Η «καμπύλη πάπιας» στην ενεργειακή αγορά στην Ευρώπη: Πώς ο ήλιος μεταβάλλει την καθαρή ζήτηση μέσα στην ημέρα

Ολοένα και πιο έντονες διακυμάνσεις τιμών ενέργειας παρατηρούνται στην Ευρώπη, καθώς μια πλημμύρα ηλιακής ενέργειας ακολουθείται γρήγορα από μια κρίση εφοδιασμού, υπογραμμίζοντας την πρόκληση να καταφέρει να ενσωματώσει το σύστημα ηλεκτρικής ενέργειάς της, στην ενεργειακή μετάβαση.

Σχεδόν κάθε μέρα το καλοκαίρι, οι τιμές καταρρέουν γύρω στο μεσημέρι καθώς η ηλιακή ενέργεια κατακλύζει το δίκτυο, ενώ στη συνέχεια αυξάνονται το βράδυ καθώς ο ήλιος δύει και η ζήτηση αυξάνεται, ειδικά όταν ο ζεστός καιρός ενισχύει τη ζήτηση για ψύξη.

Το φαινόμενο – που ονομάζεται καμπύλη πάπιας (duck curve) λόγω του τρόπου που εμφανίζεται σε ένα διάγραμμα – προκαλεί έντονες διακυμάνσεις μέσα σε λίγες μόνο ώρες, οι οποίες επισκιάζουν κατά πολύ άλλα εμπορεύματα.

Για παράδειγμα, μια μέρα στα τέλη Μαΐου στη Γερμανία, την κορυφαία οικονομία της Ευρώπης, οι τιμές εκτοξεύτηκαν από κάτω από το μηδέν γύρω στο μεσημέρι σε σχεδόν 400 ευρώ μεγαβατώρα στις 8 μ.μ.

Ακραίες καιρικές συνθήκες

Οι καιρικές συνθήκες έχουν γίνει πιο ακραίες φέτος, ακριβώς τη στιγμή που σοβαρά κύματα καύσωνα πλήττουν την Ευρώπη.

Το πρόβλημα είναι ότι δεν υπάρχει δυνατότητα να απορροφηθεί η πλεονάζουσα ενέργεια που παράγεται από την αυξανόμενη παραγωγή ανανεώσιμων πηγών ενέργειας (ΑΠΕ), επομένως οι προμήθειες συχνά σπαταλώνται.

Και όταν δεν υπάρχει αρκετός ήλιος ή άνεμος για να καλυφθεί η ζήτηση το βράδυ, τα δίκτυα αναγκάζονται να στραφούν σε πιο ακριβά εργοστάσια ορυκτών καυσίμων, προκειμένου να καλύψουν το κενό.

Οι αξιωματούχοι ήδη το λαμβάνουν υπόψη, σημειώνει το Bloomberg.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση ζήτησε τον Οκτώβριο από την εποπτική αρχή ενέργειας ACER να διερευνήσει τις αυξήσεις των τιμών στη νοτιοανατολική Ευρώπη, ώστε να αποτρέψει τέτοιες αυξήσεις και να διατηρήσει την ηλεκτρική ενέργεια οικονομικά προσιτή.

Διαπίστωσε ότι οι καθημερινές διακυμάνσεις χονδρικής είναι πλέον περίπου πέντε φορές μεγαλύτερες από ό,τι το 2020, ενώ ζήτησε μέτρα, όπως περισσότερη αποθήκευση, ώστε το σύστημα να γίνει πιο ανθεκτικό.

Ο ρόλος των ΑΠΕ

Παρότι η βραδινή μείωση της ηλιακής ενέργειας είναι προβλέψιμη, γενικά η μεγαλύτερη παραγωγή ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, δυσχεραίνει τη διαχείριση των δικτύων.

Σημειώνεται ότι η συσκότιση του 2025 σε όλη την Ισπανία και την Πορτογαλία, υπογράμμισε πόσο ζωτικής σημασίας είναι η εξισορρόπηση της προσφοράς και της ζήτησης, ωθώντας τους φορείς εκμετάλλευσης να υιοθετήσουν μια πιο προσεκτική προσέγγιση στη διαχείριση της παραγωγής ΑΠΕ.

«Θεωρούμε αυτή την αστάθεια ως ακραία πλέον, αλλά αυτή είναι η νέα κανονικότητα», δήλωσε η Silje Eriksen Holmen, επικεφαλής στην Volt Power Analytics.

«Όταν επικρατεί καύσωνας με λίγο άνεμο, αυτός είναι ο πιο δύσκολος συνδυασμός, επειδή χρειάζεσαι την περισσότερη ενέργεια ακριβώς όταν οι δύο μεγαλύτερες δυνάμεις σου είναι πιο αδύναμες», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Παρά τις περισσότερες ώρες φθηνού, ακόμη και δωρεάν, ηλεκτρικού ρεύματος, οι μέσες ημερήσιες τιμές – οι οποίες τελικά επηρεάζουν τους λογαριασμούς των καταναλωτών – έχουν αυξηθεί αυτό το καλοκαίρι σε σύγκριση με τα προηγούμενα χρόνια σε ορισμένες βασικές αγορές.

