O Τσάφος άφησε μόνη την βιομηχανία απέναντι σε πιθανή νέα κρίση τιμών ενέργειας

Χωρίς κανένα μέτρο για την οχύρωση της βιομηχανίας απέναντι στο ενδεχόμενο αυξημένων τιμών ενέργειας τους επόμενους μήνες, εμφανίστηκε το χθεσινό πακέτο μέτρων του Υπουργείου Ενέργειας. Με κυρίαρχο επιχείρημα ότι η κυβέρνηση έχει κάνει ήδη πολλά και ότι η χώρα έχει βιομηχανική ανάπτυξη 25%, η Ελλάδα δεν ανησυχεί για τη δική της βιομηχανία.

Και ξεχνώντας ότι στην Ευρώπη το πρόταγμα πλέον είναι και η ανταγωνιστικότητα μαζί με την ενεργειακή μετάβαση και αρκείται στη μειωμένη τιμή ενέργειας που εκτιμά ότι θα έχουμε στο μέλλον  μέσω της ταυτόχρονης αύξησης των ΑΠΕ και αποθήκευσης που κάποια στιγμή θα μειώσουν στην τριετία, τη συνολική τιμή ενέργειας.

Η στόχευση είναι μακροπρόθεσμη με στόχο την εξοικονόμηση ενέργειας και την ανάπτυξη ΑΠΕ και αποθήκευσης  και τη μείωση  των υπόλοιπων στοιχείων του λογαριασμού ρεύματος, εκτός της τιμής χονδρεμπορικής ώστε να επιτευχθεί σε τρία χρόνια μείωση 30%. Ανησυχία για το χειμώνα 2026-2027 δεν εκφράστηκε ούτε αν το υπουργείο επεξεργάζεται ήδη κάποιο σχέδιο, αλλά τονίστηκε ότι σε περίπτωση έκτακτης κατάστασης θα εξεταστεί τότε αν χρειάζεται να κάνει κάτι.

Ωστόσο, ήδη οι τιμή χονδρεμπορικής τον Αύγουστο ήταν 130 ευρώ/μεγαβατώρα από 70 ευρώ/μεγαβατώρα πέρσι και τις πρώτες 9 ημέρες του Σεπτεμβρίου στα 153 ευρώ/μεγαβατώρα ενώ για σήμερα η τιμή της επόμενης μέρας είναι 140,54 ευρώ/μεγαβατώρα. Η τιμή του αερίου TTF είναι στα 73-75 ευρώ/μεγαβατώρα εν όψει των γεωπολιτικών εξελίξεων, εντείνοντας την ανησυχία στις επιχειρήσεις και κυρίως στην ενεργοβόρο βιομηχανία για τις τιμές.

Το υπουργείο ενέργειας τονίζει ότι ήδη έχει κάνει πολλά για τη βιομηχανία, αν και όσα έχει κάνει, το ποσό από τις αντισταθμίσεις και η μείωση των ΥΚΩ ακόμη δεν έχουν υλοποιηθεί.

Οι αντιδράσεις της βιομηχανίας

« Στην Ελλάδα η βιομηχανία αντιμετωπίζεται σαν να αφορά λίγους και η κυβέρνηση δεν θέλει να δείξει προεκλογικά ότι ενδιαφέρεται για τους βιομήχανους. Αυτή η λογική δεν υπάρχει στην Ευρώπη, όπου έχει γίνει αντιληπτή η ανάγκη για ανταγωνιστικότητα και στήριξη της βιομηχανίας ως προϋπόθεση για την οικονομική ανάπτυξη. Αν όμως έχουμε αυξημένες τιμές ενέργειας το χειμώνα το αυξημένο ενεργειακό κόστος είτε θα απειλήσει τη βιωσιμότητα πολλών βιομηχανιών είτε θα φέρει αυξημένες τιμές προϊόντων», σημειώνει γνωστός βιομήχανος της ενεργοβόρου βιομηχανίας.

Ο ΣΕΒ από την πλευρά του, επιλέγει να μην πάρει θέση, σημειώνοντας ότι στην ανοικτή Γενική Συνέλευση στις 6 Οκτωβρίου θα τοποθετηθεί ο Πρόεδρος του Συνδέσμου.

