Από τη γη στο φως: Η μεταμόρφωση ενός υπόσκαφου κελαριού στη Σαντορίνη

Στην περιφέρεια της Μεσαριάς στη Σαντορίνη, εκεί όπου το τοπίο δεν συγχωρεί επιφανειακές χειρονομίες, το γραφείο Kapsimalis Architects επανήλθε σε ένα γνώριμο, αλλά όχι εύκολο, αρχιτεκτονικό ερώτημα: πώς αποκαθιστάς χωρίς να εξημερώνεις;

Το Summer House in Mesaria δεν ξεκίνησε ως κατοικία. Επρόκειτο για ένα εγκαταλελειμμένο υπόσκαφο οινοποιείο του 19ου αιώνα, μια παραδοσιακή «κανάβα», με δύο θολωτούς χώρους, μικρή αυλή και επίπεδη ταράτσα. Όταν οι αρχιτέκτονες το ανέλαβαν, ο εξοπλισμός και η εσωτερική του δομή παρέμεναν σχεδόν άθικτα, σαν να περίμεναν κάποιον να τα διαβάσει, αντί να τα καλύψει. Και αυτό ακριβώς έγινε.

Η παρέμβαση βασίστηκε σε μια πειθαρχημένη επιλογή, τη διατήρηση σχεδόν όλων των βασικών στοιχείων. Η κύρια όψη, η εξωτερική σκάλα, η αυλή, οι υπόγειοι θολωτοί χώροι, ακόμη και τα παλιά μονοπάτια παρέμειναν.

Εξωτερικά, η κατοικία εμφανίζεται ως μια σύνθεση από λευκούς, συμπαγείς όγκους που «ξεδιπλώνονται» από την πλαγιά. Οι καμπύλες και τα τοξωτά ανοίγματα μαλακώνουν τη γεωμετρία, ενώ μια περιφραγμένη αυλή λειτουργεί ως μεταβατικός χώρος.

Η πρόσβαση γίνεται μέσω ενός στενού, προϋπάρχοντος μονοπατιού που διασχίζει τον οικισμό και ανοίγει τη θέα προς τη θάλασσα. Στην αυλή, ένα τραπέζι επενδυμένο με πλακίδια και μια υφασμάτινη τέντα δημιουργούν έναν σκιασμένο χώρο φαγητού που δεν προσπαθεί να εντυπωσιάσει (αλλά το κάνει έτσι κι αλλιώς).

Στο εσωτερικό, η κατοικία οργανώνεται ως ενιαίος χώρος: καθιστικό, υπνοδωμάτιο και λουτρό συνυπάρχουν μέσα στον θολωτό όγκο, ενώ η κουζίνα τοποθετείται σε έναν διακριτικό πλευρικό χώρο. Η αίσθηση είναι άμεση, σχεδόν πρωτόγονη, εντούτοις όμως καθόλου ακατέργαστη.

Οι επιφάνειες κρατούν τη μνήμη τους. Οι τοίχοι διατηρούν τον υπόλευκο, αδρό σοβά, με τις κοιλότητες, τις προεξοχές και τα ίχνη του χρόνου εμφανή. Τα ανοίγματα αντικαθίστανται, ώστε να ανταποκρίνονται στις σημερινές συνθήκες, χωρίς να αλλοιώνεται η αρχική μορφή και υλικότητά τους.

Τα νέα υλικά δεν ανταγωνίζονται τα παλιά. Τα δάπεδα από καφέ terrazzo, τα γκρι πέτρινα πλακίδια και οι επιφάνειες από τσιμεντοκονία λειτουργούν ως ήσυχο υπόβαθρο. Γύρω από τον χώρο, οι υπάρχοντες χαμηλοί πάγκοι ανανεώνονται με ξύλινες επιφάνειες και μαλακά μαξιλάρια, ενώ ένα μεταλλικό τραπέζι τοποθετείται στο κέντρο, σχεδόν σαν σημείο αναφοράς.

Στο βάθος του θολωτού χώρου αναπτύσσεται η ζώνη του υπνοδωματίου, σε άμεση σύνδεση με το λουτρό και την ντουλάπα. Ένας λαξευμένος πέτρινος πάγκος και μια μακριά μονολιθική επιφάνεια λειτουργούν ως διαχωριστικό στοιχείο χωρίς να διακόπτουν τη ροή.

Ένα δεύτερο, μικρότερο θολωτό δωμάτιο φιλοξενεί την κουζίνα, η οποία διατηρείται σε μεγάλο βαθμό όπως ήταν. Οι εσοχές στους τοίχους, που κάποτε εξυπηρετούσαν τη λειτουργία του κελαριού, χρησιμοποιούνται πλέον για την έκθεση φιαλών κρασιού, χωρίς καμία υπερβολή.

Ακόμη και τα λειτουργικά στοιχεία αντιμετωπίζονται με σεβασμό. Οι παλιές καμινάδες επαναχρησιμοποιούνται για αερισμό, ενώ κυκλικά ανοίγματα στο δάπεδο του υπνοδωματίου αποκαλύπτουν τα κατάλοιπα του αρχικού κελαριού, υπενθυμίζοντας τι υπήρχε εκεί πριν από κάθε σχεδιαστική απόφαση.

Στην ταράτσα, μια νέα πισίνα εντάσσεται διακριτικά, προσβάσιμη μέσω της υπάρχουσας σκάλας από την αυλή.

Το ίδιο το έργο δεν επιχειρεί να εντυπωσιάσει. Προσπαθεί να γίνει χρονική συνέχεια. Και αυτή τη φορά, αυτό είναι υπεραρκετό.

Φωτογραφίες: Yiorgos Kordakis

Διαβάστε επίσης:

Ένα σπίτι στραμμένο στον Μεσσηνιακό κόλπο

Επανερμηνεία της αρχιτεκτονικής της Κεφαλονιάς

Η αρχιτεκτονική ως στρατηγική πράξη: Σχεδιάζοντας για τον χρόνο, όχι για τη στιγμή