Συζητάμε για επιδοτήσεις, για δάνεια, για νέους αγοραστές, για καινούργιες οικοδομές. Όλα αυτά έχουν τη θέση τους. Αλλά αν βλέπουμε μόνο ότι δεν υπάρχουν διαθέσιμα σπίτια ή αν στεκόμαστε μόνο στην τρελή αύξηση τιμών, δεν καταλήγουμε κάπου.
Διαβάζουμε με ενδιαφέρον τη μελέτη του Δ.Ν.Τ για τη στεγαστικό παράδοξο στη χώρα μας. Η κατάσταση είναι όντως παράξενη. Η Ελλάδα έχει μεγάλο οικιστικό απόθεμα και ταυτόχρονα πολλοί άνθρωποι αδυνατούν να βρουν σπίτι που να μπορούν να πληρώσουν. Έχει μια από τις υψηλότερες ιδιοκατοικήσεις στην Ευρώπη και ταυτόχρονα ένα τεράστιο ποσοστό νοικοκυριών που ασφυκτιά από το κόστος της στέγασης. Έχει σπίτια κλειστά και ανθρώπους που ψάχνουν σπίτι.
Ένα πρώτο λάθος προσέγγισης είναι ότι αντιμετωπίζουμε την κατοικία κυρίως ως περιουσιακό στοιχείο. Ο ιδιοκτήτης έχει κάθε δικαίωμα να αξιοποιεί την περιουσία του όπως τον συμφέρει. Αλλά όταν ένα τεράστιο απόθεμα κατοικιών παραμένει κλειστό, ενώ η κοινωνία πληρώνει όλο και περισσότερο για να στεγαστεί, η κυβέρνηση δεν μπορεί απλώς να παρακολουθεί. Δεν χρειάζεται να περιορίσει την ιδιοκτησία. Χρειάζεται να κάνει το κλειστό σπίτι ασύμφορο και την αξιοποίηση πιο αποδοτική.
Αν ένα κλειστό σπίτι χρειάζεται ανακαίνιση, ας επιδοτηθεί γενναία η ανακαίνισή του, με αντάλλαγμα πολυετή μίσθωση. Υπάρχει πρόβλεψη αλλά πρέπει να γίνει το κίνητρο ακόμα πιο ισχυρό. Αν υπάρχουν κληρονομικές εκκρεμότητες, ας δημιουργηθεί γρήγορος μηχανισμός επίλυσης. Υπάρχει πρόβλεψη για τις νέες κληρονομιές, από Σεπτέμβριο, όχι όμως για περίπου 600.000 κληρονομιές που έχουν παγώσει.
Αν υπάρχουν αυθαίρετα, ας δοθεί ένας τρόπος νομιμοποίησης όπου αυτό είναι δυνατό. Αν υπάρχουν πολλοί συνιδιοκτήτες που δεν μπορούν να συμφωνήσουν, ας αντιμετωπιστεί θεσμικά η πολυιδιοκτησία.
Το δεύτερο λάθος είναι η εμμονή με την επιδότηση της ζήτησης. Όταν δίνουν σε έναν αγοραστή περισσότερα χρήματα για να αγοράσει σπίτι σε μια αγορά όπου τα σπίτια είναι λίγα και ακριβά, επιδοτούν τους πωλητές. Η πολιτική που αυξάνει την αγοραστική δύναμη χωρίς να αυξάνει αντίστοιχα την προσφορά, καθιστά ακριβότερο το προϊόν που προσπαθεί να καταστήσει προσιτό.
Η κυβέρνηση θα μπορούσε να επιδοτεί περισσότερο την κατοικία και λιγότερο την αγορά κατοικίας. Είναι διαφορετικό πράγμα.
Αυτό σημαίνει περισσότερες προσιτές κατοικίες, όχι απλώς περισσότερες αγοραπωλησίες. Σημαίνει αξιοποίηση δημόσιας περιουσίας, κοινωνική κατοικία, φοιτητικές εστίες και συμπράξεις με ιδιώτες με σαφείς όρους. Σημαίνει επίσης να γίνει ξανά εφικτή η κατασκευή κατοικιών, με λιγότερη γραφειοκρατία, ταχύτερες άδειες και αντιμετώπιση της έλλειψης εργατικών χεριών στην οικοδομή.
Επίσης θα βοηθούσε αν άνοιγε η συζήτηση για την προστασία του ιδιοκτήτη της μακροχρόνιας μίσθωσης. Αν το κράτος απαιτεί από τους ιδιοκτήτες να αναλαμβάνουν όλο το ρίσκο των προβληματικών ενοικιαστών, δεν μπορεί μετά να απορεί γιατί κάποιοι προτιμούν τη βραχυχρόνια μίσθωση. Η μακροχρόνια μίσθωση πρέπει να γίνει ασφαλέστερη και για τις δύο πλευρές.
Το ελληνικό στεγαστικό παράδοξο, λοιπόν, δεν χρειάζεται άλλη μία πρόχειρη συνταγή. Χρειάζεται να αλλάξει η ερώτηση. Όχι «πώς θα μπορέσει ο Έλληνας να αγοράσει το ακριβό σπίτι;», αλλά «γιατί έχουμε τόσα σπίτια αλλά όχι προσιτή στέγαση;».
Η απάντηση βρίσκεται στα κλειστά ακίνητα, στις στρεβλές χρήσεις, στη γραφειοκρατία, στη φορολογία, στην οικοδομή, στη χρηματοδότηση και στην έλλειψη μιας ενιαίας στεγαστικής πολιτικής. Και αν η κυβέρνηση θέλει πραγματικά να αντιμετωπίσει το πρόβλημα, εκεί πρέπει να επέμβει.
Γιατί το πιο παράλογο πράγμα σε μια χώρα που έχει τόσο πολλά σπίτια δεν είναι ότι οι άνθρωποι αδυνατούν να αγοράσουν. Είναι ότι δεν μπορούν να βρουν ένα σπίτι για να ζήσουν. Το σπίτι είναι ιδιοκτησία, περιουσία αλλά πρωτίστως είναι αγαθό.
Διαβάστε επίσης:
Greece Retirement Guide: Ένας πρακτικός οδηγός για αλλοδαπούς συνταξιούχους
ΕΙΔΗΣΕΙΣ ΣΗΜΕΡΑ
