Βρέθηκε στα ερείπια του μοναστηριού του Αγίου Αθανασίου στον Κολινδρό Πιερίας. Είχε χρησιμοποιηθεί ως οικοδομικό υλικό αλλά το εξασκημένο μάτι του Γάλλου αρχαιολόγου και ιστορικού Λεόν Εζέ (1831-1922) μπορούσε να διακρίνει τη σημασία αυτού του αρχαίου επιτύμβιου ανάγλυφου. Ο Εζέ άλλωστε, είχε περιηγηθεί όλη τη Μακεδονία μετά τα μέσα του 19ου αιώνα και ήταν ο πρώτος που είχε εντοπίσει τη σημασία της περιοχής της Βεργίνας, το 1861 κάνοντας και ανασκαφές σε μακεδονικούς τάφους.

Αυτό το ανάγλυφο λοιπόν, σε δεύτερη χρήση και με άγνωστη προέλευση του κέντρισε την προσοχή. Ώσπου να φθάσει όμως, στο Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης όπου και εκτίθεται σήμερα θα μεσολαβούσε μια ολόκληρη περιπέτεια, η οποία μόλις τώρα αποκαλύπτεται. Είναι και ο λόγος, που το μουσείο, στο πλαίσιο του εκθεσιακού θεσμού «Νέα αποκτήματα / Νέες προσεγγίσεις», που έχει καθιερώσει, το αναδεικνύει σε περίοπτη προθήκη του στον χώρο υποδοχής σε μια μικρή έκθεση που θα διαρκέσει και όλο το καλοκαίρι, από τις 9 Μαΐου ως τις 31 Αυγούστου.

1

Το επιτύμβιο του Ιπποστράτου, της Αντιγόνας και του γιου τους, αφού αυτοί απεικονίζονται στο γλυπτό είναι παλιό απόκτημα του Αρχαιολογικού Μουσείου Θεσσαλονίκης αλλά μέχρι σήμερα παρέμενε άγνωστο πώς περιήλθε στην κατοχή του. Η πρόσφατη ανακάλυψη αρχειακού υλικού σε Ελλάδα και Γαλλία επιτρέπει όμως, στο μουσείο να παρακολουθήσει τώρα την περιπετειώδη διαδρομή του για τουλάχιστον ενάμιση αιώνα.

Η έκθεση του ανάγλυφου στο Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης στο πλαίσιο του θεσμού «Νέα αποκτήματα / Νέες προσεγγίσεις»
Η έκθεση του ανάγλυφου στο Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης στο πλαίσιο του θεσμού «Νέα αποκτήματα / Νέες προσεγγίσεις»

Μια μυστηριώδης συλλογή

Η αρχή γίνεται με την δημοσίευση του ανάγλυφου από τον Εζέ το 1860. Λίγα χρόνια όμως αργότερα, το αρχαίο μεταφέρεται στη Θεσσαλονίκη, όπου το εντοπίζει το 1869 ο γάλλος γεωγράφος Βιντάλ-Λαμπλάς στην ελληνική συνοικία της πόλης, στην αυλή της οικίας Μπίτσου. Ακολουθεί νέα δημοσίευση μια εικοσαετία περίπου αργότερα, το 1887, αυτή τη φορά από τον βρετανό αρχαιολόγο Ντ. Τζ. Χόγκαρθ με την πληροφορία, ότι το γλυπτό φυλάσσεται πλέον στην αυλή του Βρετανικού Προξενείου. Καθώς αλλάζει χέρια έτσι, αλλάζει και εικόνα για την κυριότητά του, δεδομένου ότι έκτοτε δημιουργείται η εσφαλμένη εντύπωση, ότι ανήκε στο Προξενείο.

Μια παρανόηση για την οποία σημαντικός προφανώς ήταν ο ρόλος του συλλέκτη της εποχής, Μπίτσιου, η δράση του οποίου ήταν μεγάλη και όχι απόλυτα διασαφηνισμένη.

Πρόσφατη έρευνα όμως, γύρω από το πρόσωπό του έφερε στο φως άγνωστα αρχειακά τεκμήρια, τα οποία προσφέρουν νέα στοιχεία για την ταυτότητά του, όπως επίσης και για τη συλλογή μακεδονικών αρχαιοτήτων, που κατείχε στη Θεσσαλονίκη από το δεύτερο μισό του 19ου αιώνα ως τις αρχές του 20ού.

Αλλά και η τύχη της συλλογής παρέμενε ως σήμερα άγνωστη, κάτι διόλου ασυνήθιστο για τις ιδιωτικές αρχαιολογικές συλλογές εκείνης της εποχής, δεδομένων των γενικότερων συνθηκών και της αδυναμίας ουσιαστικής προστασίας των αρχαιοτήτων από τους νόμους.

Ειδικά για την περίπτωση της συλλογής Μπίτσου ωστόσο, υπάρχει μια εξαίρεση, όπως πρόσφατα διαπιστώθηκε από την έρευνα. Χάρη σε μια σειρά συγκυριών εξάλλου,, σχεδόν το σύνολο των αρχαιοτήτων της κατέληξε στις συλλογές του Αρχαιολογικού Μουσείου Θεσσαλονίκης. Το μουσείο έτσι, έχει σήμερα στην κατοχή του την παλαιότερη αρχαιολογική συλλογή που διασώθηκε από τον 19ο αιώνα.

Διαβάστε επίσης:

Ζάππειο Μέγαρο – Εντυπωσιακή ανακαίνιση εν όψει Ελληνικής Προεδρίας

Έτσι ήταν τα δημόσια λουτρά στην Αλεξάνδρεια – Ευρήματα στην πόλη των Πτολεμαίων

Λίνα Μενδώνη: Στην αρχαία Ολυμπία κοιτάζουμε το μέλλον – Νέα έργα