The Breeder Gallery: Το κόσμημα δεν ήταν ποτέ αθώο

Η ύπαρξη του κοσμήματος είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με το σώμα. Όχι με το εξιδανικευμένο σώμα που προωθεί η μόδα ή η κλασική γλυπτική, αλλά το πραγματικό, ανθρώπινο σώμα που κινείται, γερνά, επιθυμεί, ιδρώνει, θυμάται και διαρκώς επαναδιαπραγματεύεται τη σχέση του με τον κόσμο και τον εαυτό.

Ακριβώς σε αυτή τη σχέση εστιάζει η έκθεση Jewellery Was Never Innocent, μια πρωτοβουλία της γκαλερί The Great Design Disaster σε συνεργασία με τη γκαλερί The Breeder, η οποία παρουσιάζεται για πρώτη φορά στην Πάτμο, ταξιδεύει στον χώρο της γκαλερί στο Μιλάνο τον Σεπτέμβριο και ολοκληρώνει τον κύκλο της στην Αθήνα, τον Νοέμβριο, στο Μουσείο Κοσμήματος Ηλία Λαλαούνη, στο πλαίσιου του Art Athina.

Η αφετηρία της ιδέας είναι συναρπαστικά απλή εάν σκεφτεί κανείς ότι λίγα αντικείμενα διατηρούν τόσο στενή και επίμονη σχέση με το σώμα όσο το κόσμημα. Μια καρέκλα υποστηρίζει το σώμα, ένα κτίριο το προστατεύει, ένας πίνακας τοποθετεί τον θεατή απέναντί του.

Το κόσμημα επιμένει στην επαφή. Τοποθετείται στο δέρμα, ακολουθεί την κίνηση του φορέα, αποκτά ίχνη χρήσης και συχνά παραμένει στην κτήση του ανθρώπου πολύ μετά την περίσταση που το γέννησε.

Και τι ακριβώς ζητάμε από ένα αντικείμενο που κρεμάμε, στερεώνουμε ή φορούμε πάνω μας; Να μας κάνει ομορφότερους, ισχυρότερους, επιθυμητούς, προστατευμένους; Να δηλώσει την ένταξή μας σε μια ομάδα ή μήπως τη διάθεσή μας να ξεχωρίσουμε; Να διατηρήσει τη μνήμη ενός προσώπου; Να μας μεταμορφώσει σε κάποιον άλλο;

Η ιστορία του κοσμήματος ανέκαθεν περιλάμβανε όλες αυτές τις λειτουργίες. Υπήρξε σύμβολο πλούτου, πίστης, πένθους, εξουσίας, αποπλάνησης, έρωτα, δεισιδαιμονίας, αντίστασης και κοινωνικής θέσης. Εκπληρώνει τις ανάγκες για προστασία, μεταμφίεση, δήλωση, κληρονομιά και υπόσχεση.

Τις περισσότερες φορές, το κόσμημα είναι κάτι μικρό σε κλίμακα, σπάνια όμως υπήρξε αθώο.

Αυτό ακριβώς το φορτίο αξιοποιεί η έκθεση, διευρύνοντας τα όρια του ίδιου του πεδίου. Οι συμμετέχοντες δημιουργοί δεν προέρχονται πρωτίστως από τον χώρο του σύγχρονου κοσμήματος.

Είναι καλλιτέχνες, designers, αρχιτέκτονες, φωτογράφοι, κινηματογραφιστές, σχεδιαστές μόδας και δημιουργοί από διαφορετικούς κλάδους της σύγχρονης δημιουργίας. Η πρόσκληση προς όλους ήταν να τοποθετήσουν το σώμα στο επίκεντρο της έμπνευσης.

Τι συμβαίνει όταν ένας αρχιτέκτονας σχεδιάζει κάτι που προορίζεται να φορεθεί; Όταν ένας γλύπτης εργάζεται στην κλίμακα ενός δαχτύλου; Όταν ένας φωτογράφος φαντάζεται ένα κόσμημα; Όταν ένας pastry chef δημιουργεί ένα αντικείμενο που επιβιώνει περισσότερο από ένα γλυκό; Και σε ποιο σημείο ένα φορετό αντικείμενο παύει να λειτουργεί ως διακόσμηση και αρχίζει να μετασχηματίζει το σώμα;

Η έκθεση αφήνει αυτά τα ερωτήματα ανοιχτά και προτείνει μια σειρά από υλικές και εννοιολογικές απαντήσεις. Κάποια έργα λειτουργούν ως φορετά γλυπτά που μεταβάλλουν τη στάση και την κίνηση.