 Για το πρόβλημα της βιομηχανίας και τις λύσεις που προτείνει μιλάει ο Πρόεδρος της ΕΒΙΚΕΝ Αντώνης Κοντολέων, εξηγώντας, πώς «αν το υπουργείο κατέθετε ένα αίτημα στήριξης μέσω του METSAF (Middle East Crisis Temporary State Aid Framework), θα χρειαζόταν για 700 βιομηχανίες, 200 εκ./ετησίως για 3 χρόνια (για επιδότηση του 50% του ενεργειακού κόστους) με τη δέσμευση να αξιοποιηθεί αυτή η στήριξη για την επένδυση στην αποθήκευση. Με αυτό τον τρόπο θα εξασφάλιζε και ότι η βιομηχανία θα ήταν ανταγωνιστική και ότι τα έργα αποθήκευσης θα γίνουν».

«Οι τιμές  ενέργειας έχουν αρχίσει να ξεφεύγουν και του αερίου και της χονδρεμπορικής τιμής και αν αυτό συνεχιστεί θα αναγκαστούμε να περιορίσουμε τη λειτουργία μας», σημειώνει χαρακτηριστικά.

Τι έχει κάνει μέχρι σήμερα η κυβέρνηση για τη βιομηχανία

Η κυβέρνηση ανακοίνωσε στις 6 Απριλίου 2026 πακέτο περίπου 100 εκατ. ευρώ ετησίως για μία πενταετία, με δύο βασικές παρεμβάσεις για τη μείωση του ενεργειακού κόστους της βιομηχανίας:

-Ενισχυμένη αντιστάθμιση του έμμεσου κόστους CO₂: Μετά τη διαπραγμάτευση με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ο συντελεστής που χρησιμοποιείται στον υπολογισμό της αντιστάθμισης αυξάνεται σε 0,82 για την περίοδο 2026-2030. Η αλλαγή αντιστοιχεί σε πρόσθετη στήριξη περίπου 75 εκατ. ευρώ τον χρόνο και αφορά περίπου 40-50 μεγάλες ενεργοβόρες βιομηχανίες. Αναμένεται η έγκριση της Κομισιόν. Οι «αντισταθμίσεις» είναι κρατικές ενισχύσεις προς συγκεκριμένες ενεργοβόρες βιομηχανίες, με τις οποίες επιστρέφεται μέρος του έμμεσου κόστους των δικαιωμάτων εκπομπών CO₂ που έχει ενσωματωθεί στην τιμή του ηλεκτρικού ρεύματος και αφορά το κόστος ενεργειακής μετάβασης και όχι το έξτρα κόστος της κρίσης. Επίσης τις λαμβάνει μια μειοψηφία ενεργοβόρων βιομηχανιών και όχι όλες. Ο βασικός λόγος καθιέρωσης του μέτρου είναι η αποτροπή της «διαρροής άνθρακα»: του κινδύνου να μεταφερθεί η βιομηχανική παραγωγή από την Ευρώπη σε χώρες με χαμηλότερες τιμές ενέργειας και χαλαρότερη περιβαλλοντική πολιτική.

-Μείωση των ΥΚΩ: Από την 1η Ιουλίου 2026 προβλέπεται μείωση κατά 50% των χρεώσεων Υπηρεσιών Κοινής Ωφέλειας για τις βιομηχανικές καταναλώσεις στη Μέση και την Υψηλή Τάση. Το μέτρο καλύπτει περίπου 23.000 καταναλωτές και έχει δημοσιονομικό κόστος περίπου 26 εκατ. ευρώ ετησίως. Ακόμη δεν έχει υλοποιηθεί.

Παράλληλα, ανακοινώθηκαν 200 εκατ. ευρώ από το Ταμείο Εκσυγχρονισμού για την επιχορήγηση επενδύσεων ενεργειακής αναβάθμισης στη βιομηχανία. Προϋπόθεση για την ένταξη ενός επενδυτικού σχεδίου είναι να επιτυγχάνει εξοικονόμηση ενέργειας τουλάχιστον 10%.

