«Εμφύλιος» στην Ευρώπη για το κόστος των Δικαιωμάτων Άνθρακα – Τι ζητούν οι 10 χώρες, τα υψηλά κόστη και η πρόταση της Κομισιόν

Με σύνθημα τα υψηλά κόστη που θα φέρει στην οικονομία και την κοινωνία το Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (ΣΕΔΕ ή ETS), ένας συνασπισμός δέκα χωρών της Ευρώπης, διαμορφώθηκε χθες με στόχο να πιέσει την Κομισιόν, ενόψει της αναμόρφωσης του ΣΕΔΕ, να κάνει πίσω τους φιλόδοξους στόχους μείωσης των δικαιωμάτων εκπομπών με άξονα τη μικρότερη επιβάρυνση της κοινωνίας, της βιομηχανίας και της οικονομίας.

Με βάση όσα ισχύουν σήμερα το σύστημα ΣΕΔΕ ή ETS (γνωστό ως Χρηματιστήριο Ρύπων) γίνεται όλο και αυστηρότερο, μειώνοντας τον αριθμό των δωρεάν δικαιωμάτων εκπομπών στους δικαιούχους, με στόχο να πιέσει με το κόστος τους που θα αυξάνεται, βιομηχανία και ηλεκτροπαραγωγή ώστε να επιταχύνουν την ενεργειακή μετάβαση και τη μείωση των εκπομπών τους.

Ταυτόχρονα έρχεται και ένα δεύτερο σύστημα, γνωστό ως ΣΕΔΕ 2 (ETS 2), το οποίο από το 2028 θα λειτουργεί και για τις οδικές μεταφορές και τα κτήρια, κάνοντας και αυτούς τους τομείς να αναγκαστούν να μπουν στον, υψηλού κόστους, αγώνα δρόμου για τη μείωση των εκπομπών.

Όταν, όμως, τα δικαιώματα εκπομπών θα αρχίσουν να επιβαρύνουν για παράδειγμα τη βενζίνη, το κόστος καυσίμων θα αυξηθεί και για τα οχήματα και για τα κτήρια, που θα πρέπει να για να αποφύγουν το υψηλό κόστος θέρμανσης ή κίνησης από ορυκτά καύσιμα να εξηλεκτριστούν. Λόγω του κόστους αυτούς, η λειτουργία του ΣΕΔΕ 2, τρομάζει πολλές ευρωπαϊκές κυβερνήσεις και πιέζουν για την χαλάρωσή του και την αναβολή του.

Στο πλαίσιο αυτό οι δέκα χώρες της Ευρώπης, μαζί με την Ελλάδα, παρενέβησαν δημόσια ζητώντας μια πιο ρεαλιστική προσέγγιση στη μεταρρύθμιση του ETS, και επανεξέταση του ETS2, υποστηρίζοντας ότι ο σημερινός σχεδιασμός εγκυμονεί σοβαρούς κινδύνους για την κοινωνία και για τη βιομηχανική παραγωγή της Ευρώπης.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναμένεται να παρουσιάσει την Παρασκευή την πρότασή της για την επόμενη φάση λειτουργίας του μηχανισμού, θέτοντας το πλαίσιο για την έναρξη μιας μεγάλης μάχης ανάμεσα στους υποστηρικτές της αυστηρής κλιματικής πολιτικής και στους “επιφυλακτικούς” που βλέπουν τον αγώνα επίτευξης των κλιματικών στόχων να αντιτίθεται με την ανάγκη ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής βιομηχανίας και συγκράτηση του ενεργειακού κόστους.

Χθες ο συνασπισμός των 10 χωρών, των «επιφυλακτικών», εκφράστηκε με μια Πρωτοβουλία την οποία συνυπέγραψαν οι χώρες Ελλάδα, μαζί με την Ιταλία, την Πολωνία, τη Βουλγαρία, την Κύπρο, την Τσεχία, την Εσθονία, την Ουγγαρία, τη Ρουμανία και τη Σλοβακία, συμβάλλοντας ενεργά στη διαμόρφωση μιας πιο ισορροπημένης και αποτελεσματικής ευρωπαϊκής προσέγγισης.