Άλλα θυμίζουν κειμήλια, ίχνη, μηχανισμούς, θραύσματα, αρχιτεκτονικές κατασκευές, φανταστικά πλάσματα ή πειράματα πάνω στην ύλη. Κάποια ολοκληρώνονται μόνο όταν συναντήσουν ένα σώμα, άλλα μοιάζουν να προϋποθέτουν ένα σώμα που έχει ήδη εξαφανιστεί.

Και ανάμεσα στο σώμα και το αντικείμενο υπάρχει μια πολύ λεπτή γραμμή.

Στον πυρήνα της έκθεσης βρίσκεται ένα ακόμα πιο ενδιαφέρον ερώτημα που εξετάζει πού τελειώνει το σώμα και πού αρχίζει το αντικείμενο. Το κόσμημα ανήκει σε εμάς και ταυτόχρονα παραμένει κάτι ξένο.

Προεκτείνει το σώμα, ενώ εξακολουθεί να διαχωρίζεται από αυτό. Αποκαλύπτει την ταυτότητα, την αποκρύπτει, την υπερτονίζει, την επινοεί ή την αμφισβητεί. Όσο περισσότερο το φοράμε, τόσο περισσότερο μπορεί να αποκτήσει την αίσθηση ότι αποτελεί μέλος του σώματος. Όταν το αφαιρούμε, η απουσία του γίνεται σχεδόν σωματική.

Η θεωρητική αυτή διάσταση διατρέχει ολόκληρη την ιστορία της τέχνης του κοσμήματος. Το σώμα αποτελεί τη βάση, το όχημα και το πεδίο όπου το κόσμημα αποκτά νόημα.

Η επιμελήτρια της έκθεσης και ιδρύτρια της The Great Design Disaster, Joy Herro, θέτει το έργο σε έναν διάλογο που αφορά τόσο την υλικότητα όσο και τις προσωπικές, πολιτισμικές και κοινωνικές σημασίες του σώματος.

Η σκέψη της Celia Claire Phillips προσθέτει πως η παρουσία ή η απουσία του σώματος αποτελεί μέρος της ίδιας της μορφής του κοσμήματος, όπως ο αέρας και ο χώρος. Ακόμη και ένα αφόρετο κόσμημα προκαλεί στον θεατή πρόσθετες σκέψεις: πώς θα εφαρμοζόταν στο σώμα, ποιο σώμα θα μπορούσε να καταλάβει τον χώρο του και ποια ταυτότητα θα επέβαλλε στον φορέα του.

Έτσι, το σώμα μπορεί να γίνει γλυπτό. Το κόσμημα μπορεί να το ομορφύνει, να το μεγεθύνει, να το παραμορφώσει, να το καλύψει, να το περιορίσει ή να το επαναπροσδιορίσει.

Ο καλλιτέχνης μετακινείται τότε προς τον ρόλο του γλύπτη που δεν σμιλεύει απλώς ένα αντικείμενο αλλά τη σχέση του αντικειμένου με τη μάζα και το περίγραμμα του ανθρώπινου σώματος. Η συγχώνευση ανάμεσα στον φορέα και το κόσμημα γίνεται η ίδια ένα γλυπτικό γεγονός.

Ανάμεσα στα έργα που παρουσιάζονται ξεχωρίζει το Aluminium Cube του Philippe Malouin. Ένας συμπαγής κύβος από αλουμίνιο μεταφέρεται στο χέρι ως ένα ιδιότυπο φορητό αντικείμενο.

Η διακόσμηση απογυμνώνεται από τα συμβατικά της χαρακτηριστικά και απομένουν το βάρος, η θερμοκρασία, η κλίμακα και η επιφάνεια. Η αξία μετατοπίζεται από την εμφάνιση στη φυσική παρουσία του αντικειμένου. Πρόκειται για μοναδικό έργο του 2026, σε συνεργασία με τον καλλιτέχνη και την The Breeder Gallery στην Αθήνα.

Η Μαργαρίτα Μυρογιάννη κινείται σε μια διαφορετική αλλά εξίσου ευφυή περιοχή της μεταμόρφωσης. Στα Film I και Film II, λωρίδες φωτογραφικού φιλμ χυτεύονται σε ασήμι 925 με την τεχνική cire perdue.

