισχύσει τη ρευστότητα και, σε βάθος χρόνου, να εξοικονομήσει για τις επιχειρήσεις εκατομμύρια ευρώ σε συνοριακές επιβαρύνσεις άνθρακα.

Η συμφωνία, που αναμένεται να ανακοινωθεί σε σύνοδο κορυφής αργότερα αυτόν τον μήνα, θα επιτρέψει τη διαπραγμάτευση δικαιωμάτων εκπομπών μεταξύ των δύο συστημάτων, σχεδόν έξι χρόνια αφότου το Ηνωμένο Βασίλειο δημιούργησε τη δική του αγορά άνθρακα μετά το Brexit. Σύμφωνα με πηγές που γνωρίζουν τις διαπραγματεύσεις, οι δύο πλευρές έχουν συμφωνήσει στα ανώτατα όρια εκπομπών, στους μηχανισμούς ελέγχου της προσφοράς και στη δωρεάν κατανομή δικαιωμάτων. Μοναδική εκκρεμότητα παραμένει η μεταχείριση των χρηματοοικονομικών παραγώγων.

Το ευρωπαϊκό Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (EU ETS) αποτελεί βασικό εργαλείο της ΕΕ για την επίτευξη των στόχων μείωσης των εκπομπών της. Λειτουργεί από το 2005 και επιβάλλει σταδιακά αυστηρότερα όρια εκπομπών σε περίπου 10.000 εγκαταστάσεις, σε κλάδους όπως ο χάλυβας, το τσιμέντο, τα λιπάσματα, η ηλεκτροπαραγωγή και οι αερομεταφορές. Με τη διασύνδεση, τα δικαιώματα της μίας αγοράς θα μπορούν να χρησιμοποιούνται για την εκπλήρωση υποχρεώσεων συμμόρφωσης στην άλλη, διευκολύνοντας τις επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται και στις δύο πλευρές.

Η διασύνδεση αναμένεται να αποτελέσει ένα από τα βασικά αποτελέσματα της συνόδου των ηγετών της ΕΕ και του Ηνωμένου Βασιλείου στις 20 Νοεμβρίου, μαζί με τη συμφωνία ώστε οι φοιτητές που μετακινούνται μεταξύ των δύο πλευρών να πληρώνουν τα ίδια πανεπιστημιακά δίδακτρα με τους εγχώριους φοιτητές. Στα υπόλοιπα σημεία σύγκλισης περιλαμβάνονται η δέσμευση για περιορισμό των επιπτώσεων των εμπορικών μέτρων σε ευάλωτους κλάδους, όπως ο χάλυβας και τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα, και η στενότερη συνεργασία για την αντιμετώπιση κυβερνοαπειλών, όπως είχε μεταδώσει τον περασμένο μήνα το Bloomberg.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αρνήθηκε να σχολιάσει τη συμφωνία, ακολουθώντας την πάγια πολιτική της για τα σχέδια εγγράφων.

Οι προϋποθέσεις για την απαλλαγή από τον CBAM

Η διασύνδεση ανοίγει τον δρόμο για αμοιβαία απαλλαγή από τους αντίστοιχους Μηχανισμούς Συνοριακής Προσαρμογής Άνθρακα (CBAM), εφόσον εκπληρωθούν οι προϋποθέσεις που ορίζει η νομοθεσία κάθε πλευράς, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές. Οι μηχανισμοί αυτοί επιβάλλουν κόστος εκπομπών σε ορισμένα εισαγόμενα προϊόντα, ώστε να προστατεύουν τους εγχώριους παραγωγούς από ανταγωνιστές που υπόκεινται σε χαλαρότερους κλιματικούς κανόνες.

Η νομοθεσία της ΕΕ απαιτεί πλήρη διασύνδεση με το ευρωπαϊκό σύστημα και αποτελεσματική τιμολόγηση των εκπομπών άνθρακα χωρίς προνομιακές επιστροφές. Μόλις εκπληρωθούν και οι δύο όροι, η ΕΕ θα προσθέσει με κατ’ εξουσιοδότηση πράξη το Ηνωμένο Βασίλειο στον κατάλογο των χωρών που εξαιρούνται από το πεδίο εφαρμογής του CBAM.

Ο ευρωπαϊκός μηχανισμός τέθηκε σε λειτουργία φέτος, με πρώτη προθεσμία συμμόρφωσης τον Σεπτέμβριο. Ο αντίστοιχος βρετανικός μηχανισμός πρόκειται να ενεργοποιηθεί στις αρχές του 2027.

Μειώνεται η διαφορά στις τιμές των δικαιωμάτων

Η διαφορά μεταξύ των βρετανικών και των ευρωπαϊκών τιμών έχει ήδη περιοριστεί αφότου οι δύο πλευρές δεσμεύτηκαν πέρυσι να διασυνδέσουν τις αγορές τους. Την Παρασκευή, το βρετανικό συμβόλαιο δικαιωμάτων εκπομπών για τον Δεκέμβριο έκλεισε στις 64,81 στερλίνες ανά τόνο, ενώ τα ευρωπαϊκά δικαιώματα αναφοράς διαμορφώθηκαν στα 86,55 ευρώ ανά τόνο.

