Ο Ερμής και ο Απόλλωνας στήνονται όρθιοι και πάλι – Αγάλματα που βρέθηκαν κάτω από το Ηρώδειο

Κάποτε στέκονταν όρθια κοσμώντας ίσως μια πολυτελή οικία ή έναν δημόσιο χώρο, αφού στην περιοχή όπου βρέθηκαν, σε μικρή απόσταση από το Ηρώδειο λειτουργούσε, όπως θέλουν οι πηγές, ένα Γυμνάσιο. Ως λατρευτικά ή και ως μέσα κοινωνικής προβολής αυτά τα δύο αγάλματα, του Ερμή και του Απόλλωνα, που ανακαλύφθηκαν πριν από ενάμιση χρόνο στο κέντρο της Αθήνας, προκαλώντας, ως απροσδόκητο γεγονός, αίσθηση διεθνώς, φθάνει η στιγμή να σταθούν και πάλι στα πόδια τους. Η μελέτη για τη συντήρηση και για την ανάταξή τους είναι έτοιμες και η έγκρισή της από το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο αναμένεται να οδηγήσει, μετά την υλοποίησή της βεβαίως σε έκθεσή τους. Όσο για το χώρο, ένα μουσείο της Αθήνας φυσικά, χωρίς να έχει αποφασιστεί ακόμη ποιο ακριβώς, αν και η παρουσίασή τους στο Παλαιό Μουσείο Ακρόπολης, που αναμένεται να ανοίξει και πάλι στον ιερό βράχο, είναι πιθανή. Πρόκειται άλλωστε για μοναδικά ευρήματα της Ύστερης Αρχαιότητας, που ρίχνουν φως σε μια πολύ ιδιαίτερη εποχή της αρχαίας ελληνικής ιστορίας. Αυτήν του τέλους της αρχαιότητας και ανατολής του χριστιανισμού, μετάβαση που στην Αθήνα ειδικά είχε αρχίσει από τον 4ο μ.Χ. αιώνα.

Σε βάθος μόλις 74 εκατοστών από το οδόστρωμα της οδού Καλλισπέρη στη συμβολή της με την Ερεχθείου είχαν εντοπισθεί στις 5 Δεκεμβρίου του 2024 τα γλυπτά εντός επίχωσης που ήταν διαταραγμένη. Ένα τυχαίο εύρημα δηλαδή, κατά τη διάρκεια εκσκαφικών εργασιών για την εγκατάσταση δικτύου φυσικού αερίου. Σε μια περιοχή όμως, όπου η ανθρώπινη χρήση και κατοίκηση διήρκεσε επί χιλιετίες.

Η κρύπτη των αγαλμάτων

Από πεντελικό μάρμαρο και με χρονολόγηση στον 1ο -2ο μ.Χ. αιώνα, αν και η μελέτη τους δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί, τα αγάλματα είναι μεγαλύτερα του φυσικού μεγέθους, με ύψος 2 μέτρα για τον Κερδώο Ερμή και 2,16 για τον Πύθιο Απόλλωνα, σε σχετικά καλή κατάσταση διατήρησης.

Στην ουσία πρόκειται για δύο γλυπτικά σύνολα αποτελούμενα από μαρμάρινα γλυπτά και επιμέρους αρχιτεκτονικά ή γλυπτικά στοιχεία σε αποσπασματική κατάσταση όμως, που είχαν τοποθετηθεί όλα μαζί σε μία ορθογώνια, κτιστή κατασκευή με διαστάσεις 3×0.85μέτρα κατασκευασμένη από οπτόπλινθους και κροκαλοπαγείς λιθοπλίνθους. Μια κατασκευή, που όπως πιστεύουν οι ανασκαφείς είχε χρησιμοποιηθεί ως κρύπτη, ακριβώς για την φύλαξη των αγαλμάτων. Μέσα στην κρύπτη εξάλλου, τοποθετημένα γύρω από τα αγάλματα βρέθηκαν και πολλά λυχνάρια χρονολογούμενα στο β΄ μισό 5ου και στον 6ο αιώνα μ.Χ. καθώς όμως, και μία ταφή σκύλου. Ρωγμές και θραύσεις του μαρμάρου, οι οποίες μάλιστα, πιθανώς να προήλθαν από πτώση των γλυπτών, απολεπίσεις της επιφάνειάς του και απώλεια υλικού, ακόμη όμως και ίχνη παλαιών μεταλλικών συνδέσεων, οι οποίοι λόγω διάβρωσης είχαν διογκωθεί προκαλώντας επίσης θραύσεις, έχει δείξει η μελέτη τους.

