Φωτογραφίες της Καισαριανής – Αρχίζει η επιστημονική μελέτη των σπάνιων ιστορικών ντοκουμέντων

Την έναρξη της επιστημονικής μελέτης για τις φωτογραφίες από την εκτέλεση των 200 αγωνιστών στην Καισαριανή την Πρωτομαγιά του 1944 ανακοινώνει το Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών, το οποίο έχει επιφορτισθεί με το συγκεκριμένο έργο. Την διεύθυνση της μελέτης ανέλαβε ο δρ Βαλεντίν Σνάιντερ, επιστημονικός συνεργάτης του ΙΙΕ / ΕΙΕ από το 2019, ο οποίος συμμετείχε και στην ολιγομελή ομάδα των εμπειρογνωμόνων, που εξέτασαν και πιστοποίησαν την γνησιότητα της συλλογής.

Το σπάνιο φωτογραφικό υλικό που αποτυπώνει τη θηριωδία των γερμανικών στρατευμάτων κατοχής και τις τελευταίες δραματικές στιγμές των αγωνιστών μπροστά στο εκτελεστικό απόσπασμα, θυμίζουμε ότι αποκαλύφθηκε τον περασμένο Φεβρουάριο, ύστερα από την προσπάθεια πώλησής του σε διαδικτυακό τόπο δημοπρασιών με έδρα το Βέλγιο. Ύστερα από ταχύτατες διαδικασίες όμως, τις οποίες κίνησε το υπουργείο Πολιτισμού και προσωπικά η υπουργός Λίνα Μενδώνη το σύνολο των 262 συνολικά φωτογραφικών προερχόμενων από τη συλλογή του γερμανού υπολοχαγού της Βέρμαχτ Χέρμαν Χόιερ, που ήταν και ο φωτογράφος αγοράστηκε από το ελληνικό κράτος αντί 100.000 ευρώ απ΄ευθείας από τον βέλγο συλλέκτη –έμπορο Τιμ ντε Κράνε, ο οποίος και τις κατείχε. Από τις φωτογραφίες, οι 13 είχαν ληφθεί την 1η Μαΐου 1944 στο Χαϊδάρι και στην Καισαριανή ενώ στο σύνολο περιλαμβάνονται ακόμη 16 έγγραφα και τέσσερα ελληνικά χαρτονομίσματα.

«Ανεκτίμητες» είχε χαρακτηρίσει η κυρία Μενδώνη αυτές τις φωτογραφίες, δεδομένου ότι «δίνουν εικόνα και πρόσωπο στις ιστορικές μαρτυρίες για το ήθος, το φρόνημα και τον πατριωτισμό των Ελλήνων». Ως εκ τούτου κηρύχθηκαν άμεσα ως μνημεία της νεώτερης ιστορίας μας από το Κεντρικό Συμβούλιο Νεωτέρων Μνημείων του υπουργείου Πολιτισμού αποτελώντας σύμφωνα με την ίδια ένα υλικό μνημειακό κατάλοιπο, το οποίο προστατεύεται από τον νόμο 4858 του 2021, που προβλέπει την προστασία, συντήρηση, διαφύλαξη, επιστημονική τεκμηρίωση και εντέλει, την δημόσια παρουσίασή τους, ώστε να μπορούν να χρησιμοποιηθούν στον δημόσιο λόγο και την εκπαίδευση, όπως όλα τα τεκμήρια της ιστορικής και πολιτιστικής μας κληρονομιάς.

Η ομάδα εργασίας

Όπως αναφέρεται από το Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών προσέφερε αμέσως στο υπουργείο Πολιτισμού την τεχνογνωσία του στους τομείς της ιστορίας της γερμανικής Κατοχής και της ιστορίας της φωτογραφίας, κατ΄αρχάς κατά την διαδικασία αξιολόγησης για την αγορά των φωτογραφιών. Ενώ ο δρ Σνάιντερ μπόρεσε να αξιοποιήσει τόσο τα ερευνητικά αποτελέσματα από το έργο του

«German Occupation Dadabase» όσο και τις γνώσεις του στον τομέα των πολεμικών φωτογραφιών Γερμανών στρατιωτών (La collection inédite Egon Pfende, 3 τόμοι, 2016–2020), προκειμένου να πιστοποιήσει τη γνησιότητα της συλλογής βάσει ανεξάρτητων πηγών. Στην ερευνητική ομάδα συμμετέχουν εξάλλου εκ μέρους του ΙΙΕ / ΕΙΕ και οι ιστορικοί δρ. Ουρανία Πολυκανδριώτη, διευθύντρια Ερευνών στο ΙΙΕ και δρ Δημήτρης Κουσουρής, εντεταλμένος ερευνητής στο ΙΙΕ υπό την διοικητική εποπτεία του διευθυντή του ΙΙΕ καθηγητή Νικόλαου Παπαζαρκάδα. Πρόκειται στο σύνολό της για μια ερευνητική ομάδα, που αποτελείται από ιστορικούς, οι οποίοι ειδικεύονται στην περίοδο της Κατοχής, την ελληνική Αντίσταση και την ιστορία της φωτογραφίας.

«Το έργο αναδεικνύει τη σημασία της συνεργασίας της Πολιτείας με εξειδικευμένους ερευνητικούς φορείς, όπως το Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών, για την επιστημονικά τεκμηριωμένη προσέγγιση κρίσιμων ζητημάτων σύγχρονης ιστορίας και συλλογικής μνήμης», όπως υπογραμμίζει εξάλλου, ο πρόεδρος ΔΣ και διευθυντής του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών καθηγητής Δημοσθένης Σαρηγιάννης.

Να σημειωθεί, ότι το έργο της επιστημονικής μελέτης των φωτογραφιών της Καισαριανής εντάσσεται άλλωστε, σε μια ευρύτερη σειρά ερευνητικών εγχειρημάτων που το ΙΙΕ / ΕΙΕ υλοποιεί για το υπουργείο Πολιτισμού.

Διαβάστε επίσης:

Η ποίηση του βλέμματος – Φωτογραφίες του κόσμου από μια χαρισματική γυναίκα

Ένα «Ανήσυχο κορίτσι» εξήντα εκατομμυρίων – Σπάνιο έργο του Ρόι Λιχτενστάιν σε δημοπρασία

Η περιπέτεια ενός αρχαίου – Από οικοδομικό υλικό στο μουσείο