Τι ζητά η βιομηχανία να κάνει για να οχυρωθεί απέναντι στις υψηλές τιμές

Το εργαλείο που δίνει η Κομισιόν για να προφυλαχθούν οι ενεργοβόροι κλάδοι από τις υψηλές τιμές ρεύματος λόγω της κρίσης στη Μέση Ανατολή είναι το METSAF (Middle East Crisis Temporary State Aid Framework). Πρόκειται για το προσωρινό πλαίσιο κρατικών ενισχύσεων που υιοθέτησε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στις 29 Απριλίου 2026 για την αντιμετώπιση των συνεπειών της κρίσης στη Μέση Ανατολή και της αύξησης των τιμών ενέργειας.

Για την ενεργοβόρο βιομηχανία, το METSAF βελτιώνει σημαντικά το καθεστώς στήριξης που είχε ήδη θεσπιστεί μέσω του CISAF. Ειδικότερα, αυξάνει από το 50% στο 70% το ανώτατο ποσοστό επιδότησης του επιλέξιμου κόστους ηλεκτρικής ενέργειας. Επιλέξιμο παραμένει έως το 50% της ετήσιας κατανάλωσης της βιομηχανίας, ενώ διατηρείται το κατώφλι των 50 ευρώ/MWh, κάτω από το οποίο δεν μπορεί να μειωθεί η επιδοτούμενη τιμή.

Η βασική αλλαγή που ενδιαφέρει ιδιαίτερα την ελληνική βιομηχανία είναι ότι το METSAF επιτρέπει τον συνδυασμό της επιδότησης της τιμής του ηλεκτρικού ρεύματος με την αντιστάθμιση του έμμεσου κόστους των δικαιωμάτων εκπομπών CO₂, κάτι που δεν επέτρεπε το προηγούμενο πλαίσιο της Ε.Ε το CISAF. Πλέον η σώρευση των δύο ενισχύσεων επιτρέπεται, υπό συγκεκριμένους περιορισμούς, έως το ήμισυ του ποσού ενίσχυσης που χορηγείται μέσω του καθεστώτος του CISAF. Με αυτόν τον τρόπο αίρεται σε σημαντικό βαθμό το προηγούμενο δίλημμα ανάμεσα στην άμεση στήριξη της τιμής του ρεύματος και στην αντιστάθμιση.

Δικαιούχοι μπορούν να είναι επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται σε περίπου 90 ενεργοβόρους κλάδους, οι οποίοι θεωρείται ότι αντιμετωπίζουν σοβαρό κίνδυνο μεταφοράς της παραγωγής τους εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης. Σε αυτούς περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, η χαλυβουργία, η παραγωγή αλουμινίου, η τσιμεντοβιομηχανία, τα χημικά, η χαρτοβιομηχανία, τα κλωστοϋφαντουργικά προϊόντα και η παραγωγή μπαταριών.

Οι επιχειρήσεις που λαμβάνουν την ενίσχυση εξακολουθούν να έχουν την υποχρέωση να επενδύσουν το 50% του οφέλους σε έργα που μειώνουν μακροπρόθεσμα το ενεργειακό τους κόστος και το ανθρακικό αποτύπωμα. Ως τέτοια μπορούν να θεωρηθούν έργα ΑΠΕ, αποθήκευσης, ενεργειακής απόδοσης, εξηλεκτρισμού και ευελιξίας της κατανάλωσης. Το METSAF δεν αυξάνει αυτή την υποχρέωση, παρότι ανεβάζει την ένταση της επιδότησης στο 70%.

Το METSAF ισχύει, με τα σημερινά δεδομένα, έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026. Τυχόν παράτασή του θα απαιτήσει νέα απόφαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Σημειώνεται ότι  η ύπαρξη του ευρωπαϊκού πλαισίου δεν συνεπάγεται αυτόματη επιδότηση των ελληνικών βιομηχανιών: απαιτείται η ελληνική κυβέρνηση να καταρτίσει εθνικό σχήμα, να εξασφαλίσει τους αναγκαίους πόρους και να το κοινοποιήσει στην Επιτροπή προς έγκριση.