Αυτό οφείλεται στις υψηλότερες τιμές φυσικού αερίου φέτος και στην πίεση από τις απότομες αυξήσεις στις τιμές του ηλεκτρικού ρεύματος το βράδυ.

Υπογραμμίζει επίσης τις δυσκολίες στη μείωση των λογαριασμών ενέργειας καθώς η πράσινη στροφή συνεχίζεται.

Σύμφωνα με το Bloomberg, η ηλιακή ενέργεια είναι μια από τις ταχύτερα αναπτυσσόμενες πηγές ενέργειας στην Ευρώπη, επειδή είναι από τις φθηνότερες στην κατασκευή.

Η μείωση του κόστους των πάνελ και η κρατική στήριξη πυροδότησαν ένα κύμα επενδύσεων που σχεδόν διπλασίασε την χωρητικότητα από το 2022, αναφέρει το BloombergNEF.

Ωστόσο, η αποθήκευση μπαταριών σε κλίμακα κοινής ωφέλειας αντιστοιχεί μόνο στο 3% περίπου αυτής της χωρητικότητας.

Αναδιαμορφώνεται η οικονομία του κλάδου

Σε κάθε περίπτωση, η ραγδαία επέκταση της ηλιακής ενέργειας αναδιαμορφώνει πλέον την οικονομία του κλάδου.

Η έλλειψη αποθηκευτικών χώρων αναγκάζει τους φορείς εκμετάλλευσης να απενεργοποιούν τις «ενεργειακές φάρμες» πιο συχνά, ενώ οι αρνητικές τιμές έχουν προκαλέσει πτώση της αξίας των πάρκων και ορισμένους επενδυτές να αναζητήσουν διέξοδο.

Ενώ οι κατασκευαστές προσαρμόζονται συνδυάζοντας νέα έργα με μπαταρίες και οι κυβερνήσεις επιταχύνουν τις αναβαθμίσεις του δικτύου ενθαρρύνοντας τις επενδύσεις σε αποθήκευση και ευέλικτη ζήτηση, το BloombergNEF βλέπει επιβράδυνση στις προσθήκες χωρητικότητας.

Η καλοκαιρινή διαφορά μεταξύ των τιμών το μεσημέρι και το βράδυ άρχισε να διαφαίνεται πριν από μερικά χρόνια και έχει διευρυνθεί σταθερά, σύμφωνα με τον Shaun Foulkes, επικεφαλής ενδοημερήσιου εμπορίου περιουσιακών στοιχείων στην Danske Commodities της Equinor ASA.

Ο ίδιος τόνισε ότι πιθανότατα θα χρειαστούν μερικά ακόμη χρόνια μέχρι το σύστημα να μπορέσει να εξισορροπήσει καλύτερα την προσφορά και τη ζήτηση χρησιμοποιώντας την αποθήκευση.

Το μεγαλύτερο χάσμα τιμών μεταξύ των χαμηλών τιμών κατά τη διάρκεια της ημέρας και των βραδινών κορυφών είναι καλά νέα για όσους μπορούν να αποθηκεύσουν ενέργεια όταν είναι φθηνή και να την πουλήσουν σε υψηλότερες τιμές, όπως κάνει ένας αυξανόμενος αριθμός εμπόρων.

Σε υψηλά επίπεδα οι τιμές χονδρικής

Ωστόσο, φέτος δεν έχουν μειωθεί ακόμη οι συνολικές τιμές χονδρικής, οι οποίες αποτελούν βασικό παράγοντα για τους λογαριασμούς ενέργειας.

Μάλιστα, οι μέσες τιμές επόμενης ημέρας από τον Απρίλιο έως τον Ιούνιο αυξήθηκαν κατά περίπου 27% στο Ηνωμένο Βασίλειο, 22% στη Γερμανία και 9% στην Ισπανία σε σύγκριση με την ίδια περίοδο 2023-25, σύμφωνα με υπολογισμούς του Bloomberg που βασίζονται σε στοιχεία EPEX Spot και OMIE.

Η Γαλλία αποτέλεσε εξαίρεση, με τις τιμές να παραμένουν σταθερές, καθώς ο πυρηνικός στόλος της βοήθησε να διατηρηθεί υπό έλεγχο το βραδινό κόστος.

Επειδή οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας εξαρτώνται από τον καιρό, οι μονάδες φυσικού αερίου και άνθρακα αναμένεται ολοένα και περισσότερο να λειτουργούν ως ευέλικτο εφεδρικό σύστημα, όταν δεν υπάρχει αρκετή καθαρή ενέργεια, ενώ ενδέχεται να αποτελέσουν μέρος του μείγματος παραγωγής για κάποιο χρονικό διάστημα ακόμη.

Διαβάστε επίσης: 

Πετρέλαιο: Στα 86 δολάρια ξανά το Brent μετά τα νέα αμερικανικά πλήγματα στο Ιράν – Φόβοι για επιστροφή στα 100 δολάρια

Νάγκελ: Η ΕΚΤ θα παραμείνει σε επιφυλακή καθώς αναζωπυρώνεται η σύγκρουση Ιράν – ΗΠΑ

Στενά του Ορμούζ: «Απαγορευτική» η διέλευση πλοίων για την Ιαπωνία – Αντιμέτωπη με νέες προκλήσεις η χώρα