Το υλικό που κάποτε μετέφερε εικόνες αποσπάται από τη μηχανή προβολής και αποκτά αυτόνομη υλική υπόσταση. Το μέσο της αναπαραγωγής μετατρέπεται σε μοναδικό αντικείμενο.

Η ίδια καλλιτέχνης μετατρέπει ένα ακόμα πιο οικείο υλικό σε πολύτιμη ύλη με τα Bubble Wrap Necklace και Bubble Wrap Bracelet. Η χαρακτηριστική κυψελωτή επιφάνεια του αεροπλάστ μεταφέρεται με εντυπωσιακή πιστότητα σε ασήμι 925.

Ένα υλικό συνδεδεμένο με την προστασία, την προσωρινότητα και την αναλώσιμη συσκευασία αποκτά διάρκεια και αξία. Το αποτέλεσμα ανοίγει έναν διάλογο ανάμεσα στο καθημερινό και το πολύτιμο, υπενθυμίζοντας ότι η αξία μπορεί να γεννηθεί από τη μνήμη, την αφή και τη μεταμόρφωση όσο και από την ίδια την ύλη.

Και από την ύλη δίνεται δομή με το Book-Collar της Σοφία Στεβή. Ένα βιβλίο συγκρατείται από τη ράχη του. Χωρίς αυτήν, οι σελίδες μετατρέπονται σε ανεξάρτητα φύλλα. Η καλλιτέχνης μεταφέρει στο σώμα αυτή την αρχιτεκτονική αρχή, αξιοποιώντας τεχνικές βιβλιοδεσίας που έχει αναπτύξει μέσα από μακρά πρακτική.

Το βιβλίο εδώ παύει να λειτουργεί ως δοχείο περιεχομένου και η ίδια η αρχιτεκτονική του γίνεται περιεχόμενο. Το έργο, ένα κολιέ-κολάρο του 2026 από ύφασμα, μελάνι, ακρυλικό χρώμα, κλωστή βιβλιοδεσίας, παραμάνα και κρύσταλλο, έχει μεταβλητές διαστάσεις και αποτελεί μοναδικό έργο.

Μια έκθεση που ταξιδεύει

Η Jewellery Was Never Innocent λειτουργεί ως μια προσωρινή κοινότητα δημιουργών που κινούνται ανάμεσα σε διαφορετικές πειθαρχίες και διαφορετικούς τρόπους σκέψης. Το χιούμορ, ο πειραματισμός, η τεχνική δεξιοτεχνία, η αντίφαση και η φαντασία συνυπάρχουν σε μια έκθεση που εξετάζει το κόσμημα ως αντικείμενο, ως χειρονομία και ως προέκταση της ταυτότητας.

Η επιλογή της Πάτμου ως πρώτου σταθμού προσδίδει στο εγχείρημα μια ιδιαίτερη πολιτισμική και χωρική διάσταση. Η πιο ενδιαφέρουσα υπόσχεση της έκθεσης είναι να στρέψει το βλέμμα με διαφορετικό τρόπο σε κάτι τόσο γνώριμο όσο ένα κόσμημα.

Ως αντικείμενο που ακουμπά το δέρμα, ως μικρογλυπτική που επηρεάζει τη στάση, ως φορέας μνήμης, ως υλικό που αποκτά νέα ζωή ή ως αρχιτεκτονική που κατοικεί πάνω στο σώμα.

Το κόσμημα γίνεται εδώ ένας τρόπος εξέτασης της ταυτότητας του φορέα και πόσο εύκολα το αντικείμενο που επιλέγει μπορεί, με τη σειρά του, να συμμετάσχει στη διαμόρφωση αυτής της ταυτότητας.

Philippe Malouin

Ο Βρετανοκαναδός δημιουργός είναι κάτοχος πτυχίου από τη Design Academy Eindhoven. Έχει επίσης σπουδάσει στην École Nationale Supérieure de Création Industrielle στο Παρίσι και στο Πανεπιστήμιο του Μόντρεαλ. Ίδρυσε το δικό του στούντιο το 2008 και έχει επίσης διδάξει στο Royal College of Art του Λονδίνου.

Το πολυποίκιλο έργο του περιλαμβάνει καναπέδες, τραπέζια, χαλιά, καρέκλες, φωτιστικά, αντικείμενα τέχνης και εγκαταστάσεις. Το καλλιτεχνικό έργο του Philippe εκπροσωπείται από τη γκαλερί Salon 94 Design στη Νέα Υόρκη, καθώς και από τη γκαλερί The Breeder στην Αθήνα.

