Υπάρχει μια τεράστια διαφορά στις εξαρτήσεις ανά τις γενεές.

Παλιά πήγαινε το βαποράκι έξω από τα σχολεία, έσπρωχνε λίγο χόρτο, μετά χάπια, στην τελική άσπρη σκόνη. Πλέον ο πρεζέμπορος ζει στα παιδικά δωμάτια, τον βάζουν οι οικογένειες στρωματσάδα και συγκατοικεί με τους ανηλίκους. Πρέζα του μυαλού πλέον. Με τα ίδια χαρακτηριστικά της σωματικής εξάρτησης. Η οθόνη του κινητού είναι το βαποράκι και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης οι ουσίες.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης ανακοίνωσε την απαγόρευση πρόσβασης στα social media για παιδιά κάτω των 15 ετών από την 1η Ιανουαρίου 2027. Το πολιτικό μήνυμα είναι, θεωρητικά, προς τη σωστή κατεύθυνση. Η συζήτηση φεύγει από το κλισέ της «ανικανότητας των γονιών να βάλουν όρια» και μεταφέρεται στην πηγή του κακού, στην ίδια την αρχιτεκτονική των πλατφορμών. Likes, ατέλειωτο scrolling, και μια διαρκής εμμονή με την εικόνα είναι οι παρενέργειες του εθισμού. Είναι οι παρενέργειες ενός συστήματος που θυσιάζει τον ύπνο και την ψυχική υγεία των εφήβων στον βωμό του αλγόριθμου.

Το ερώτημα δεν είναι αν υπάρχει πρόβλημα. Αυτό το ξέρουμε όλοι. Το ερώτημα είναι αν η οριζόντια απαγόρευση είναι η λύση ή αν απλώς παίζουμε ψηφιακό «κρυφτό».

Ας είμαστε ειλικρινείς: το κράτος δεν μπορεί να πατήσει ένα κουμπί και να «σβήσει» το Instagram από τα κινητά των 14χρονων. Η εφαρμογή του μέτρου βασίζεται σε τεχνικά φίλτρα και συστήματα επαλήθευσης ηλικίας που, όπως δείχνει η διεθνής εμπειρία (βλέπε Αυστραλία), είναι συχνά διάτρητα. Αν η απαγόρευση μείνει μόνο στα χαρτιά, το μόνο που θα καταφέρουμε είναι ο επικοινωνιακός θόρυβος.

Υπάρχει κι άλλος κίνδυνος: η ψευδαίσθηση ότι λύνουμε με νόμους ένα πρόβλημα που είναι παιδαγωγικό. Για έναν έφηβο σήμερα, ο ψηφιακός κόσμος δεν είναι κάτι έξω από τη ζωή του. Είναι η ζωή του. Είναι ο χώρος που μιλάει, που ερωτεύεται, κοινωνικοποιείται, πολιτικολογεί και ενημερώνεται. Αν απλώς υψώσουμε ένα τείχος χωρίς να προσφέρουμε μια κουλτούρα χρήσης, κινδυνεύουμε να μετατρέψουμε την τεχνολογία σε απαγορευμένο καρπό. Και ξέρουμε όλοι τι συμβαίνει με τους απαγορευμένους καρπούς.

Από την πλευρά τους οι πλατφόρμες θα ισχυριστούν ότι έβαλαν φίλτρα, το κράτος ότι νομοθέτησε, και στο τέλος της ημέρας ο γονιός θα βρεθεί πάλι μόνος του. Μόνος, να παίζει τον ρόλο του αστυνομικού, του τεχνικού και του ψυχολόγου ταυτόχρονα. Αν η απαγόρευση δεν συνοδεύεται από κοινωνικό σχέδιο (μαζική εκπαίδευση γονέων, ψηφιακή αγωγή στα σχολεία, ενίσχυση των δομών ψυχικής υγείας) τότε θα είναι απλώς ένας κενός συμβολισμός. Το να πούμε «ως εδώ» στις πλατφόρμες είναι σωστή κίνηση. Το να πιστέψουμε όμως ότι ένα ηλικιακό όριο θα φέρει πίσω τον χαμένο ύπνο και την αυτοεκτίμηση των παιδιών μας, είναι μάλλον υπεραισιόδοξο.

Τα μέτρα που προτίθεται να πάρει ο πρωθυπουργός έχουν προκαλέσει ποικίλα σχόλια. Μα δεν ξέρει, λένε κάποιοι, ότι τα πιτσιρίκια θα τα καταφέρουν να εξαπατήσουν το σύστημα; Είναι εύκολο να κάνουμε κριτική. Το δύσκολο είναι να φέρει κάποιος στο τραπέζι άλλα μέτρα, καλύτερα και πιο αποτελεσματικά.

Διαβάστε επίσης:

Με αφορμή τη βουλευτή Τρικάλων