Ποιες χώρες προετοιμάζουν σχήμα METSAF

Η καινοτομία του  METSAF είναι ότι μπορεί να συνδυαστεί η επιδότηση του κόστος ενέργειας  με τις  αντισταθμίσεις. 

Γερμανία

Η Γερμανία διαθέτει ήδη εγκεκριμένο πρόγραμμα βιομηχανικού ρεύματος βάσει του CISAF, προϋπολογισμού περίπου 3,8 δισ. ευρώ. Το πρόγραμμα καλύπτει περίπου 90 ενεργοβόρους κλάδους, επιδοτεί έως το 50% της ετήσιας κατανάλωσης και διαμορφώνει τιμή αναφοράς κοντά στα 50 ευρώ/MWh.

Μετά την υιοθέτηση του METSAF, το Βερολίνο έχει τη δυνατότητα να ζητήσει τροποποίηση του προγράμματος, ώστε η ένταση της ενίσχυσης να αυξηθεί από 50% σε 70% και να επιτραπεί η σώρευση με την αντιστάθμιση του έμμεσου κόστους CO₂.

Πολωνία

Η πιο πρόσφατη κυβερνητική ανακοίνωση προέρχεται από την Πολωνία. Στις 21 Αυγούστου η πολωνική κυβέρνηση ανακοίνωσε πρόγραμμα 4,8 δισ. ζλότι, περίπου 1,1 δισ. ευρώ, για τη στήριξη της ενεργοβόρου βιομηχανίας την περίοδο 2027-2030.

Η Βαρσοβία αναφέρει ρητά ότι το πρόγραμμα θα βασιστεί στο CISAF, καλύπτοντας έως το 50% της επιλέξιμης κατανάλωσης, με κατώτατη επιδοτούμενη τιμή τα 50 ευρώ/MWh. Η ανακοίνωση δεν αναφέρει προσφυγή στο METSAF. Εφόσον όμως το πρόγραμμα εγκριθεί βάσει της ενότητας 4.5 του CISAF, η Πολωνία θα μπορεί να ζητήσει και τους αυξημένους συντελεστές του METSAF.

 Ανάλογα προγράμματα CISAF έχουν προβλεφθεί στη Γερμανία, τη Βουλγαρία, την Ιρλανδία και τη Σλοβενία. Συγκεκριμένα, καταγράφει προϋπολογισμούς 3,8 δισ. ευρώ στη Γερμανία, 334 εκατ. ευρώ στη Βουλγαρία, 300 εκατ. ευρώ στην Ιρλανδία και 90 εκατ. ευρώ στη Σλοβενία.

Βουλγαρία, Σλοβενία και Ιρλανδία

Η Βουλγαρία και η Σλοβενία έχουν ήδη εγκεκριμένα σχήματα προσωρινής ανακούφισης της ενεργοβόρου βιομηχανίας από τις τιμές του ηλεκτρικού ρεύματος βάσει CISAF. Η Ιρλανδία προετοιμάζει αντίστοιχο πρόγραμμα ύψους 300 εκατ. ευρώ.

Οι χώρες αυτές, μαζί με τη Γερμανία και την Πολωνία, αποτελούν τις πιο άμεσες υποψήφιες για αξιοποίηση του βιομηχανικού σκέλους του METSAF, επειδή διαθέτουν ή σχεδιάζουν τα απαραίτητα βασικά σχήματα CISAF.

Διαβάστε επίσης

Παπασταύρου: Με δύναμη πυρός €5 δισ. θα μειώσουμε το ενεργειακό κόστος κατά 30% σε τρία χρόνια – Οι 6 άξονες

Αντώνης Κοντολέων (EBIKEN): Αίτημα στην ΡΑΑΕΥ για έρευνα στις προσφορές και το αυξημένο κόστος στην αγορά εξισορρόπησης

Αντώνης Κοντολέων (EBIKEN): SOS από τις βιομηχανίες της χώρας για ουσιαστική στήριξη