Σημειώνεται ότι 10 χώρες αποτελούν μειοψηφία αλλά είναι αρκετά ισχυρή ομάδα ώστε να έχει blocking authority. Η Πρωτοβουλία αυτή, θέτει τις προτεραιότητές τους, οι οποίες συνοψίζονται στην απαίτηση για περιορισμό του κόστους των δικαιωμάτων άνθρακα με διάφορους τρόπους

Στην άλλη πλευρά βρίσκονται χώρες που παραδοσιακά υποστηρίζουν μια πιο φιλόδοξη κλιματική πολιτική και έχουν εκφραστεί υπέρ της διατήρησης της αυστηρότητας του ETS. Συνήθως σε αυτή την ομάδα συγκαταλέγονται χώρες όπως η Γερμανία, η Γαλλία, η Δανία, η Σουηδία, η Φινλανδία, η Ολλανδία, το Λουξεμβούργο, η Αυστρία και η Ιρλανδία, οι οποίες διαχρονικά στηρίζουν πιο αυστηρή κλιματική πολιτική.

Τι ζητούν Ελλάδα και άλλες 9 χώρες

Ειδικότερα, οι 10 χώρες μαζί με την Ελλάδα, καλούν για μια πραγματιστική και δίκαιη μεταρρύθμιση του EU ETS, η οποία θα συμβάλει στην επαναφορά της Ευρώπης ως ισχυρής βιομηχανικής δύναμης. Επίσης θέτουν θέμα επανεξέτασης του ETS2 (που επεκτείνει την ανάγκη για δικαιώματα ρύπων στα κτήρια και τις οδικές μεταφορές) και συνδέοντας άμεσα τη λειτουργία του με αύξηση κόστους για τα νοικοκυριά. Σημειώνεται ότι πέρυσι είχε επιτευχθεί από ομάδα χωρών (και Ελλάδα) η αναβολή της έναρξης του ETS2 κατά ένα χρόνο, στο 2028.

Τώρα οι 10 χώρες σημειώνουν ότι το ETS2 είναι ένα ιδιαίτερα ευαίσθητο κοινωνικά εργαλείο, καθώς επηρεάζει κυρίως τα πιο ευάλωτα νοικοκυριά, τα οποία ήδη πλήττονται δυσανάλογα από την κρίση των τιμών των καυσίμων. Και τονίζουν ότι το ETS2 πρέπει να αποτελέσει αντικείμενο άμεσης επανεξέτασης στο πλαίσιο της συνολικής αναθεώρησης του συστήματος.

Οι δέκα χώρες ζητούν παράταση του στόχου τις μηδενικές εκπομπές, για ηλεκτροπαραγωγή και βιομηχανία πιο κοντά στο 2050 από το 2039, που είναι σήμερα γιατί όπως αναφέρουν αλλιώς θα οδηγήσει στη μεταφορά βιομηχανικών δραστηριοτήτων εκτός Ευρώπης.

Ζητούν επίσης η δωρεάν κατανομή δικαιωμάτων στη βιομηχανία, να συνεχίσει να περιορίζει αποτελεσματικά τον κίνδυνο διαρροής άνθρακα κατά την κατανομή δικαιωμάτων για το 2026 και η συνολική αναθεώρηση του ETS να επανεξετάσει συνολικά τη μεθοδολογία των benchmarks ανά προϊόν, ώστε να ανταποκρίνεται καλύτερα στις τεχνολογικές και βιομηχανικές εξελίξεις.

Για τη ναυτιλία ζητούν μια παγκόσμια λύση στο πλαίσιο του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού (IMO), (και όχι στα ευρωπαϊκά πλαίσια που προβλέπουν αυστηροποίηση) να διατηρήσει τις απαραίτητες εξαιρέσεις για βασικές δημόσιες υπηρεσίες και να συνεχίσει την προσπάθεια απλούστευσης των διοικητικών διαδικασιών.