Η διαφορά θα μπορούσε να μειωθεί περαιτέρω την επόμενη διετία, καθώς οι βρετανικές τιμές θα πλησιάζουν τις ευρωπαϊκές, έγραψε σε σημείωμά του στις 5 Νοεμβρίου ο Moutaz Altaghlibi, ανώτερος οικονομολόγος για θέματα ενέργειας στην ABN Amro. Μια τέτοια εξέλιξη θα αύξανε το κόστος αγοράς δικαιωμάτων για τις βρετανικές επιχειρήσεις.

«Η διασύνδεση των συστημάτων αναμένεται επίσης να βελτιώσει τη ρευστότητα, να περιορίσει τις αποκλίσεις στις τιμές του άνθρακα στην Ευρώπη και να μειώσει το κόστος και τη γραφειοκρατία που συνεπάγεται ο CBAM για το εμπόριο μεταξύ του Ηνωμένου Βασιλείου και της ΕΕ», ανέφερε.

Η επανασύνδεση των αγορών άνθρακα συζητείται εδώ και χρόνια. Ο Βρετανός πρωθυπουργός Άντι Μπέρναμ επιδιώκει ευρύτερη προσέγγιση του Ηνωμένου Βασιλείου με την Ευρώπη.

Τα όρια εκπομπών και το βρετανικό αποθεματικό

Κρίσιμη παράμετρος της συμφωνίας είναι το ανώτατο όριο εκπομπών στο βρετανικό σύστημα. Σύμφωνα με πηγές που γνωρίζουν το ζήτημα, η ΕΕ αναμένεται να αναγνωρίσει τα βρετανικά όρια για την περίοδο 2028–2030. Από το 2031, το Ηνωμένο Βασίλειο θα μπορεί να εκδίδει κάθε χρόνο έως και το 7,1% του αριθμού των δικαιωμάτων που θα εκδίδονται στο ευρωπαϊκό σύστημα.

Το Ηνωμένο Βασίλειο θα δημιουργήσει επίσης δικό του Αποθεματικό Σταθερότητας της Αγοράς (MSR). Η ΕΕ διαθέτει ανάλογο μηχανισμό εδώ και περισσότερο από μία δεκαετία, ώστε να ρυθμίζει αυτόματα την προσφορά δικαιωμάτων και να απορροφά πλεονάσματα που ασκούν πίεση στις τιμές. Το βρετανικό αποθεματικό θα διαθέτει τουλάχιστον 29,5 εκατ. δικαιώματα όταν τεθεί σε ισχύ η συμφωνία.

Πριν από την έναρξη του 2030 θα αποφασιστούν οι αναγκαίες προσαρμογές, ώστε το βρετανικό αποθεματικό να αντιστοιχεί τουλάχιστον στο 6,7% των δικαιωμάτων που θα περιλαμβάνει το αντίστοιχο ευρωπαϊκό αποθεματικό το 2029. Το σχέδιο συμφωνίας προβλέπει επίσης τη διατήρηση της ευθυγράμμισης των κανόνων, με το Ηνωμένο Βασίλειο να υποχρεούται να ενσωματώνει τους ευρωπαϊκούς κανόνες στη νομοθεσία του.

Η διαδικασία κύρωσης

Η συμφωνία θα πρέπει να κυρωθεί τόσο από το Ηνωμένο Βασίλειο όσο και από την ΕΕ. Από ευρωπαϊκής πλευράς, στη διαδικασία συμμετέχουν το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και τα κράτη μέλη στο Συμβούλιο της ΕΕ.

Η συμφωνία θα τεθεί σε ισχύ έναν μήνα μετά την τελευταία κοινοποίηση που αφορά τις δύο άλλες πρωτοβουλίες της επικείμενης συνόδου, τη συμφωνία για τα υγειονομικά και φυτοϋγειονομικά πρότυπα (SPS) και τη διευθέτηση για το πρόγραμμα κινητικότητας νέων (YES). Οι δύο πλευρές μπορούν να συμφωνήσουν στην προσωρινή εφαρμογή της διασύνδεσης πριν από την επίσημη έναρξη ισχύος της συμφωνίας.

Διαβάστε επίσης 

Ερντογάν: Επίσκεψη στο Αζερμπαϊτζάν με φόντο την ένταση μεταξύ Άγκυρας και Μπακού

Σέρρες: Ο Μητσοτάκης παρέδωσε τα 48 κειμήλια που επέστρεψαν από τη Βουλγαρία

Δένδιας: Τρία KC-390 και Διοίκηση Διαστήματος για την Πολεμική Αεροπορία