Ο Philippe ζει και εργάζεται στο Λονδίνο.

Μαργαρίτα Μυρογιάννη

Η διακεκριμένη Ελληνίδα εικαστικός, με έργο στη ζωγραφική, τη φωτογραφία, τη γλυπτική και τον σχεδιασμό γλυπτικών κοσμημάτων ζει και εργάζεται στην Αθήνα και εκπροσωπείται από την γκαλερί The Breeder.

Σπούδασε στη Σχολή Βακαλό και στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών (ΑΣΚΤ) στην Αθήνα. Συνέχισε τις σπουδές της στο Πανεπιστήμιο της Βαρκελώνης (Faculty of Fine Arts) και έλαβε μεταπτυχιακό τίτλο (MA) από τη διάσημη Slade School of Fine Art του University College London (UCL).

Έχει παρουσιάσει το έργο της σε ατομικές και ομαδικές εκθέσεις σε πολλές χώρες, όπως η Ελλάδα, η Μεγάλη Βρετανία, η Γερμανία, η Ελβετία, η Αυστρία και η Κίνα και έχει συνεργαστεί με κορυφαία πολιτιστικά ιδρύματα και μουσεία, μεταξύ των οποίων το Μουσείο Ακρόπολης, Μουσείο Μπενάκη, Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης, Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, Εθνικό Θέατρο και το Βρετανικό Μουσείο του Λονδίνου.

Σοφία Στεβή

Η Σοφία Στεβή είναι εικαστικός με έδρα την Αθήνα. Έχει πτυχίο στο γραφιστικό σχεδιασμό από τo Κολλέγιο Βακαλό Art & Design και μεταπτυχιακό στην οπτική επικοινωνία από το Κολλέγιο Τέχνης και Design Central Saint Martins του Πανεπιστημίου των Τεχνών του Λονδίνου.

Το ζωγραφικό της έργο εστιάζει στην ερμηνεία της πραγματικότητας σε έναν κόσμο ρευστό, συγκεράζοντας τον χώρο και το χρόνο σε ένα σύμπαν όπου το ονειρικό είναι κομμάτι της καθημερινότητας, τα σώματα ρέουν και το τυχαίο αποκτά μόνιμη υπόσταση.

Το έργο της έχει παρουσιαστεί διεθνώς στο πλαίσιο ατομικών εκθέσεων και παρουσιάσεων σε μουσεία και γκαλερί (Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών του Ιδρύματος Ωνάση, Κέντρο Σύγχρονης Τέχνης ΒALTIC στη Μεγάλη Βρετανία, χώρος τέχνης Le Quai, Societa Della Appi, Μονακό, Τhe Breeder Gallery, Αθήνα, Galeria Pelaires, Ισπανία, γκαλερί ALMA ZEVI, Ιταλία, και Pippy Houldsworth Gallery, Λονδίνο) και ομαδικών εκθέσεων σε γκαλερί, μουσεία και project spaces στην Ελλάδα και το εξωτερικό.

Έχει βραβευτεί από την ARTWORKS (2022) και είναι Fellow του Προγράμματος Υποστήριξης Καλλιτεχνών Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος (ΙΣΝ).

Πληροφορίες έκθεσης:

Jewellery Was Never Innocent, The Great Design Disaster
Επιμέλεια: Joy Herro

Διεύθυνση: Πάτμιον Πολιτιστικό Κέντρο, Σκάλα, Πάτμος, Ελλάδα
Διάρκεια: 18-23 Αυγούστου
Εγκαίνια: 18 Αυγούστου, 18:00-22:00
Ώρες λειτουργίας: 10:00-13:00, 18:00-21:00

Σεπτέμβριος: The Great Design Disaster, Via della Moscova, 15, 20121, Μιλάνο, Ιταλία
Νοέμβριος: Μουσείο Κοσμήματος Ηλία Λαλαούνη, Art Athina

Διαβάστε επίσης:

Peter Marino: Η συλλογή ασημικών Tiffany του διάσημου αρχιτέκτονα τώρα σε έκθεση και βιβλίο

Panerai Immersion: Μια νέα έκθεση διηγείται το ταξίδι από τη Φλωρεντία και το Πολεμικό Ναυτικό στα βάθη της θάλασσας

Τα χρυσά σκουλαρίκια της Ζεντέγια: Σε ποιον ανήκει τελικά ο αρχαίος πολιτισμός και τι σχέση έχει το Ιράν με τον Όμηρο