Αντίστοιχα και για τις αερομεταφορές ζητούν να λαμβάνονται υπόψιν τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των διεθνών αερομεταφορών, τις ανάγκες του κλάδου και την εξέλιξη των διαπραγματεύσεων για το σύστημα CORSIA.

Σημειώνουν ότι η τιμή του CO₂ πρέπει να είναι προβλέψιμη και προστατευμένη από κερδοσκοπικές διακυμάνσεις και να παραμένει σε επίπεδα που να επιτρέπουν τη διατήρηση της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής οικονομίας. Αυτό σύμφωνα με πηγές μεταφράζεται στη θεσμοθετημένη εισαγωγή εργαλείων για μείωση της τιμής των δικαιωμάτων ώστε αν αποφευχθεί μια αύξηση της τιμής τους.

Τι θα κάνει η Κομισιόν

Σύμφωνα με πληροφορίες του Bloomberg, η Κομισιόν προσανατολίζεται σε επιβράδυνση του ρυθμού μείωσης του ανώτατου ορίου εκπομπών στο ETS, δίνοντας μεγαλύτερο χρονικό περιθώριο προσαρμογής στις ενεργοβόρες βιομηχανίες χωρίς να εγκαταλείπεται ο στόχος της κλιματικής ουδετερότητας έως το 2050.

Ειδικότερα, εξετάζεται η μείωση του ετήσιου συντελεστή περιορισμού των εκπομπών (Linear Reduction Factor) σε επίπεδα μεταξύ 3,5% και 3,9% για την περίοδο 2031-2035, αντί του σημερινού 4,4%, ενώ μετά το 2036 ο ρυθμός αναμένεται να υποχωρήσει περαιτέρω στο 2%-2,4%.

Η αλλαγή αυτή θα επιτρέψει τη συνέχιση της έκδοσης δικαιωμάτων και μετά το 2039, όταν με βάση το ισχύον καθεστώς το ανώτατο όριο εκπομπών μηδενίζεται. Παράλληλα, σύμφωνα με το ίδιο δημοσίευμα, εξετάζεται η ένταξη 250 εκατ. τόνων πιστοποιημένων αφαιρέσεων άνθρακα στο σύστημα, η δυνατότητα χρήσης διεθνών πιστώσεων άνθρακα έως το 2% του συνολικού ορίου, καθώς και αλλαγές στον Μηχανισμό Σταθερότητας της Αγοράς (MSR), ώστε να παραμένουν περισσότερα δικαιώματα σε κυκλοφορία και να περιορίζονται οι πιέσεις στις τιμές του CO₂.

Όπως επισημαίνει το Bloomberg, η αναθεώρηση αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς πολλές κυβερνήσεις και ενεργοβόρες βιομηχανίες θεωρούν ότι το κόστος των δικαιωμάτων εκπομπών επιβαρύνει περαιτέρω τις ήδη υψηλές τιμές ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου.

Η πρόταση που θα παρουσιάσει αύριο η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναμένεται να αποτελέσει μόνο την αρχή μιας δύσκολης πολιτικής διαπραγμάτευσης μεταξύ των κρατών-μελών και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, καθώς καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα στη διατήρηση της υψηλής κλιματικής φιλοδοξίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης και στην αυξανόμενη πίεση για προστασία της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής οικονομίας και της βιομηχανικής παραγωγής.

Διαβάστε επίσης:

Η «καμπύλη πάπιας» στην ενεργειακή αγορά στην Ευρώπη: Πώς ο ήλιος μεταβάλλει την καθαρή ζήτηση μέσα στην ημέρα

Φωτοβολταϊκά: Στόχος τα 20 GW έως το 2030 σύμφωνα με τον Οδικό Χάρτη του ΣΕΦ

Γιατί η Capital Group μπήκε με 5% στη ΔΕΗ – Τα νέα επενδυτικά ορόσημα και το στοίχημα που έχει κερδηθεί