Οι προτάσεις που εγκρίθηκαν έτσι περιλαμβάνουν κατ΄αρχάς την συγκόλληση και ανάταξη των θραυσμένων μελών και τη στήριξή τους, προκειμένου να εκτεθούν σε όρθια θέση ενώ βεβαίως ακολουθεί και η στατική επίλυση της συγκόλλησης των αγαλμάτων, με τον σχεδιασμό και του βάθρου στο οποίο θα στηριχθούν.

Προτεραιότητα η ασφάλεια

Με ελάχιστες κατά το δυνατόν επεμβάσεις στο αρχαίο υλικό θα επιχειρηθεί τώρα η ανάταξη των αγαλμάτων σε όρθια θέση, αφού προηγηθεί η στήριξη τους και η σύνδεση των θραυσμάτων μεταξύ τους. Στόχος είναι η ομοιόμορφη κατανομή των φορτίων και η απόσβεση ταλαντώσεων κατά τη διάρκεια πιθανών σεισμικών γεγονότων, κάτι που θα επιτευχθεί με την ενσωμάτωση αντικραδασμικών.

Βασικό υλικό που θα χρησιμοποιηθεί για τους συνδέσμους θα είναι το τιτάνιο, που έχει πολύ υψηλή αντοχή στη διάβρωση ενώ οι εξωτερικές στηρίξεις θα είναι από ανοξείδωτο χάλυβα. Όσον αφορά τις νέες βάσεις δεν αποσκοπούν μόνον στην άρτια έδραση των αγαλμάτων αλλά και στην εξασφάλισή τους σε περίπτωση ταλάντωσης.

Ενάμιση χρόνο μετά την ανακάλυψή τους τα δύο αγάλματα μπαίνουν τώρα στην ευθεία για την παρουσίασή τους στο κοινό. Πώς βρέθηκαν όμως μέσα σ’ αυτήν την κρύπτη μακριά από το φως του ήλιου επί αιώνες; Οι υποθέσεις που στηρίζονται σε ιστορικά γεγονότα έχουν σχέση με την επικράτηση της νέας θρησκείας και στην Αθήνα, όπου η πλατωνική Ακαδημία εξακολουθούσε να λειτουργεί παρά τις διώξεις, συχνά με τρόπο βίαιο. Αρκεί να θυμηθούμε τις ζημιές που προκλήθηκαν στον Παρθενώνα τον 6 ο μ.Χ. αιώνα και την μετατροπή του σε εκκλησία. Τότε, σ΄αυτή την ταραγμένη εποχή κάποιοι άνθρωποι θέλησαν να φυλάξουν τους θεούς τους κατακερματισμένους λόγω των γεγονότων ίσως, φυλάσσοντας μαζί και την πίστη τους. Όχι για πολύ βεβαίως αφού και το προπύργιο των εθνικών της Αθήνας έπεσε κι αυτό, όπως ήταν αναμενόμενο.

Διαβάστε επίσης:

Άλμπερτ Αϊνστάιν: «Εκπληκτικά όμορφο και εκπληκτικά απλό» – Η μεγάλη ανακάλυψη σε δημοπρασία

«Ξενία»: Ένα μικρό κόσμημα των Μυκηνών πάλι σε χρήση

Στο Ουζμπεκιστάν: Ένα αρχαίο ελληνικό στρατόπεδο 2.000 ετών στα βάθη της Ασίας